Mensen die veel op de weg zitten, zullen het ongetwijfeld een keer mee hebben gemaakt: ijzel. Bij sneeuwval kan je goed zien dat het glad is op de weg en als automobilist kan je daar op anticiperen. Maar bij ijzel is het vaak een totaal ander verhaal. De weg ziet er gewoon zwart en dus niet glad uit. Maar het tegendeel is waar. Door meteorologen en gladheidbestrijders wordt er daarom ook wel gesproken van ‘black ice’.

In de afgelopen nacht (dinsdagnacht) kwam ijzel voor op een aantal plaatsen in het zuidoosten van het land. Dit gaf ook aanleiding tot diverse ongelukken. Er trok hier namelijk een sneeuwstoring voorbij, die tegelijkertijd ook zachtere lucht aanvoerde. Hierdoor liepen de temperaturen iets op, waardoor de sneeuw smolt en overging in natte sneeuw of zelfs regen. Deze ‘meer vloeibare’ neerslag viel op een weg met een temperatuur beneden het vriespunt. De neerslag vroor dan ook vast, met ijsvorming op de weg en gladheid tot gevolg.

Eigenlijk officieel geen ijzel

Toch is dit volgens de (oude) regels van de meteorologie officieel geen ijzel. ‘Meteorologische ijzel’ doet zich voor wanneer sneeuw uit een wolk valt en op zijn weg naar het aardoppervlak door een warmere luchtlaag komt. Hierdoor smelt de sneeuw in regen. Deze regendruppel vervolgt zijn weg naar beneden en komt even later weer in een koudere luchtlaag terecht. Hierdoor raakt de druppel onderkoeld: de temperatuur van de regendruppel is onder nul, maar hij verandert nog niet in ijs. Zodra deze onderkoelde druppel het wegdek raakt, vriest hij meteen vast in de vorm van ijs.

Deze officiële vorm van ijzel kan zich voordoen wanneer er een warmtefront passeert. Op grotere hoogte is dan warmere lucht binnengedrongen, maar nog niet in de onderste luchtlagen van de atmosfeer. Tegenwoordig spreken we ook in andere situaties van ijzel. Er zijn namelijk meerdere manieren waarop water aan een wegdek vast kan vriezen. En volgens het meteorologische boekje mag het dan misschien geen ijzel zijn, het effect is simpelweg hetzelfde en daarom spreken we tegenwoordig ook in dergelijke situaties van ijzel.

Andere (‘officieuze’) vormen van ijzel

De neerslag- of ijzelvorm die wij in de alinea na de inleiding beschreven, is regen (of natte sneeuw) op een bevroren wegdek. De druppel is dan niet onderkoeld en bevriest dus niet onmiddellijk, maar enkele minuten later. Vaak is het wegdek dan nat, met een langzaam dikker wordend ijslaagje daaronder.

Daarnaast wordt er in de weersverwachting weleens gesproken over ijzelbuitjes. Dit zijn eigenlijk gewone regenbuien, die ’s avonds of ‘s nachts direct gevolgd worden door opklaringen. Onder de heldere hemel zakt de temperatuur snel onderuit, waardoor het regenwater van de bui vastvriest aan de weg. Critici zullen in dit geval overigens niet spreken van ijzelbuien, maar van bevriezing van natte weggedeelten.

Indien we te maken hebben met een erg droge lucht, kan regen ook aanleiding geven tot een andere officieuze vorm van ijzel. In deze droge lucht verdampen de regendruppels deels. Dit verdampen kost energie en deze energie wordt uit de regendruppel gehaald. Hierdoor koelt de regendruppel af tot onder het vriespunt. In deze situaties zet het ijs zich meestal af op objecten als boomtakken en bovenleidingen.

De komende dagen lijkt ijzel zich niet meer voor te doen. Toch betekent dit nog niet dat we van gladheid af zijn. We kunnen ’s nachts nog altijd te maken krijgen met bevriezing van natte weggedeelten en ook lijkt donderdag winterse neerslag over het zuidoosten van het land te trekken. Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen? Bel dan de Meteo Consult weerlijn: 0900-9725 (€ 0,55 per minuut). Kies optie 1 voor de korte en actuele weersverwachting tot de volgende avond of optie 2 voor de uitgebreide Nederlandse weersverwachting tot 5 dagen vooruit.

Bron: Meteo Consult.

Foto voorpagina: Archief.