‘Nein’, klinkt het afgemeten van achter de balie in het stationsgebouw van de Harzer Schmalspur Bahnen (HSB) in het Duitse plaatsje Wernigerode. De stoomtrein van 9.10 uur naar de Brocken, de hoogste top van de Harz, vertrekt niet. Er liggen bomen op het spoor die eerst weggezaagd moeten worden. Hoe lang dat gaat duren, is niet duidelijk. Totdat dit werk is afgerond, blijft de trein in elk geval beneden. De medewerkster ziet er wat ongemakkelijk uit. Ze weet ook niet precies wat ze aanmoet met de ontstane situatie.

We hebben Nederland even achter ons gelaten. Onder het mom van ‘als de sneeuw niet naar ons komt, gaan wij wel naar de sneeuw’ zijn we per trein naar het Duitse Goslar gereisd, voor een paar dagen ‘randje Harz’. Terwijl Nederland kampt met wateroverlast, regent het in Duitsland. De weersverwachtingen zijn duidelijk. Als we het nog een beetje naar onze zin willen hebben op de 1141 meter hoge Brocken, dan moeten we meteen deze vrijdag gaan. Op de top wordt dan slechts een windkracht 7 verwacht, in plaats van de 9 tot 11 Bft. die er andere dagen staat. In de middag kan zelfs de zon even doorbreken. Goed voor het eventuele uitzicht.

Niet naar de top, wel naar Schierke
Omdat de trein nog niet gaat, besluiten we het centrum van Wernigerode te bekijken. Het is een mooi stadje met vakwerk huizen, een prachtige waag en op de achtergrond een sprookjesachtig slot dat hoog boven de stad uit torent. Maar, daar komen we niet voor. Dus al gauw staan we weer tegenover de medewerkster van de HSB. Dit keer heeft ze goed nieuws. De tweede trein van de dag vertrekt wel, gaat weliswaar niet door naar de top, maar wel naar het op een kilometer of 7 afstand gelegen stationnetje Schierke. Op een hoogte van 685 meter. Ze ziet er een stuk vriendelijker uit. Opgewekt stappen we in en wachten op het vertrek van de stoomlocomotief, gebouwd in de periode dat Wernigerode nog tot de DDR behoorde.

Als we eenmaal rijden en de vier stationnetjes aandoen die nog tot het stadje behoren, trekt een nat landschap aan ons voorbij. Ook in Duitsland heeft het de afgelopen weken hard geregend en grote plassen en volle beken zijn daar de getuigen van. We zien nog geen sneeuw, maar volgens de verwachting vriest het op de top een graad of 4. Daar is wel veel sneeuw gevallen, zo is ons al verteld. Dat is ook een van de redenen waarom we niet door kunnen rijden. De trein zit vol, zoals bijna altijd. De HSB vervoert jaarlijks 1,1 miljoen passagiers over drie lijnen. Vijfentwintig stoomlocomotieven staan paraat om de treinen te trekken, evenals een setje aandrijfwagens en ook diesellocomotieven. Het is dus niet alleen stoom dat als aandrijving wordt gebruikt.

De eerste sneeuw
Wij hangen wel achter een stoomlocomotief. Vanaf het balkon van een van de wagons krijgen we hem in bochten af en toe te zien, terwijl we door het bos langzaam klimmen. Na de enige tunnel in het traject zien we naast het spoor de eerste sneeuw verschijnen. In de honderden meters daarna wordt dit allengs meer. En als we het op 540 meter hoogte gelegen station Drei Annen Hohne binnenrijden, is de wereld helemaal wit geworden. Omdat onze ‘dampfer’ vers water nodig heeft, blijven we een tijdje staan. De passagiers maken van de pauze gebruik om in een tentje naast het spoor een glas dampend hete wijn te kopen en op te drinken.

Het laatste stukje richting Schierke (685 meter) gaat door een steeds zwaarder besneeuwd bos. In Schierke zelf ligt al een centimeter of 15. De conducteur loopt snel door de trein heen om te melden dat ie echt niet verder rijdt. Er zit niks anders op dan te gaan lopen. We beginnen meteen. Het eerste deel van het ruim 7 kilometer lange pad naar de top loopt langs het spoor. Daar is de sneeuw al geruimd, maar blijft het vooralsnog erg stil. Die eerste kilometers gaat het maar langzaam omhoog. Toch neemt de sneeuwhoeveelheid allengs toe. Het duurt niet lang of de takken van de dennenbomen die het pad omzomen buigen diep onder de sneeuwlast die ze moeten dragen. Gelukkig zijn we niet de enigen die omhoog lopen. Op het middendeel van het pad is de sneeuw mooi platgetrapt en kun je goed lopen. Aan de randen zak je er doorheen. Dan sta je zo tot aan je knieën in de sneeuw. Dat loopt lastig. Goed opletten is het devies.

Wolken om de top
Het weer houdt zich goed. De Brocken genereert door de harde wind weliswaar steeds nieuwe laaghangende wolken, maar af en toe zit er fel blauw tussendoor en laat de zon zich mooi zien. De wereld om ons heen verandert dan in een sprookjeslandschap. Een felle windvlaag blaast soms stuifsneeuw van de takken van de zwaar besneeuwde bomen. Op dat moment is het winterweer compleet. Het is dus toch wel winter dit jaar, denk ik nog. Maar dan boven 600 meter hoogte. We merken er in het lage Nederland gewoon niks van…

Na een uurtje lopen wijst het bordje naar de Brocken omhoog. Het steile deel van de klim begint. Hier gaat het tempo er lekker uit. Een lang lint van mensen, velen gewapend met een sleetje, worstelt zich over een dun paadje omhoog. Omdat er erg veel sneeuw ligt en je je naast het pad nauwelijks kunt bewegen, is inhalen er niet bij. Geleidelijk komen we hoger, wordt het kouder en gaat het harder waaien. Het laatste deel gaat over de weg, die naar de Brocken loopt. Daar is het knetterdruk. De weg ligt er dik ondergesneeuwd bij. Een sneeuwschuiver rijdt langs en hoogt de toch al indrukwekkende sneeuwranden naast de weg verder op. De dennenbomen hier, die door het barre klimaat op de top steeds kleiner worden, lijken wel sneeuwpoppen. Zoveel sneeuw ligt erop. Zo stel ik me winterweer in het hoge noorden, in Lapland voor.

Op de top
Dan bereiken we ons einddoel, de top. Het eerste gebouwtje dat we passeren is het stationnetje, waar de trein ons had moeten achterlaten. Nu wordt duidelijk waarom dat nog niet kan. Een grote graafmachine is bezig de sneeuw van de perrons te verwijderen. Pas als die weer vrij zijn, krijgt de trein het groene sein om naar de top door te rijden. Tegen de keiharde en ijskoude wind op de top in en door de mist leggen we de laatste meters af. Het landschap is nu echt Arctisch. De sneeuw stuift ons om de oren, de gebouwen en borden op de top zijn met wel heel erg ruige rijp bedekt. Door de mist heen zijn vaag de zendmast en het weerstation zichtbaar.

De lange wandeling heeft ons hongerig gemaakt. Al gauw duiken we dan ook het restaurant op de top in, dat afgeladen vol blijkt te zitten. Door de ramen heen zijn een paar indrukwekkende sneeuwduinen te zien, tegen het gebouw aan waar we in zitten. Na het eten gaan we snel weer naar buiten. Het onverwachte gebeurt. De mist rond de Brocken, waarop het 306 dagen per jaar mistig is, trekt even weg en wordt vervangen door een prachtig blauwe lucht. Plotseling kunnen we naar beneden kijken en zien het Duitse laagland onder ons, in de zon en helemaal groen. Pas nu wordt duidelijk op wat voor een vreemde plek we eigenlijk staan.

Die Nederlandse berg
De top van de Brocken blijkt een plateau te zijn. Een steen markeert de top, een soort windroos er omheen benoemt de plaatsen die je bij helder weer er vanaf kunt zien. Als berg domineert de Brocken zijn wijde omgeving. Je kunt de hele Harz overzien, maar dus ook grote delen van het laagland aan de voet. Zo zou het er van de Nederlandse berg kunnen uitzien, waarvan nu openlijk gedroomd werd. En dan hebben we het over een berg van ‘nog maar’ 1141 meter. In Nederland wordt gedacht aan het creëren van een berg van maarliefst 2000 meter. Op de Brocken begrijp je eens te beter hoe ambitieus dat plan is. Hier is het al zo enorm indrukwekkend.

Hoewel het treintje uiteindelijk toch bovenkomt, besluiten we – ook gezien het plotseling mooie weer – toch ook maar weer terug te lopen. Het wordt een mooie tocht over een berg waarover langzaam de duisternis valt. Nu begrijpen we waarom veel mensen op hun weg omhoog een sleetje hebben meegebracht. Zij sleeën terug over de besneeuwde weg terwijl wij het gewoon met de benen moeten doen. Maar eigenlijk maakt het niet uit. Het is toch prachtig. Net voor het echt donker wordt, komen we in Schierke terug. Een uurtje later gaan we met de trein weer naar beneden. Nog een paar uur later staan we in Goslar. Daar valt een regenbui…

Bron: Meteo Consult, HSB.