Afgelopen zaterdag heeft Meteo Consult een open dag georganiseerd voor in het bijzonder de vrijwillige waarnemers die ons dagelijks van weergegevens en foto’s voorzien. Het werd een  zeer geslaagde en gezellige middag, waarbij de bezoekers ook een prijs konden winnen door zo nauwkeurig mogelijk de volgende vraag te beantwoorden: “Hoeveel millimeter neerslag past er maximaal in de officiële Hellmann regenmeter, zoals opgesteld op de meetpost Bennekom, zonder dat deze overloopt?” De deelnemers hoefden daarbij niet geheel in het duister te tasten, want een foto van de desbetreffende regenmeter was toegevoegd. Wij geven nu de uitslag.

Addertjes onder het gras…

De respons was behoorlijk groot. In de doos belandde in totaal 107 antwoordformuliertjes. Eén deelnemer had stiekem twéé briefjes ingeleverd (maar wel eerlijk op beide briefjes dezelfde naam en adres geschreven) en een andere deelnemer had kennelijk geen idee en had een blanco briefje ingeleverd. De vraag was heel duidelijk, zonder dubbele bodem, want het zal een ieder duidelijk zijn dat een regenmeter, van welk type dan ook, slechts een beperkte hoeveelheid (hemel)water kan bevatten. Toch zaten er addertjes onder het gras. De foto (zie hiernaast) liet een behoorlijke ‘toeter’ zien en een aantal deelnemers dacht dat deze ‘toeter’ pas overliep als de bovenste rand was bereikt! Dat was de eerste instinker en deze groep deelnemers kwam dan ook met veel te hoge cijfers op de proppen.

Veel meer deelnemers wisten (en dat is ook op de foto te zien) dat in werkelijkheid het opvanggedeelte het grootste stuk van de regenmeter in beslag neemt en dat het verzamelvat zich onderin bevindt. De grens van dit opvangvat is te zien aan de ronde richel op de foto. Bij het legen van de regenmeter kan het grootste bovenste stuk verwijderd worden.

Dan verschijnt het eigenlijke voorraadvat, en dat leverde meteen de tweede instinker op. Andere deelnemers wisten dat zich daarin een plastic fles bevindt, waarin het regenwater terechtkomt. Velen verkeerden in de veronderstelling dat het moment dat deze fles tot de nok is gevuld, ook het punt is dat de regenmeter overloopt. Maar dat is niet zo, zoals de foto hiernaast laat zien. De fles staat in een groter voorraadvat van metaal, dat ook nog een flinke hoeveelheid water kan bevatten, zelfs nog méér dan er in de fles past! Veel deelnemers vulden dan ook een te laag aantal millimeters in.

De optimisten.

Van de groep die veel te hoog zat, vulden 18 deelnemers een totaal in van 500 tot 1000 millimeter. Dat betekent dus dat ze verwachtten, gezien het opvangoppervlak van de Hellmann, dat hierin vijf tot tien liter water zou passen (1 liter komt namelijk overeen met 50 mm neerslag). Negen deelnemers zagen een hoeveelheid van 1000 tot 2000 mm wel zitten, maar elf deelnemers zaten nog véél hoger! Vijf daarvan gokten op 20 duizend millimeter of meer. Een aparte vermelding verdient J. de Baar uit Barneveld, die dacht dat een hoeveelheid van 101.680.000 millimeter het juiste antwoord zou zijn, een laag water dus van iets meer dan honderd kilometer!

De pessimisten.

Zoals gezegd, een behoorlijk grote groep probeerde te gokken bij hoeveel millimeters de plastic fles zou gaan overlopen. In totaal 34 bezoekers gaven een totaal op van minder dan honderd millimeter. Marjolijn Stapelbroek uit Doetinchem opende deze rij met een totaal van 38 mm. Relatief veel mensen (15) vulden een totaal van 70 tot 80 mm in, net te veel, zoals hiernaast is te zien. Gerard Kroon uit Ede vulde met 65 mm precies de goede hoeveelheid in waarna de fles overloopt en de jury heeft besloten deze deelnemer een troostprijs toe te sturen, namelijk ‘het weer boekje, alles over wolken, weer, wind en weersvoorspellingen’.

De beste gokkers.

In totaal 35 deelnemers hadden een hoeveelheid van 100 tot 500 millimeter ingevuld. In deze groep zijn dus de prijswinnaars te vinden. Zoals hiernaast is te zien, loopt bij méér dan 65 mm de fles over, maar kan het water zich nog in het opvangvat rondom deze fles verzamelen. Vanwege de flinke diameter kan daarin nog heel wat water worden geborgen. Bij ruim honderd millimeter er bij  is dit vat nog steeds niet vol en ook 200 millimeter kan nog worden geborgen (zie hiernaast). De hoogste etmaalaftapping uit ons land bedraagt 208 mm en die viel in Voorthuizen op 3 augustus 1948. Deze hoeveelheid kan dus door een officiële Hellmann regenmeter worden opgevangen, zonder dat deze overloopt. Het einde komt dan wel in zicht. Bij 225 mm staat het water tot aan de rand, maar is het nog steeds mogelijk om het bovenstuk van de meter op het opvanggedeelte te zetten, zonder dat water tussen het naadje door wordt geperst. Bij voorzichtig gieten kon er nog één millimeter bij, maar daarna was het dus gebeurd. In mijn regenmeter past dus totaal 226 mm. Overigens is het in ruim twintig jaar meten maar één keer voorgekomen dat de fles van de Hellmann was overgelopen, maar dat was wel na een afwezigheid van bijna drie weken, toen in de zomer de Noordkaap werd bezocht. Nederland kende toen een wisselvallige weerfase, waarbij er in Bennekom ruim honderd millimeter was gevallen. Met behulp van de etmaalaftappingen van de digitale regenmeter die naast de Hellmann staat opgesteld (op de foto nog net te zien) kon keurig worden gereconstrueerd wat er iedere dag aan neerslag gevallen moest zijn. Bij onze aanwezigheid in Bennekom is die fles nog nooit geheel vol geweest, want de recordhoge etmaalaftapping voor ons weerstation staat (pas) op ruim 51 mm (gevallen op 25 november 2005; wie herinnert zich die weerdag niet?)

De prijswinnaars!

Het antwoord op de vraag bleek moeilijker dan gedacht, want niemand kwam met het goede antwoord op de proppen en niet een deelnemer zat er eigenlijk héél dichtbij. Net buiten de prijzen vielen Bart Broekhuijsen uit De Kiel, Peter Visser uit Loosduinen, Berndien Geerlings uit Dieren en Wil Lamers uit Didam die met een gok van precies 200 mm er 26 mm naast zaten. Hans Wildeboer uit Mook had 250,5 mm ingevuld en zat daarmee een halve millimeter dichter bij de waarheid. Hij wint hiermee de derde prijs, het boek ‘winters van toen’ of ‘klimaat in beweging’.

Maar zowel A. Voermans uit Dordrecht als R. Karsenbarg uit Loenen vulden 250 mm in, zitten er dus 24 mm naast en winnen daarom de eerste en tweede prijs. De jury heeft besloten om niet te loten wie de eerste, dan wel de tweede prijs krijgt, maar beide winnaars te laten kiezen uit óf de weercursus ‘algemene meteorologie’, óf de workshop ‘wolken herkennen.’ Beide winnaars mogen ook een tweede persoon meebrengen. In de loop van deze week zullen we contact leggen met alle prijswinnaars en we wensen ze bij deze geluk met de gewonnen prijs!

Bronnen: Meteo Consult, eigen archief. Foto’s: Tom van der Spek.