Gisteren (maandag 6 augustus) is het al aangestipt, en vandaag zullen we daar wat dieper op ingaan. De weersverwachting voor de komende dagen is behoorlijk gecompliceerd. De overgang tussen de zeer warme lucht die maandag nog boven ons land vertroefde, werd in de loop van die dag uit ons land verdreven. Al voor het eigenlijke koufront uit draaide de wind naar het westen en begon de koelere lucht binnen te stromen. De smalle band met neerslag, die het eigenlijke koufront markeerde, bereikte rond het middaguur Zeeland en trok in de late middag en avond verder oostwaarts, maar brak daarbij wel voor een deel op. Het resultaat was in ieder geval dat de neerslaghoeveelheid op veel plaatsen beperkt bleef tot een paar millimeter, of nog minder. Alleen in met name Zeeland kon nog meer worden afgetapt. In de avond en de afgelopen nacht kreeg het oosten van het land nog met een paar zones met buige regen te maken, zodat daar lokaal de 5 mm overschreden werd (zie afbeelding). Als de storing die dit alles veroorzaakte, nu netjes verder naar het oosten zou doorlopen, dan was de weersverwachting voor de komende dagen niet zo’n probleem. De atmosfeer heeft echter besloten het de meteorologen eens extra lastig te maken.

Wat is namelijk het geval? De storing is vlak ten oosten van ons land tot stilstand gekomen, hetgeen veroorzaakt wordt omdat de stroming in de hogere luchtlagen boven ons land en Duitsland vrijwel pal zuid is. Dat lijkt vreemd, omdat aan de grond juist een zwakke tot matige noordelijke wind is opgestoken. Dat wordt op zijn beurt echter veroorzaakt omdat langs de frontale zone een aantal kleine lagedrukgebiedjes zijn ontstaan, terwijl de luchtdruk ten westen van ons land hoger is. Een opstekende noordenwind is het gevolg.

De regenbrengende wolken bevinden zich echter op een hoogte alwaar de wind zuidelijk is geworden. Dit wordt in stand gehouden door een vrij actieve trog in de hogere luchtlagen,  die boven de Britse eilanden en West-Frankrijk ligt. Het zuidelijke deel van deze trog begint zich af te snoeren, om aldus een zogenaamde ‘koude put’ te vormen, een proces dat binnen twee dagen min of meer voltooid zal zijn.  

Deze koude put zal in de loop van donderdag boven zuidelijk Frankrijk terechtkomen. Voor ons land is dat een vervelende ontwikkeling, want tijdens de verwording van diepe trog tot koude put zal de wind aan de noordkant van het systeem geleidelijk gaan draaien van zuid naar zuidoost, en misschien zelfs naar oost!  Hiermee zullen de regenwolken boven Duitsland via de ‘achterdeur’ ons land weer gaan binnendraaien en vandaar dat de verwachting dan ook luidt dat het vooral in het oosten en noordoosten weer gaat regenen en dat die regen zich donderdag wel eens een eindweegs naar het westen zou kunnen uitbreiden!

De hele weersontwikkeling is echter nogal subtiel, waarbij een verschil van 50 of 100 kilometer best wel veel uit kan maken. Dat zagen we vanochtend trouwens ook al. Terwijl het in Zeeland stralend zonnig was, was het in het oosten een bewolkte toestand en regende het daar af en toe. Daarbij zijn de diverse modellen bepaald niet eensgezind in hun berekeningen hoe het precies gaan met de ontwikkeling van de trog tot koude put en dat heeft nogal gevolgen voor de precieze ligging van het gebied met buiige regen, vlak ten oosten van ons land. Ter illustratie plaatsen we hierbij ook een tweetal kaartjes van de site van het KNMI, waarop de gecumuleerde hoeveelheid te verwachtte neerslag van de komende 15 dagen wordt getoond, voor De Bilt. De rode lijn geeft aan wat het operationele model van het ECMWF berekend, en wel de run van 0 uur gisterennacht en 12 uur gisterenmiddag. De blauwe, dikke stippellijn geeft aan wat de zogenaamde ‘controlerun’ berekend (een iets eenvoudiger model, dat met dezelfde uitgangsgegevens heeft gerekend). Met dit zelfde model is vervolgens nog 50 maal opnieuw gerekend, waarbij er telkens een kleine verandering in de begintoestand is aangebracht (de groene lijntjes). Duidelijk is te zien dat de verschillen enorm zijn. De 0 uur run liet het tot zondag vrijwel droog (rode lijn), waarna er in anderhalf etmaal tijd toch zo’n 20 mm zou moeten vallen. Tot zondag is de operationele run echter de allerdroogste run, alle ander lijntjes liggen hoger. Het gemiddelde (de zwarte gestippelde lijn) ligt dan al rond 25 mm, terwijl de natste members suggereren dat er tot zondag in de regenmeter van De Bilt al rond 75 mm zou moeten zijn neergedaald. Op basis van deze pluimverwachting is het logisch dat de meteorologen voorzichtig waren en niet droog weer in het vooruitzicht stelden, maar toch echt wel een paar buien verwachtten. Daarbij moet nog aangetekend worden dat een vergelijkbare pluim voor Vlissingen er droger uitziet, maar voor bijvoorbeeld Groningen, natter. Het is in ieder geval duidelijk dat een aantal members suggereren dat het regengebied in de loop van deze week weer in volle glorie boven ons land arriveert en daar uitregent!

Dezelfde berekeningen, maar nu van 12 uur later, later ongeveer hetzelfde, zeer onzekere beeld zien, waarbij de neerslaghoeveelheden van de komende 36 uur zelfs al uiteen kunnen lopen van ‘niets’ tot meer dan 60 mm! Ditmaal is de operationele run droog tot en met donderdagnacht. Vervolgens valt er dik 20 mm en wordt het daarna weer droog. De controlerol (blauwe gestippelde lijn), volgt ditmaal aardig de controlerun, maar is wel iets natter. Dat de verschillen gigantisch zijn, blijkt als we naar de rechterkant van de grafiek kijken, waarbij het neerslagtotaal voor de komende 15 dagen is te zien. De droogste members laten het in deze periode vrijwel geheel droog, terwijl de natste 140 mm berekend! Het gemiddelde ligt bij 50 mm.

Een dergelijk groot verschil zien we zelden en heeft alles te maken met de onzekere en subtiele atmosferische ontwikkelingen van nu en de komende twee etmalen. Het meest recente model van het ECMWF laat deze voordurende onzekerheden prachtig zien. Getoond is de hoeveelheid berekende neerslag tot aanstaande vrijdagnacht. Terwijl er in de westelijke provincies van ons land maar een paar mm wordt berekend, valt er in het grootste deel van Groningen 30 tot 40 mm en in Duitsland lokaal 60 mm! En kleine verschuiving van dit hele gebied heeft dus grote gevolgen. De meteorologen hebben het, zoals in de aanhef van dit verhaaltje al is verteld, er behoorlijk moeilijk mee. Wellicht begrijpt u nu een beetje hoe het soms komt dat een weersverwachting niet uitkomt. In die weerberichtgeving zal de meteoroloog immers een keuze moeten maken en hij hoopt dat hij de juiste keuze maakt. Diverse malen per dag wordt aldus de weersverwachting aan de actuele ontwikkelingen en aan nieuwe modeloutput getoetst en desgewenst aangepast. De meest actuele weersverwachting voor de komende dagen kunt u desgewenst beluisteren via de Meteo Consult weerlijn, 0900-9725. Raadpleeg ook de reclame icoontjes op onze homepage, voor de andere mogelijkheden om weersinfo te verkrijgen.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI.

Foto’s:  Gerrit van Osch (voorpagina); Mark Wolvenne en Annie Aalbers.