Sluierbewolking speelde de zon vrijdag een groot deel van de dag parten. De hoeveelheid zichtbare strepen van vliegtuigen was daarentegen beperkter dan eerder deze week soms het geval was. Wat zijn sluierwolken, wat zijn vliegtuigstrepen en hoe ontstaan ze?

Sluierwolken hebben te maken met vocht in de hogere luchtlagen. Lucht kan maar een beperkte hoeveelheid water in onzichtbare gasvorm bevatten (waterdamp). Het ‘teveel’ aan waterdamp is in de lucht terug te vinden als (al dan niet onderkoelde) waterdruppeltjes die op grote hoogte volledig overgaan in vaste vorm: ijskristallen.

Soms zijn het mooie dunne vegen in de lucht, soms drijven ook dikkere plukken over. Deze wolken met hun vezelige structuur kunnen zich voordoen tussen 5 en 12 kilometer hoogte (boven de tropen tot op 13 kilometer hoogte) en worden in de weerkunde ‘cirrus’ genoemd. Ze bestaan uit miljarden ijskristallen bij een temperatuur van 30 of meer graden onder het vriespunt.

Daarnaast zijn hoog in de lucht vaak vliegtuigstrepen te zien. Ook die hebben te maken met vocht in de hogere luchtlagen. Daarnaast speelt de temperatuur van de lucht een grote rol. De vliegtuigenmotoren stoten warme lucht uit met daarin water (in de vorm van damp) en ook roetdeeltjes. Bij het verlaten van de motor koelt de lucht heel snel af. Omdat koude lucht minder waterdamp kan bevatten dan warme lucht gaat deze over in tastbare vorm. Doordat de temperaturen op grote hoogte extreem laag zijn, wordt de vloeibare vorm (waterdruppels) overgeslagen en gaat de waterdamp direct over in vaste vorm: ijskristallen. Deze overgang van gasvorm naar vaste vorm, zonder dat eerste vloeibare druppeltjes ontstaan, wordt ‘sublimatie’ genoemd.

Dit proces bij vliegtuigstrepen komt voor wanneer de lucht koud genoeg is, zo vanaf -40 graden Celsius. Bovendien moet genoeg vocht in de lucht aanwezig zijn. De roetdeeltjes uit de motor fungeren daarbij als zogeheten condensatiekernen, waar de ijskristallen aan vastkleven. Een wolk wordt gevormd: een vliegtuigstreep. Omdat lage temperaturen van -40 graden en lager meest voorkomen boven 8 à 9 kilometer hoogte, komen vliegtuigstrepen voornamelijk op deze hoogten voor. Als onder de vliegtuigstrepen (dunne) sluierbewolking aanwezig is, zijn de schaduwen van de vliegtuigstrepen op die bewolking te zien.

Indien lucht op grote hoogte erg vochtig is, blijven vliegtuigstrepen lang hangen of breiden ze zelfs nog wat uit. Soms waaieren de vliegtuigstrepen flink uit en bedekken ze een significant deel van de hemel. In extreme situaties kan de zon zelfs behoorlijk wat tegengas krijgen. Wanneer de lucht daarentegen heel droog is, verdwijnt de streep bijna meteen weer wanneer het vliegtuig gepasseerd is.

Vliegtuigstrepen zullen de komende dagen naar verwachting slechts in beperkte mate voorkomen. Ook sluierbewolking zal  een stuk minder te zien zijn dan vrijdag. Zaterdagochtend had vooral het zuidwesten nog met soms dikke sluiers te maken. In de loop van de middag krijgt het hele uiterste westen van Nederland er naar verwachting weer mee te maken, maar zo dik als vrijdag is de bewolking niet. Zondag zal de bewolking beperkt blijven tot een enkele veeg. De zon kan dan volop branden en de temperaturen nog wat verder opzwepen dan zaterdag. In het binnenland wordt het op de meeste plaatsen 26 of 27 graden, maar ook op de meeste stranden en op de Wadden wordt de 20 graden gepasseerd. Zeewind lijkt beperkt te blijven tot de zuidwestkust. Voor de meest actuele verwachting voor temperatuur, (zee)wind en zonneschijn bel de Meteo Consult Weerlijn: 0900-9725 (50 cent/ minuut).

Afbeelding homepage: uitsnede foto Ton Bloem.

Bron: Meteo Consult.