Dat de winter nog geenszins verslagen is, schreven we afgelopen zondag al op deze plek. Terwijl het momenteel op grote schaal dooit, is scherpe kou niet heel ver weg. Met een oostelijke tot zuidoostelijke en dus aflandige wind daalt de temperatuur de komende dagen al langzaam. Fellere kou nadert ook, via Polen en Duitsland.

De huidige situatie in Europa laat de kou op z’n meest teruggedrongen punt zien. De temperaturen van deze dinsdagochtend om 13.00 uur Nederlandse tijd spreken boekdelen, zie de afbeelding in de linkerkolom hiernaast. De vorstgrens loopt van door het noordwesten van Turkije dwars de deels zwaar besneeuwde landen Bulgarije en Roemenië en verder via de Regio Berlijn tot langs de kustgebieden van het zuiden en westen van Scandinavië. Strenge vorst noteren vooral Rusland en de aangrenzende regio’s. Die kou gaat terrein winnen.

Russische beer zet stappen
Belangrijkste motor achter het geheel is een massief hogedrukgebied met kernen boven Rusland dat maar van geen wijken weet en tot in onze omgeving enige invloed heeft. Een dergelijk extreem sterk en stabiel ‘Russisch’ hogedrukgebied dat tot boven Nederland effect kent, wordt in populaire termen ook wel eens ‘de Russische beer’ genoemd.

Door de (vrijwel algehele) afwezigheid van een dergelijke luchtdrukverdeling tijdens deze 21^e eeuw heeft het voorkomen van ‘de Russische beer’ inmiddels bijna mythische proporties aangenomen onder sommige winterliefhebbers. Maar ‘de beer’ moet wel lange klauwen hebben om ons een flinke winterveeg te kunnen uitdelen. Momenteel ligt de kern van het nog te ver weg, waardoor we de echte felle kou pas in Polen terugvinden. Het Russische hogedrukgebied – tenminste het voor ons belangrijkste deel - komt echter in beweging, en koerst de komende dagen met de kern westwaarts. Daarmee komt die steviger kou, die aan de zuidflanken van het hogedrukgebied met aan de grond een oostelijke tot noordoostelijke wind wordt aangevoerd, eveneens dichterbij.

Grote tegenstellingen tussen felle kou en milde lucht
De verschillen boven onze omgeving worden tegelijkertijd steeds groter. Waar later op woensdag vrieslucht al het noorden van Nederland begint binnen te dringen, heeft de middagvorstgrens waarschijnlijk nog dagenlang moeite de zuidwestelijke regio’s te bereiken.

Dat heeft te maken met zachte lucht die steeds maar vanuit het zuidwesten probeert op de dringen. Bijbehorende storingen lopen echter grotendeels stuk op het hogedrukbolwerk dat in de bovenlucht momenteel aanvulling krijgt boven de westflanken van het continent.

Deze hogedrukopbouw in de bovenlucht boven ons deel van Europa is overigens de reden van het westwaarts bewegen van het ‘grondhogedrukgebied’ boven Rusland. De voor ons belangrijkste kern van dat hoog komt geleidelijk boven Scandinavië te liggen. Een voor schaatsliefhebbers favoriete plek.

Weekend cruciaal
In het weekend volgt een cruciale periode. Een oceaanstoring nadert vanuit het westen en komt vlakbij onze omgeving tot stilstand. Vervolgens ontstaat elders in dat front, in de buurt van de Golf van Biskaje, waarschijnlijk een op zichzelf weinig imposante depressie. Deze volgt daarna een koers die we in de zomer wel vaker zien: noord- tot noordoost, richting onze omgeving. De meest recente hoofdberekening van het ECMWF berekent daarbij een sneeuwstoring die van boven België ons land binnen dringt later in het weekend.

Tijdens het schrijven van deze verwachting liet het merendeel van de computermodelberekeningen het lagedrukgebied echter stuk lopen op het in onze omgeving tegen die tijd steeds belangrijker wordende hogedrukbolwerk, dat aan de grond met een kerndruk van ruim boven 1040 hPa via Finland naar het zuidwesten afzakt.

Met andere woorden: de dooiaanval (vanuit Noord-Nederlands perspectief bezien) lijkt te mislukken en de vorstgrens wint verder terrein in ons land. Tevens begint tussen het lagedrukgebied en het nadere hogedrukgebied nog koudere lucht via Polen en Duitsland op te dringen.

Werkelijkheid minder zeker dan de ‘pluim’ doet vermoeden
Het blijft echter spannend, ook met de momenteel op zichzelf overtuigende pluim (een overzicht van de verschillende computerberekeningen die een indicatie geeft van onder meer de mate van zekerheid van de verwachting, hiernaast weergegeven voor diverse locaties). De paarse lijn geeft daarbij overigens het gemiddelde aan van de extra berekeningen van het Europese ECMWF-model.

Kijken we namelijk vanuit ruimtelijk oogpunt en nemen we het gemiddelde van alle EMCWF-modelberekeningen (in de grafiek de paarse lijn) in kaartvorm dan ontstaat een wat genuanceerder beeld. De gradiënt (het verschil in temperatuur ten opzichte van de afstand) is zeer groot. Zie de kaart in de linkerkolom.

Boekdelen spreekt overigens ook de pluim van maandagochtend, nog maar kort geleden dus. Die gaf voor het centrum van het land voor volgende week nauwelijks winterweer.

Spannend
Kortom: vorstliefhebbers kunnen weer op het puntje van hun stoel gaan zitten nu de Russische beer stappen naar het westen zet, maar mildere oceaanlucht blijft op de loer liggen. Een spannende strijd die we uiteraard voor u op de voet blijven volgen. Op deze website, maar onder andere ook via de Meteo Consult weerlijn, onder optie 5, waarin een verwachting tot 10 dagen 2 maal daags wordt ingesproken. Met daarin steeds een uitgebreide achtergrondanalyse gebaseerd op zowel het Europese ECMWF als het Amerikaanse NCEP-weermodel: 0900-9725 (0,55 Eur/min).

Afbeelding homepage: uitsnede foto Reinier Tenge

Bronnen: Meteo Consult