Normaal gesproken valt er in een gemiddelde augustusmaand zo’n 60 millimeter neerslag. De regenval van vandaag (donderdag) is zo hevig, dat we die hoeveelheid op een aantal plaatsen met gemak halen en overschrijden. Hoeveel is er inmiddels gevallen en wat is de oorzaak van deze enorme neerslagsommen?

Ondergelopen tunnels, kelders vol water en straten die blank staan. In de regio Haaglanden wordt mensen zelfs afgeraden om de weg op te gaan als dat niet noodzakelijk is. De hulpverleners zijn er maar druk mee. En dat is ook niet gek, want de neerslagsommen liegen er niet om.

Vrijwillige waarnemingen komen goed van pas

De regen trok gisteravond al ons land binnen en vannacht regende het onverminderd door. Op dagen als deze maken wij dankbaar gebruik van de waarnemingen die we van de weeramateurs uit heel het land binnen krijgen. De mailtjes die wij vanochtend ontvingen, spreken boekdelen. Kees van Zanten uit Almere mailde om 8 uur dat hij in 24 uur tijd maarliefst 25 millimeter had.

Maar het kan nog extremer. Rico Schröder uit Hoofddorp had op datzelfde tijdstip al 47,4 millimeter. Rond het middaguur kregen wij bericht van Herman Dute uit Borculo dat hij sinds gisteravond 20 uur al 45 millimeter had ontvangen. En Mark Wolvenne uit Terwolde tapte om 10 uur vanmorgen al 50 millimeter af. Twee uur later stond de teller bij hem op 71 millimeter.

Samenwerking met hetweeractueel.nl

Ook werkt Meteo Consult samen met hetweeractueel.nl, een website waarop een netwerk van diverse waarnemers uit Nederland en België hun waarnemingen doorgeven. Deze waarnemingen komen ook op onze systemen in Wageningen binnen. Op een kaartje zijn de verschillen mooi te zien.

De minste regen (nog geen 10 millimeter) is in het noorden gevallen. In het midden van het land zijn de neerslagsommen het grootst. Het weerstation in Ter Aar heeft het meeste hemelwater mogen ontvangen, 60 millimeter.

Waarom zoveel water?

Voor de grote neerslagsommen kunnen we diverse oorzaken aanwijzen. Zo is de atmosfeer behoorlijk onstabiel. Hiervoor zijn twee redenen. Hoger in de lucht hangt een bel met koude lucht. Daarnaast is het zeewater relatief warm en een belangrijke producent van vochtige lucht. Onder invloed van beide zaken stijgen warme en vochtige luchtbellen vanaf het aardoppervlak gemakkelijk op. Hoger in de atmosfeer koelen deze af, waardoor achtereenvolgens bewolking en neerslag ontstaan.

Verder is op de weerkaart te zien dat lagedrukgebieden overheersen. Er ligt er eentje boven de Atlantische Oceaan ten noordwesten van Spanje, een andere boven het zuiden van Groot-Brittannië en een laatste bij Duitsland. Nederland bevindt zich dus middenin deze zone van lage luchtdruk. Verder ligt er een storing (occlusiefront) precies boven Nederland.

Convergentielijn

Juist dit front is interessant. Ten noorden ervan waait de wind namelijk uit een noordoostelijke richting, met een aanvoer van wat koelere lucht. Ten zuiden van de occlusie wordt relatief warme en vochtige lucht met een zuidwestenwind onze kant opgeblazen. Boven Nederland ligt dus een strook, die zich uitstrekt van west naar oost, waar deze twee windrichtingen precies op elkaar botsen.

De lucht die door de zuidwesten- en noordoostenwind wordt aangevoerd kan op deze lijn maar één kant op, omhoog. Ook hier wordt dus warme en vochtige lucht naar boven geblazen, waarmee een andere belangrijke aanjager van neerslagproductie een feit is. In de meteorologie noemen we dit convergentie. Wie de eerder benoemde neerslagsommen op een rij zet, ziet dat de grootste neerslagsommen zich op de convergentielijn voordoen.

Bronnen: Meteo Consult & hetweeractueel.nl.

Foto voorpagina: B.C. Evertse.