Op weergebied beleven we een vreemd jaar en ook een vreemde zomer. Na een recordwarme juli vorig jaar volgde een koele en recordnatte augustus en daarna sneuvelden de warmterecords bij de vleet. Sinds 1706, het begin van de regelmatige metingen in ons land, waren de herfst, winter en lente nog nooit zo warm verlopen. Ook de afgelopen junimaand wist zich qua temperatuur gemakkelijk in de top tien van warmste junimaanden te nestelen. Toch bestaat de indruk van veel mensen dat de zomer tot dusver tegenvalt. Temperatuur alleen zegt namelijk niet alles. Naast erg warm, was juni ook aan de sombere kant en viel er ook behoorlijk wat neerslag. Juist door een gebrek aan zonneschijn en de regelmatig vallende buien komt het zomergevoel van veel mensen onder druk te staan. We zijn eens de klimaatboeken ingedoken en wat blijkt? De huidige wisselvallige periode is zeker niet uniek, maar absoluut niet alledaags. Met de huidige weersverwachting in het achterhoofd is het niet ondenkbaar dat de huidige periode wél tot bijzondere proporties gaat uitgroeien.

Om te beginnen hebben we de gegevens van ons eigen weerstation in Bennekom er eens bij gepakt, want daar wordt nu al 20 jaar gemeten, een behoorlijk lange reeks dus. Dit jaar viel daar sinds 20 juni op iedere dag wat af te tappen en met vandaag (dinsdag) meegerekend zijn daarmee de 14 dagen vol gemaakt. De eerste 13 dagen leverde in totaal 45.5 mm op (vandaag komt er minstens 1 mm bij), dus in absolute zin bezien viel het met de hoeveelheid nattigheid nog wel mee, gemiddeld iets meer dan 3 mm per dag. Ook viel vrij veel van deze neerslag gedurende de late avond en de nacht.

Wél opvallend is dat sinds de zomer van 1988 het gedurende de drie zomermaanden maar vijf maal eerder is voorgekomen dat er minimaal 14 dagen op rij 0.1 mm of (veel) meer kon worden afgetapt. De laatste keer was dat van 7 tot en met 23 juli 2004, 17 dagen op rij dus. Naast deze periode kwam het nog maar twee maal voor dat een dergelijke periode langer dan 2 weken duurde. In 1992 duurde deze 20 dagen, maar liep daarbij wel net door in de meteorologische herfst, van 19 augustus tot en met 7 september namelijk. De langste en duidelijk natste periode vond plaats van 7 tot en met 28 juni 1991. In deze 22 dagen viel er 118.3 mm, oftewel ruim 5 mm per dag gemiddeld.  

Regen alléén zegt niet alles. Als het warm zomerweer is en de regen valt gedurende relatief kortdurende (onweers)buien, dan valt het nog wel mee. Wat dat betreft stak de al genoemde periode uit 2004 nog vrij gunstig af, want de gemiddelde maximumtemperatuur lag toen toch nog op 22.0 graden. De huidige periode zit met 20.8 graden gemiddeld ook nog boven de norm, maar gedurende de andere langdurende regenperiodes in de zomer stak de maximumtemperatuur ook magertjes af. Die langste en natste zomerperiode uit 1991 kwam niet verder dan een gemiddelde maximumtemperatuur van 17.7 graden.

Reizen we wat naar het westen, naar het hoofdobservatorium in De Bilt, dan zien we dat het ook daar sinds 20 juni iedere dag heeft geregend. Sinds 1906 zijn daar in de zomer 14 periodes van gelijke of langere duur geweest met dagelijks neerslag. Het lijkt niet dwaas te veronderstellen dat de komende drie dagen ook nog nattigheid zullen opleveren, zodat de huidige reeks tenminste tot 17 dagen wordt opgerekt. Misschien blijft het aanstaande zaterdag een heel etmaal droog. Zo niet, dan kan de huidige reeks écht een lange worden, want een duurzame weersverbetering is voorlopig nog niet in zicht.

Slechts drie maal duurde in De Bilt een dergelijke regenperiode in de zomer langer dan 20 dagen, maar twee daarvan vonden al behoorlijk lang geleden plaats, in 1941 en 1948 namelijk. Veel recenter, in 1987, regende het dagelijks van 14 juli tot en met 6 augustus, 24 dagen op rij! Er viel toen in totaal 176.1 mm, gemiddeld ruim 7 mm per dag. De wat dat betreft natste periode vond plaats van 12 tot en met 29 augustus 1969. In 18 dagen viel er toen méér dan 10 mm per dag, met een totaal van 188.0 mm. De gemiddelde maximumtemperatuur kwam desondanks toen nog precies op 20.0 graden uit, maar in vrijwel alle andere natte periodes werd de 20, of zelfs de 19 of 18 graden niet gehaald.

De conclusie moge duidelijk zijn. De mensen die klagen over het huidige zomerweer, hebben wel een beetje gelijk. De huidige natte periode is nu al tamelijk bijzonder en kan de komende dagen tot een echte grote uitgroeien. Mochten er het komende weekeinde ook een paar buitjes vallen, dan is de kans groot dat we 20 dagen gaan halen. Aan de andere kant is het zo dat ‘een zwaluw nog geen zomer maakt’. Mocht het wel één etmaal droog blijven, dan betekent dat niet meteen het einde van het wisselvallige zomerweer. In de jaren ’50, ’60 en ’70 zijn toch heel wat zomers niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk in het water gevallen, met ook weinig zon en lage temperaturen, ook al was het toen wel eens een paar dagen droger, zonniger en warmer. Of we wat dat betreft dit jaar ook een ‘oud-Hollandse’ zomer beleven, moeten we afwachten. De eerste zomerhelft zal sowieso niet als fameus in de klimaatboeken verdwijnen, al vielen de temperaturen nog wel mee. De weersverwachting kunt u desgewenst beluisteren op de Meteo Consult weerlijn, 0900-9725, in detail voor de komende vijf dagen, wat globaler tot tien dagen vooruit en een groffere verwachting wordt gegeven voor vier weken vooruit en de maanden augustus en september.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, eigen archief.

Foto’s: Stan Bouman, Harmen Meijer, Margriet Vooren, Willy Steenkamp.

Foto voorpagina: Willy Bonnink.