Herfst, seizoen vol verrassingen

Advertentie
  • Reinier van Assen, Oudleusen (Ov)

    Corina Magielse, Wernhout (NB)

    Gieny Westra, Katwijk

    Herfstkleuren in de Betuwe. Marinus de Keyzer, Rhenoy

    Tom Block, Mechelen (L)

    Theo Brattinga, Leidschendam

    Erwin Jolink, ’s Heerenberg

    Vliegenzam. Margreet van Vianen, Tilburg

    Henk Voermans Breda

  • Herfst, seizoen vol verrassingen
    03.10.2010 10:47

    De tweede meteorologische herfstmaand is warmer van start gegaan dan waar september eindigde. Vooral komende week belooft warm najaarsweer op te leveren. Bel gerust eens met onze weerlijn (0900-9725, €0,55 p/m) en kies voor optie 2, het uitgebreide Nederlandse weerbericht. Afgelopen maand, op 22 september, is de herfst volgens de astronomische kalender van start gegaan. De zon stond toen precies boven de evenaar. Sindsdien zijn de dagen steeds korter geworden maar de kleurenpracht in de natuur alleen maar rijker.

    • Advertentie

    Herfstkleuren

    Hoe ontstaan die prachtige herfstkleuren? In de zomer zijn de bladeren nog groen, hier zorgt het chlorofyl voor dat dan nog rijkelijk in de bladeren aanwezig is. Het bladgroen, ofwel chlorofyl, zorgt voor de energievoorziening in planten en bomen. Het chlorofyl kan met behulp van zonlicht organische stoffen maken (zoals suikers, zetmeel en dergelijke) uit koolstofdioxide (CO2) en water (H2O). Hierbij komt zuurstof (O2) vrij. De pigmentstof chlorofyl absorbeert het gehele zichtbare spectrum van het zonlicht, behalve groen. Het groene licht wordt terug gekaatst, zodat wij de planten als groen waarnemen.

    Chlorofyl wordt tijdens het groeiseizoen continu aangemaakt en weer opgebruikt. Wanneer in het najaar de intensiteit van de zon afneemt, wordt er ook minder bladgroen aangemaakt door de boom. Voordat het blad uiteindelijk afsterft, zal de plant die stof terugtrekken uit de bladeren en in de takken opslaan. Naast chlorofyl bevat het blad ook andere pigmenten. Deze stoffen worden zichtbaar nadat het chlorofyl is verdwenen uit het blad. Anthocyaan is rood van kleur, xantofyl is geel en caroteen oranje. Deze verschillende kleurstoffen bepalen samen de kleur van de herfstbladeren.

    Bladval

    Door het blad te laten vallen beschermt een boom zich tegen uitdroging. Dit kan ook tijdens een lange droge perioden in het voorjaar en de zomer plaatsvinden. Het door de wortels opgenomen water verdampt via de huidmondjes in de bladeren. Als de boom in de winter zijn blad niet kwijt zou zijn treedt er verdroging op omdat de verdamping in dit seizoen groter is dan de wateropname. In de herfst en winter is wateropname voor de boom moeilijk doordat het water in de bodem bevroren kan zijn. Ook kunnen de wortels bij lage temperaturen minder gemakkelijk water opnemen.

    Bij de timing van bladval speelt de daglengte en de temperatuur een grote rol. De productie van het hormoon auxine verhindert de vorming van kurklaagje tussen het blad en de steel. Dit kurklaagje is verantwoordelijk voor het afvallen van de bladeren, en zorgt ook dat de boom niet uitdroogt. De productie van auxine wordt gereguleerd door de temperatuur. Bij een lagere temperatuur wordt minder auxine aangemaakt. In de herfst neemt de daglengte af en daalt ook de temperatuur. Beide factoren zorgen ervoor dat de productie van auxine afneemt. Hierdoor wordt de vorming van het kurklaagje steeds minder geremd. Als het kurklaagje zich eenmaal heeft gevormd zal het blad afvallen, omdat dan alleen nog de nerven, het vaatweefsel, nog een echte verbinding tussen bladsteel en tak vormen. Deze verbinding alleen is te zwak voor het gewicht van het blad dat uiteindelijk afbreekt onder zijn eigen gewicht. Soms wordt dit proces versneld door andere krachten als wind en regen.

    Bessen, zaden en paddenstoelen

    De donkere dagen van de herfst worden ook opgefleurd door de prachtige kleuren van bessen, zaden en paddenstoelen. De bessen zijn een bescherming voor het zaad en fungeren in zekere zin als betaalmiddel voor transportkosten. Ze zien er dan ook appetijtelijk uit. Het transport wordt verzorgd door vogels en zoogdieren. Zij eten de bessen en dragen bij aan de verspreiding van de plant door de onverteerbare zaden op andere plaatsen weer uit te poepen of uit te braken. Voor sommige zaden is de gang door het spijsverteringsstelsel van de consument zelfs nodig om later tot kieming te komen. De herfst is ook een prima tijd om er op uit te gaan en naar paddenstoelen te zoeken, want die zijn er in dit vochtige seizoen dan volop te vinden. Vooral op dood hout en stronken zijn talrijke soorten paddenstoelen te bewonderen.

    Bron: de Natuurkalender, Meteo Consult

    Beoordeel dit verhaal en/of stuur een reactie.
Stuur deze pagina naar een vriend

Volg MeteoConsult op Twitter

De websites van MeteoGroup maken gebruik van Cookies. Voor meer informatie klik hier.