Wij maken dagelijks dankbaar gebruik van de automatische weerstations van het KNMI. Deze worden ook wel AVW-stations genoemd: Automatisch gegenereerde Visuele Waarneming. Essentieel op de stations is de Present Weather Sensor (PWS), die ter plaatse het zicht bepaalt. Bovendien geeft de PWS aan waardoor het zicht wordt belemmerd: stof in de lucht, mist of neerslag. Ook meet de PWS de neerslagintensiteit, dus hoe hard het regent of sneeuwt en of deze neerslag met tussenpozen valt of continu. Bij Meteo Consult krijgen we om de tien minuten deze gegevens van de AVW op onze beeldschermen. Tot zover prima! 

Maar neem nou de provincie Gelderland, met al haar diversiteiten in het weer. Geregeld zien we duidelijke verschillen tussen west en oost, noord en zuid... En hoeveel automatische weerstations telt Gelderland? Jammergenoeg slechts 3. Het zijn Herwijnen in het rivierengebied, Hupsel in de Achterhoek en Deelen op de zuidelijke Veluwe. Kortom, er zijn genoeg plaatsen en regio's in deze provincie waarvan we het actuele weer ontberen (overigens geldt dat niet alleen voor Gelderland..). Dit zijn voor ons de bekende 'gaten'. Zo kan het zijn dat de drie AWS-en droog weer rapporteren, terwijl het op sommige plekken flink miezert en de radarbeelden droog weer aangeven, vergelijkbaar met de situatie van gisteren. Het is in zo'n geval niet ondenkbaar dat de mediameteoroloog vrolijk op de radio verkondigt dat het droog is en droog zal blijven. Kortom, een foute verwachting kan dan de deur uitgaan. Maar juist de waarnemingen van de weerliefhebbers kunnen dit voorkomen! Dit is zo maar een voorbeeld waarbij onze waarnemers dus een belangrijke rol kunnen spelen voor onze weersverwachtingen. Verder is het voor ons natuurlijk leuk om op de radio en tv andere plaatsen te noemen dan alleen de KNMI-weerstations. Soms noemen we ook de waarnemer erbij. Ere wie ere toekomt. Al zijn er ook enkelen die anoniem willen blijven.... 

Met een simpele thermometer en huis-tuin-en-keukenregenmeter kan al worden waargenomen. Wie het professioneel wil aanpakken, schaft bijvoorbeeld een zonneschijnmeter, windmeter en grasthermometer aan. Met dit laatste instrument kun je vorst aan de grond (op ' klomphoogte') meten. Maar zelfs diegene die geen zin heeft om te meten met allerlei apparatuur, kan met alleen visuele waarnemingen al iets voor ons betekenen. Is het mistig? Schat even het zicht in meters en geef dat door. Heeft het hard geregend en kunnen de riolen het vele water niet aan? Licht ons maar in, al dan niet met een foto! En, ligt er eindelijk weer eens een pak sneeuw in ons land? Meet dan met de rolmaat of de duimstok de sneeuwhoogte en stuur deze meting via de mail naar ons toe. Want het kan zijn dat het juist alleen bij u in de woonplaats erg mistig is of dat het alleen bij u hard geregend of gesneeuwd heeft! En dat willen we natuurlijk graag weten. Het mailadres is:

 waarnemingen(at)weer.nl  

En, wie in Gelderland woont, stuurt zijn of haar gegevens naar:

 gelderlandweer(at)weer.nl

Omdat de piek van onze weerpraatjes (ook voor Radio Gelderland bijvoorbeeld) in de ochtend zit, hebben we het liefst dat de waarnemers al erg vroeg hun actuele weergegevens doorgeven. Zo zijn er twee waarnemers in de Achterhoek eigenlijk altijd wel opvallend vroeg bij, soms al om 6 uur. Waarvoor dank! Ik noem ze toch maar even bij naam: Harry Jansen uit Vorden en Herman Dute uit Borculo. Nu zijn er wel meer waarnemers die ons al graag vroeg op de hoogte zouden willen houden, maar die dat gewoonweg om begrijpelijke redenen niet kunnen, bijvoorbeeld vanwege het verzorgen van de kinderen.

De meeste waarnemers zijn, net als de meeste meteorologen, weerliefhebbers die dus in feite voor de meteorologen werk doen. Maar dus dankbaar werk. Tegenwoordig gaat veel via de mail al dan niet gelardeerd met foto's en verhaaltjes over het weer. Sommige waarnemers sturen ons weerspreuken en weerrijmpjes. En dat allemaal op vrijwillige basis. We proberen het iedere dag allemaal te lezen. Zeker de weerfoto's en bijzonderheden worden in onze weerberichten geregeld getoond en genoemd. Eventuele vragen over het weer worden beantwoord. Het zijn voor ons de krenten uit de pap. Vooral op de regionale zenders, waar net wat meer ruimte en tijd is voor een uitgebreid weerbericht, gericht op de eigen provincie. Voor al deze mensen wilden we graag iets terugdoen en zo was er in 2006, speciaal voor hen, een open dag. En dat konden we een groot succes noemen! Mede hierdoor willen we in 2008 opnieuw een open dag bij Meteo Consult organiseren. Maar meer daarover later dit jaar of begin volgend jaar.... 

Er zijn enkele waarnemers die al meer dan 20 jaar achtereen op dezelfde plaats waarnemen. En dat dag na dag. De trouwste waarnemers dus. Vroeger voor uitsluitend het KNMI, of bijvoorbeeld Hans de Jong of, wie kent hem niet, wijlen Jan Pelleboer. Nu mailen de waarnemers naar bijna elke weerman en elk weerbedrijf in ons land. Zonder iemand te kort te willen doen noem ik hier nu twee 'oude rotten uit het vak' die ook Meteo Consult vrijwel dagelijks op de hoogte houden van het (actuele) weer: Jan Bolt uit Roodeschool, Johan Effing uit het Twentse Losser. Deze weermannen kunnen bovendien zo prachtig verhalen over klassieke winters en de hete zomers uit het verleden, vanwege hun jarenlange ervaring. Dat ondervond ik overigens aan den lijve toen ik in mei dit jaar naar het "Hoge Noorden" afreisde, naar Jan en zijn vrouw Tini in Uithuizermeeden. Zij hadden mij uitgenodigd om eens "aan te komen waaien". Ik werd er hartelijk ontvangen met koek en koffie en het zou een mooie dag worden. In meerdere opzichten. Overigens heb ik nog een afspraak staan met Johan, en ook naar hem ga ik graag nog toe als er wat meer tijd is. Want wat in het vat zit...Op zijn website staan genoeg gegevens en weerverhalen die de moeite waard zijn om te bekijken. Hier is de link naar zijn website.

Veel waarnemers zijn verenigd in de Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie, VWK. Volgens mij telt de vereniging momenteel meer dan 1000 leden... Zij geeft maandelijks Weerspiegel uit, een uitgebreid en divers weerblad voor en door de leden. Met uitgebreide weerverhalen en weeroverzichten van de afgelopen maanden en seizoenen. En verder is er natuurlijk de eigen website. Een aantal collega's en ikzelf zijn in feite begonnen bij de VWK, toen het nog de Werkgroep Weeramateurs heette. Zelf ben ik geen lid meer, mede omdat de Weerspiegel naar Meteo Consult wordt gestuurd en ik het blad daar geregeld lees. Maar ik draag hen nog steeds een warm hart toe. Wie al jong is geïnteresseerd in het weer en later ook weerman wil worden, raad ik dan ook aan om lid te worden van de VWK! 

Jordi Bloem