Het houdt de gemoederen soms nog aardig bezig: de jaarwisseling van 2007 naar 2008. Vrijwel het hele land was gehuld in een dikke laag mist. Op sommige plaatsen was het zicht minder dan 10 meter. Vuurwerk bleek een belangrijke boosdoener.

Niet alleen de vorige jaarwisseling staat bekend om het fenomeen vuurwerkmist. De jaarwisseling van 1992/1993 is er berucht om geworden. Op de oudejaarsavond van 1992 daalde de temperatuur in een rap tempo en onder invloed van een wind vanaf zee werd vochtige lucht aangevoerd. Onder de heldere lucht ontstond aan het begin van de avond al mist en bij het invallen van het nieuwe jaar werd de mist almaar dikker. Op een aantal plaatsen was het zicht zelfs minder dan 2 à 3 meter! De gevolgen: 7 doden en 100 gewonden.

Het ontstaan van mist

Mist ontstaat door een samenspel van verschillende factoren. Ten eerste moet het flink afkoelen. Een van de voorwaarden voor deze afkoeling is het dat de wind niet al te sterk is. Door de wind worden de verschillende luchtlagen namelijk gemengd, waardoor de temperatuur niet genoeg daalt.

Koudere lucht kan minder vocht bevatten dan warme lucht. Door het afkoelen van de lucht in de atmosfeer stijgt dus de luchtvochtigheid. Op een gegeven moment raakt de lucht verzadigd en treed er condensatie op. Hiermee is mist geboren.

Condensatiekernen door vuurwerk

Tijdens de jaarwisseling kan vuurwerk het ontstaan van mist versterken. Door het vuurwerk komen namelijk fijn stof en roetdeeltjes in de lucht terecht. Bij weinig wind blijven deze roetdeeltjes hangen en dat is een belangrijke voorwaarde voor het ontstaan van ‘vuurwerkmist’.

Deze deeltjes in de atmosfeer worden in de meteorologie condensatiekernen genoemd. De stofdeeltjes trekken namelijk vocht aan, waardoor makkelijker condensatie optreedt. Op deze manier kan vuurwerk dus van invloed zijn op een verschijnsel als mist. Gelukkig is vuurwerk niet in staat om grotere weerssystemen te beïnvloeden.

De situatie van dit jaar

Met de vorige jaarwisseling nog in het achterhoofd is het natuurlijk de vraag of we dit jaar weer op grote schaal dichte mist kunnen verwachten. Volgens de huidige weerkaarten is een grootschalige mistsituatie zoals tijdens de vorige jaarwisseling niet waarschijnlijk. Vanuit het noorden komt er namelijk bewolking binnenschuiven. Het kan namelijk minder snel afkoelen, waardoor de vorming van mist moeizamer zal gaan.

Dat betekent echter niet dat er helemaal geen mist kan ontstaan onder invloed van het vuurwerk. Sterker nog, op vochtige plaatsen (in de buurt van water) en in stedelijke gebieden waar veel vuurwerk wordt afgestoken is het goed mogelijk dat het flink mistig wordt. Maar eigenlijk is dat niet meer dan lokaal of regionaal.

Bron: Meteo Consult.

Foto voorpagina: Martha Kivits.