De winter van 2011/2012 zouden we kunnen aanduiden als ‘de winter van het (vele) water’ aangezien er in dit seizoen tot nu toe vrij veel regenwater is gemeten en er een aantal weken terug sprake was van hoogwater. De waterschappen hadden toen, waar nodig, dijkbewaking ingesteld in de provincies Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Friesland en Groningen. In de regio's Friesland en Groningen was de overlast het grootst, met een reële kans op doorbraak van enige verzwakte dijken.

Straalstroomweer
Van hoogwater is voorlopig geen sprake. Maar de hemelsluizen worden op korte termijn nog niet dichtgedraaid, want op de weerkaarten van de komende paar etmalen zien we de ene na de andere oceaanstoring ingetekend staan. Een westelijke stroming blijft namelijk de aandacht opeisen. Het regent niet aan één stuk door, zo af en toe zijn er (korte) droge dagdelen te bespeuren. De kronkelende rivier van lucht op grote hoogte in de atmosfeer, de straalstroom, blijft voorlopig boven ons land liggen. Morgen, zondag, waait het mede daardoor eerst nog stevig. Maar begin volgende week zwakt de wind af, aangezien de luchtdrukverschillen afnemen. En op langere termijn lijkt er meer te veranderen. Daar komen we zo nog even op terug.

Minstens 100 millimeter
Kijken we naar de neerslaghoeveelheden van januari tot nu toe, dan hebben enkele weerstations die zijn aangesloten bij hetweeractueel.nl, waar Meteo Consult mee samenwerkt, al minstens 100 millimeter afgetapt. En in december viel ook al zeer veel regen. Toen werd in bijvoorbeeld De Bilt totaal 139 millimeter neerslag gemeten en dat was goed voor een zesde plek in de lijst van natste decembermaanden sinds 1901.

De waarnemer in Apeldoorn Oost lijkt tot en met vanochtend 7 uur de meeste januarineerslag van het land te hebben opgevangen; daar werd vanochtend om 7 uur een voorlopig maandtotaal van zelfs 121 millimeter genoteerd, zijn collega aan de andere kant van de stad, Apeldoorn Zuidwest, noteerde 111 millimeter. Verder viel tot dat moment in Twello, Gelderland, 114 millimeter januarineerslag, Vragender in de Achterhoek 110 millimeter januarineerslag en ook in het Friese Appelscha is 110 millimeter gemeten.

73 mm is voor januari normaal
Het lijkt erop dat de neerslagtotalen dus nog verder stijgen, gezien de weersverwachting van de komende vier dagen. Overigens, gebruikelijk voor de gehele januarimaand is landelijk gemiddeld 73 millimeter volgens het langjarig gemiddelde van 1981-2010. Voor de gehele weerkundige winter (december, januari en februari samen) is de norm voor landelijk weerstation De Bilt 203 millimeter en daar is deze hoeveelheid eergisteren al overschreden. Toen werd daar een ‘wintertussenstand’ van 205 millimeter gemeten. Maar we hebben natuurlijk nog vijf weken te gaan, voordat we de definitieve winterbalans kunnen opmaken.

Waterpeil grote rivieren
Het ziet er verder naar uit dat het waterpeil in onze grote rivieren de eerstkomende paar dagen weer gaat stijgen door onder meer smeltwater vanuit de Alpen. In de Rijn bij Koblenz wordt aanstaande dinsdag een waterstand van 5 meter berekend, terwijl het waterpeil er vanochtend om 11 uur op 3 meter en 21 centimeter stond. En in ‘onze Rijn’ wordt bij Lobith morgen, zondag, een stand van 1090 centimeter boven N.A.P verwacht en maandag 1150 cm boven N.A.P. Vanochtend om 11 uur was de waterstand daar 1050 cm. Kortom, de Rijn bij Lobith komt maandag een meter hoger te staan dan nu. Hoe dit daarna verder gaat, is afhankelijk van de weersontwikkelingen.

Titanenstrijd
In de loop van deze week zien we dat de oceaanstoringen nog wel tot ons land doordringen, maar vervolgens daarna niet of nauwelijks verder oostwaarts koersen richting bijvoorbeeld de Alpen. In feite houden die storingen, de fronten, halt boven onze omgeving. Op de weerkaarten zien we een krachtig hogedrukgebied boven Siberië (kerndruk rond 1050 hectoPascal) tegengas geven aan de westelijke stroming. En in de bovenlucht, op straalstroomniveau, ligt dat hogedrukgebied daar ook en wordt bovendien een flinke rug van hoge luchtdruk boven onder andere Zwitserland, Duitsland en Zweden verwacht die de boel tegen probeert te houden. De straalstroom wordt daardoor voorzichtig gedwongen om via Ierland richting Spanje en Portugal af te buigen. In de bovenlucht komt daar dan een trog te liggen, oftewel een uitzakking van lage luchtdruk. Ondertussen zien we ten zuiden van het Russische hoog een oostelijke stroming en die probeert vrieskou naar de lage landen te brengen. De vraag is of de vorst het op den duur, zo vlak voor de maandwisseling, gaat winnen of dat de straalstroom vanuit het westen weer een duw krijgt, zodat we meer nattigheid kunnen verwachten met daarbij zachte lucht van boven de oceaan. Een titanenstrijd tussen het Russische hoog en de polaire straalstroom dus zou je kunnen stellen en wie wint?
In onze weerlijn proberen we hierop het antwoord te geven door uitgebreid te kijken naar de computerberekeningen voor de periode vrijdag 27 januari tot en met maandag 30 januari. Dit is in optie 5 van de weerlijn. En de nieuwste verwachting tot vier weken vooruit, hoort u onder optie 6. Het nummer van de weerlijn is 0900-9725 (55 cent/minuut).

Ten slotte nog het volgende. De winnaar van een middag meelopen in de weerkamer bij Meteo Consult en bij het RTL4-weerbericht is bekend. Er wordt contact opgenomen met de winnaar. De naam maken we binnenkort bekend op onze Facebook-pagina en via Twitter. Namens alle meteorologen in de weerkamer van Meteo Consult van harte gefeliciteerd en tot snel!

Bronnen: Meteo Consult, Bosatlas van het klimaat, KNMI.