De liefhebbers van winterweer zijn dezer dagen een beetje van slag. Niet alleen vriest het buiten de deur vrijwel voortdurend (wat sinds 12 jaar eigenlijk heel ongewoon is), ook schotelen de verschillende weermodellen ons voor de nabije toekomst en ook heel ver weg steeds weer nieuwe mogelijkheden op winterweer voor. Vooral dat laatste komt wel vaker voor, maar dan komen die kaarten niet uit. En is het in werkelijkheid zacht.

De winters van weleer waren tot die van 1996 en 1997 – toen internet geleidelijk aan zijn opmars begon en voor het eerst de verwachtingspluimen om de hoek kwam kijken – tamelijk overzichtelijk. Je was vooral blij als het vroor en als de verwachting voor ‘morgen en overmorgen’ en later die ‘voor vijf dagen vooruit’ een aanhouden van de vorst aangaven (in geval van 5 dagen vooruit was dat natuurlijk al lastiger). Dan zat je goed in je vel en kon je onbekommerd van het winterweer van dat moment genieten, in de prettige wetenschap dat wat je toen had je voorlopig ook niet meer zou worden afgenomen.

Digitale weerliefhebber
De digitale weerliefhebber van nu heeft het een stuk moeilijker. De tijden zijn veranderd. Niet alleen kijken we nu veel verder vooruit (15 tot 18 dagen en dat vrij via internet), ook zijn de technieken die laten zien hoe betrouwbaar zo’n verwachting is een stuk verfijnder. En ademen (onterecht) een dusdanig grote mate van geloofwaardigheid uit dat de verleiding erg groot is er een soort van zekerheid aan te hangen. Een zekerheid die onherroepelijk tot verwachtingen leidt. Je gaat je verheugen op dat wat nog niet is, maar toch zeker moet gaan komen. En we hebben het op deze site al meermalen eerder aangestipt: bijna onvermijdelijk komt, nog in de verwachtingssfeer, dan ook het punt dat je alweer het einde ziet van datgene wat er feitelijk nog niet is. En dat dan ook de teleurstelling van dat einde er alweer is.

Onbekommerd genieten van het winterweer, zoals dat vroeger best wel vaak voorkwam, ook onder winterliefhebbers, is voor de digitale generatie een stuk moeilijker. Hoe vaak gebeurt het dat in de verwachting de kaarten voor alle 15 dagen vooruit strak winterweer laten zien? Nooit! Wat dat betreft zijn de pluimen van de afgelopen tijd, die maar van geen einde aan de kou willen weten, al een ongekende luxe! Nooit eerder gezien!

Je moet sterk in je schoenen staan, zo blijkt, om met de weelde van die extra verwachtingsgegevens om te kunnen gaan. Zelfs ik, als professioneel meteoroloog (en ik zou toch beter moeten weten, want schrijf het ook op), laat me af en toe meeslepen door de waan van de dag. Ik zit dan weer met rode wangetjes voor de computer een beetje chagrijnig te wezen omdat dat stomme (onverslaanbare) ECMWF-model toch weer met dooikaarten komt op de heel lange termijn, terwijl alle andere berekeningen en ook die van de andere modellen er juist zo prachtig uitzien. Straks maar even de pluim bekijken. Het zal wel een warme uitbijter zijn. Inderdaad… het blijkt een warme uitbijter te zijn. Steeds weer! Het beleven van de winter kost zo veel energie. Je zou gewoon naar buiten moeten gaan om te genieten. Iedere nieuwe ronde gaat het weer zo. En zo slepen de dagen zich voort.

Weerbeleving
Het is de week voor kerst. We lopen zondags met z’n drieën over het Valkhofterrein in Nijmegen, naar de kunstijsbaan die daar de laatste jaren tijdens de kerstvakantie wordt neergelegd.  Het is grijs, er waait een zuidwestelijke wind en het is een graad of 8. Veel kinderen zijn aan het schaatsen, sommige ouders hebben het al over het natuurijs dat er later in de week moet komen. Ik kijk naar de lucht en verwonder me over het feit hoe de beleving van het weer ook in mijn nog relatief korte leven al veranderd is. Mijmeren over natuurijs, dat moet ontstaan als de vorst een dag of vijf later gaat invallen. Je zou het 10, 15 jaar geleden wel uit je hoofd hebben gelaten! Je was al blij dat je wist dat het aan het einde van de week mogelijk zou gaan vriezen. Daarbij is de officiële verwachtingstermijn nog altijd niet meer dan 5 dagen. Zie daar de grote invloed van internet! Daar zie je alles. En blijkbaar hebben ook de ouders van die kinderen het allemaal allang uitgezocht.

Vijf dagen later. Het is eerste kerstdag. Weer met z’n drieën, maar nu in een andere samenstelling, lopen we over het terrein van Museumpark Oriëntalis, vlak buiten Nijmegen. De wind is nu noordoostelijk. Het is nog steeds grijs. Heel langzaam krijgen we het koud, niet eens omdat de temperaturen (het is een graad of 6) al dalen, maar vooral omdat de aangevoerde lucht steeds droger wordt. Halverwege onze rondgang duiken we het ‘Romeins café’ in en bestel ik een bak erwtensoep. Heerlijk! Ook om de handen te warmen.

Natuurijs!
Die avond valt de vorst in. Het vriest in de nacht een graad of 3. De volgende morgen spring ik meteen op de fiets en rijd mijn ronde. Eerst tegen de wind in omhoog naar Berg en Dal (90 meter boven NAP, pffff…), dan bij Beek de berg af en zo de Ooijpolder in. Pas op de dijk vanaf Ooij en richting Nijmegen krijg ik de wind in de rug. Fantastisch! Het is zonnig, het vriest een graadje, het zicht is perfect en om me heen vliegen duizenden vogels. De Bisonbaai heeft nog geen ijs, het waait te hard. Maar verderop bij de Oude Waal begint het. In een hoekje. Toch altijd weer genieten als het natuurijs bezit neemt van het water.

Nog weer een dag later, het is dan zaterdag (het vriest al twee dagen onafgebroken!) herhaal ik mijn ronde en zie dat de Oude Waal al voor driekwart dichtgevroren is. Diezelfde dag komen de eerste meldingen van natuurijsbanen, die de volgende dag gaan openen. Een eerste natuurijsmarathon (Haaksbergen) wordt uitgeschreven en is inmiddels al gereden (nog net in 2008…) De natuurijskalender op de site van de KNSB wordt eindelijk weer geopend en De Bilt haalt op de valreep nog zijn eerste ijsdag in het zo winterloze jaar 2008. Ondertussen blijft de pluim maar koud. Het zijn met recht rare dagen voor winterliefhebber!

Inspiratie: de natuur, het weer, de modellen, weerwoord.be, Meteo Consult, KNSB.nl