Wat doe je voor je op vakantie gaat? Juist, in reisboekjes en op internet speuren naar leuke of bijzondere bezienswaardigheden. Terwijl ik daar mee bezig ben stuit ik op iets wel heel bijzonders. Lees ik het goed? Tropische tuinen in het noorden van Schotland? Het lijkt me onwaarschijnlijk! Voor ik dat geloof, moet ik het eerst met eigen ogen zien!

Vanaf de camping waar we logeerden, en het ’s nachts ook wel koud hadden, pakten we de auto naar Inverewe Garden. Terwijl we door de Schotse Hooglanden naar deze tuinen rijden valt het me zelfs op dat de boomgrens duidelijk te zien is in het reliëfrijke landschap. Hoe kan het in hemelsnaam zo zijn dat we over een uurtje rijden al in de buurt van tropische planten zitten?

Bij binnenkomst in de tuin van Inverewe valt het mij op dat het een enorm gebied is. Wel eerder was ik in Schotland in een botanische tuin geweest, maar zo groot als deze was er geen één. Het totale oppervlak bedraagt maar liefst 20 hectare. En niet alleen de oppervlakte is overweldigend. Bij binnenkomst word je compleet overdonderd door alle kleuren van de verschillende exotische planten die je ziet. Dit vrolijke kleurenpalet is er volgens de medewerkers niet alleen in de zomer, maar ook in alle andere seizoenen. En het is niet alleen kleurrijk, van de planten komen soms ook heerlijke geuren af.

Een stukje geschiedenis

Inverewe Garden is opgericht door Osgood Mackenzie. Hij werd in 1842 geboren en is de zoon van Sir Francis Mackenzie en diens tweede vrouw. Zijn vader stierf al jong en mede hierdoor werd hij in 1862, toen hij 20 jaar oud was, eigenaar van een groot stuk land.

Osgood Mackenzie ging op zoek naar een locatie om een nieuw huis te bouwen. Hij koos een onvruchtbaar en rotsachtig stuk van zijn landgoed, liggend aan de baai van Loch Ewe. Om zijn huis heen begon hij met het realiseren met zijn eigen droom en de droom van zijn moeder: het aanleggen van een botanische tuin. Daarmee werd Inverewe Garden een feit.

Toch waren de tuinen niet gelijk openbaar. Dit gebeurde pas na zijn dood in 1922. Zijn dochter Mairi was erfgenaam van de tuinen en opende deze tijdens de tweede wereldoorlog voor publiek. Voor haar dood in 1953 trof zij een regeling met the National Trust for Schotland, die de verantwoordelijkheid over de tuinen kreeg.

De vegetatie van Inverewe Garden

De botanische tuin kent een indrukwekkende verzameling van verschillende planten. Het is misschien wel de meest bijzondere verzameling planten van Schotland. In de tuin zijn planten terug te vinden die Mackenzie verzamelde vanuit alle uithoeken van de wereld. Zo zijn er eucalyptussoorten uit Australië, Tasmanië en Nieuw-Zeeland, vele soorten rhododendrons uit China, Japan en de Himalaya en nog vele andere planten uit Noord- en Zuid-Amerika.

Voor zijn huis legde Osgood Mackenzie een ommuurde tuin aan, vlakbij het strand. Met deze tuin was hij het meest bezig. De muur moest de planten beschermen tegen zilte en soms ook stevige wind vanaf zee.

Rondom zijn huis plantte hij veel verschillende bomen, waaronder een aantal inheemse en Scandinavische pijnbomen. Tussen deze bomen creëerde hij verschillende bosgangen en ook hier plantte hij diverse perkjes met exotische planten, welke op hun beurt tegen de zeewind beschermd werden door de hoge bomen er omheen.

Golfstroom

Maar hoe kan het dat een plaats op ruim 57 graden noorderbreedte zo tropisch is? Dit is namelijk dezelfde breedteligging als bijvoorbeeld Midden-Canada en steden als Sint-Petersburg. Plaatsen waar men strenge en koude winters beleven. Er mag dan misschien veel neerslag vallen, maar dat alleen maakt een bepaald gebied nog niet tropisch! In de Schotse Hooglanden kan het immers flink vriezen en ook de zomers zijn niet al te warm.

De temperaturen in de omgeving van Inverewe Garden worden positief beïnvloed door het Noord-Atlantisch Drift. Dit is een warme golfstroom, afkomstig uit de warme wateren van het Caribisch gebied, die ervoor zorgt dat het zeewater aan de westkust van Schotland nooit echt heel koud is. De veelal aanlandige westenwinden worden door dit warme zeewater opgewarmd. Hierdoor wordt het in de winter bijvoorbeeld nooit erg koud. De laagst gemeten temperatuur ooit is -12 graden. Voor een plaats op een dergelijke breedteligging is dat natuurlijk vrij hoog.

Een andere belangrijke factor is dat een groot deel van de tuinen op de zuidelijke helling van de bergachtige klif ligt. Hier schijnt een groot deel van de dag de zon volop, waardoor het altijd een stuk warmer is dan op de noordelijk gelegen hellingen.

Uniek klimaat

Door dit unieke samenspel van aanlandige winden en een warme golfstroom heeft Osgood Mackenzie een tropische tuin aan kunnen leggen van deze omvang. Menig bezoeker zal het met mij eens zijn dat het misschien wel de meest bijzondere botanische tuin van Schotland is.

Als u binnenkort op vakantie gaat kunt u via sms-berichten op de hoogte worden gehouden van het weer voor de komende dagen. Stuur ´WL´ gevolgd door een spatie en een (wereldwijde) plaatsnaam of een Nederlandse postcode (alleen de vier cijfers) naar 5454 (€ 0,55 per ontvangen bericht).

Bronnen: Inverewe Garden, National Trust for Schotland, www.aboutschotland.com, www.undiscoveredschotland.co.uk.

Foto’s: Wouter de Baar.