Afgelopen vrijdag hebben we een verhaaltje geschreven over de tropische storm Ida, die vrij onverwacht en behoorlijk laat in het seizoen boven de Caribische Zee was ontstaan, bij Midden-Amerika. Juist voordat Ida bij Nicaragua aan land kwam, wist ze nog net tot orkaankracht aan te zwellen, maar eenmaal boven land aangekomen nam de wind snel in kracht af.

Maar Ida bleek over een zeer sterke tweede adem te beschikken en is nu ‘hot news’ geworden. Leek het vasteland van de Verenigde Staten dit orkanenseizoen geheel gespaard te worden, op de valreep lijkt Ida dus roet in het eten te gooien. Gedurende het afgelopen weekend kwam de storm opnieuw boven water terecht en trok vervolgens precies tussen het ‘gat’ tussen Cuba en Yucatán door. Daarbij nam ze onverwacht fors in kracht toe. We blikken terug, en kijken wat Ida de komende dagen gaat doen.

Het gedrag van Ida het afgelopen weekend.

In de loop van vrijdag en zaterdag trok Ida over het oosten van Nicaragua en Honduras naar het noorden. Beroofd van de voeding van het warme zeewater, nam de wind rondom het oog van de storm al snel af tot een maximaal één minuut gemiddelde van 25 tot 30 knopen, oftewel windkracht zes tot zeven. De orkaan werd aldus niet alleen gedegradeerd tot een tropische storm, maar zelfs tot een tropische depressie. In de loop van het weekend zou Ida, of wat daarvan over zou zijn, weer boven water terechtkomen. Tussen Honduras en Yucatán was het zeewater erg warm, maar een orkaan heeft méér nodig dan warm zeewater alleen om te ontwikkelen. In de bovenlucht moet het ‘rustig’ zijn, waarmee bedoeld wordt dat bij voorkeur geen windschering (verandering van de windrichting en/of kracht met toenemende hoogte) optreedt. Juist door het optreden van een zogenaamde ‘matige’ windschering werd ingeschat dat Ida maar weinig in kracht zou toenemen, zo tot een maximale gemiddelde wind van 45 knopen. Zodra Ida de Golf van Mexico zou optrekken, zou niet alleen de windschering wat toenemen, maar ook zou de storm ook boven kouder zeewater terechtkomen. In dit tamelijk ‘vijandige’ milieu zou Ida niet verder kunnen aansterken. Het liep echter anders. Maar voor we dat vertellen kijken we eerst even naar het leed dat Ida in met name El Salvador veroorzaakte.

Het natuurgeweld in Midden-Amerika.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is het niet de wind van een orkaan die de meeste slachtoffers veroorzaakt, maar zijn het vooral de overvloedige regens die dat veroorzaken. Vooral in heuvelig of bergachtig terrein worden zo landverschuivingen en modderstromen opgewekt, met soms tragische gevolgen. Bij het passeren van Ida waren het ook ditmaal de stortregens die de ellende veroorzaakte. Voor zover nu bekend is, was het vooral El Salvador die het zwaarst werd getroffen, hoewel het op het eerste gezicht leek dat staatje ‘veiliger’ aan de andere kant van Midden-Amerika lag, aan de Grote Oceaan. Dat was niet zo. Vooral het plaatsje Verapas werd zwaar getroffen. We laten een inwoner aan het woord.

Matias Mendoza, 26 jaar oud, was thuis met zijn vrouw Claudia en hun tweejarige zoontje Franklin, toen de aarde begon te bewegen. Hij vertelde: “Het was ongeveer 2 uur in de nacht toen het steeds harder begon te regenen en de aarde begon te beven. Ik waarschuwde mijn vrouw en greep mijn zoon en plotseling hoorde we een geluid. Het volgende dat ik mij kon herinneren is dat ik te midden van stukken muur van ons huis lag. Een paar minuten later vond ik mijn vrouw en zoon in het puin en goddank hebben we het er levend vanaf gebracht.”

Andere dorpsgenoten waren minder gelukkig. De zware regens, veroorzaakt door de qua regenval zeer actieve uitlopers van de (toen nog) tropische storm Ida had op de vulkaanhellingen waar tegenaan het dorpje Verapas was gebouwd, modderstromen en landverschuivingen veroorzaakt. Vele huizen werden bedolven en/of vernield. Gevreesd werd dat in Verapas en elders in El Salvador minstens 124 bewoners dit natuurgeweld niet overleefden, terwijl er nog 60 mensen worden vermist. In totaal werden er ongeveer 7000 mensen dakloos. Sommige huizen werden door rotsblokken van rond twee meter in doorsnede simpelweg in tweeën gespleten.

Ida vervolgde haar koers.

Inmiddels was Ida weer boven het warme water ten noorden van Honduras terechtgekomen en al snel bleek dat de verwachtte windschering zwakker was dan eerst was verwacht. Ida bleek zo een krachtig tweede leven te krijgen. Al in de nacht van zaterdag op zondag bereikte Ida opnieuw orkaankracht, en ditmaal niet voor heel even. In de loop van zondagavond (onze tijd) werd ingeschat dat de maximale windsnelheid rondom het (niet zichtbare) oog 85 knopen bedroeg, oftewel 160 km/uur. Daarmee was Ida een klasse II orkaan geworden. Ze raasde tussen Yucatán en Cuba door. Het positieve daarvan was dat de oostkust van Yucatán en de westkust van Cuba zo slechts een schampschot kregen. Er was daar slechts sprake van enige overlast en niet van een natuurramp. Het minpunt was echter dat Ida zo goeddeels boven water bleef en daarom behoorlijk op kracht.

Op het kaartje hiernaast is te zien dat Ida precies halverwege Yucatán en de Amerikaanse Zuidkust terecht is gekomen. Het koelere zeewater en een iets toenemende winschering eisen hun tol en Ida is afgezwakt tot een krachtige klasse I orkaan met maximale gemiddelde windsnelheden van 150 km/uur. Inmiddels is Ida wat sneller noordwaarts gaan bewegen en dinsdagnacht (lokale tijd) wordt de kust van West-Florida bereikt. Eerst werd gevreesd dat ook de regio New Orleans een flinke veeg zou meekrijgen van Ida, maar volgens de meest recente schattingen zal de orkaan wat oostelijker aan land gaan komen en, daar aangekomen, scherper naar het oosten gaan afbuigen. Tegelijkertijd zal Ida daar haar tropische eigenschappen verliezen.

Het moge duidelijk zijn dat men in met name in westelijk Florida, de aangrenzende gebieden van Louisiana en in Zuid-Alabama in de hoogste staat van paraatheid is voor de komst van Ida, die in de late maandagmiddag tot net onder orkaankracht was afgezwakt (windkracht 11). Ida zal als een krachtige tropische storm ‘landfall’ gaan maken. Daar zal ze in een vrij groot gebied 3 tot 5 inch, met uitschieters naar 8 inch (200 mm) neerslag gaan achterlaten. Naar verwachting zal Ida boven land een schone dood sterven. Het is echter niet uitgesloten dat de restanten van Ida nog boven de Atlantische Oceaan terecht zullen komen, maar een tweede opleving lijkt toch teveel van het goede te zijn. Hoe dan ook, Ida zal zeker tot en met dinsdag de gemoederen nog volop bezighouden en wij zullen de ontwikkelingen op de voet blijven volgen.

Onder 'tropische stormen' kunt u trouwens zelf de koers van Ida volgen. U kunt deze pagina ook bereiken via het menu links op deze pagina door onder ‘weer’ het onderste kopje ‘Tropische stormen’ te klikken.

Bronnen: Meteo Consult, National Hurricane Center (NHC), Times Online, NOS-teletekst. Foto voorpagina: Reuters.