Een opeengepakte mensenmassa schuilt tegen de kou in de stationsrestauratie op het perron. Fietsers haasten zich met de wind mee naar hun warme bestemming. Hun tegenliggers werken zich met grimassen door de snijdende luchtstroom... De winterkou bereikt momenteel een hoogtepunt met extreem lage gevoelstemperaturen en dagrecords.

Het was al een flink aantal dagen duidelijk dat het midden van de week zeer koud zou verlopen. Met niet alleen lage temperaturen, maar ook veel wind. Nu is het zover. De ‘transportkou’ stroomt uit over Nederland.

Extreem koude lucht en een maximumtemperatuur om 0.00 uur
Dinsdag viel het aanvankelijk allemaal nog wel mee met de kou. Ja, het vroor ‘s ochtends, en dat bleef het ook de hele dag doen. Maar met maximumtemperaturen tussen -1,5 en +0,4 graden was het niet uitzonderlijk koud.

De wind trok in de loop van de dag echter steeds verder aan. Voor het gevoel was het daardoor in de tweede helft van de middag al kouder dan bij de start van de dag.

In de tweede helft van de nacht naar deze woensdag toe begon vervolgens steeds koudere lucht uit Oost-Europa binnen te stromen met een langzaam nog wat verder toenemende wind. De maximumtemperatuur is dan ook zeer waarschijnlijk al aan het begin van de nacht genoteerd. Station De Bilt noteerde om 0.00 uur -3,5 graden.

Daarna daalde de temperatuur een stuk sneller dan normaal bij een steeds verder aantrekkende wind het geval is. Bij zonsopkomst was het in Nederland rond -6 graden. In De Bilt lag het kwik toen op bijna -7 graden. Overdag steeg de temperatuur nauwelijks, doordat de aangevoerde lucht van herkomst nog steeds kouder en kouder aan het worden was.

Gevoelstemperatuur
De temperatuur mocht dan zeer laag zijn, aan het begin deze woensdagmiddag waren de gevoelswaarden nog een stuk extremer. Landinwaarts waaide het op dat moment namelijk matig tot vrij krachtig, 4 tot 5 Bft en langs de noordkust af en toe hard, 7 Bft met soms net aan zware windstoten (rond 75 kilometer per uur). Dat bij temperaturen van op de meeste plaatsen rond -6 graden, aan de Waddenzee -4 graden. Uitgaande van de JAG/TI-methode leverde dit gevoelswaarden op van -14 á -15 graden.

Donderdag minder wind, maar op meer plaatsen sneeuw
Vannacht neemt de wind af. Zoals het er aan het begin van deze woensdagmiddag naar uitzag, sneeuwt het daarbij vooral in het zuiden van het land. Met elders waarschijnlijk hooguit wat licht gevlok.

Tegelijkertijd trekken sneeuwbuien ten noorden van ons langs over de Noordzee naar Engeland en Schotland. Dit is al dagenlang het geval. Maar belangrijker voor ons: donderdag draait de stroming in de bovenlucht naar het noorden. Hierdoor krijgen later op donderdag ook het noorden en noordwesten van Nederland met een paar van die sneeuwbuien te maken.

Overigens: een strook tussen beide sneeuwgebieden in lijkt zo goed als buiten schot te blijven.

Op jacht naar dagrecords
Nog even terug naar de lage temperaturen van deze woensdag en donderdag. Deze leveren waarschijnlijk twee dagrecords op. Met een verwacht maximum deze woensdag van nabij -3,5 graden lijken we de -2,9 graden van 1 december 1940 van de troon te gaan stoten.

Het dagrecord voor De Bilt voor 2 december stamt uit 1973 en bedraagt -1,8 graden. Onze verwachting is dat het kwik donderdag niet verder komt dan -4 á -5 graden.

Nog nooit zo vroeg in het seizoen zo koud?
Blijft de temperatuur donderdag onder -4,0 graden steken, dan kunnen we zelfs stellen dat het in de recente geschiedenis - sinds het begin van de meetreeks in De Bilt in 1901 - nog nooit zo vroeg in het seizoen al zo koud is geweest. De vroegste datum met -4,0 graden is tot nu toe nog altijd 29 november 1921.

Afbeelding homepage: uitsnede foto Marcel Rutte

Site: Meteo Consult, KNMI, nlweer.com