Een vliegreis is een min of meer comfortabele, maar in ieder geval snelle manier om je van ‘A’ naar ‘B’ te verplaatsen. Met wat geluk ben je ook nog in het bezit van een raamplaats en is er buiten wat te zien. Uw auteur is onlangs in Spanje geweest, vloog op 22 maart van Amsterdam naar Alicante en op de 31^e opnieuw terug, met de fotocamera in de aanslag. Op de heenweg werd deze niet gebruikt, want er was buiten weinig boeiends te zien, maar op de terugweg hadden we geluk en kregen we de gelegenheid om heel wat weersverschijnselen vanuit een ander (hoog) perspectief vast te leggen. Een verslag. 

Clear air turbulence

Gedurende de eerste paar honderd kilometer van de vlucht, was het nagenoeg onbewolkt. Dat kwam ditmaal goed uit, want we vlogen eerst langs Alcoy, onze standplaats voor ruim een week en even later langs Valencia, de stad die we de dag daarvoor nog hadden bezocht (foto 1).

Een ruim kwartier vliegen later kreeg het vliegtuig binnen een paar minuten een paar stevige opdoffers te verduren. Meteen moesten de riemen worden vastgemaakt, en kwam de piloot met een verklaring. Er was sprake van zogenaamde ‘clear air turbulence’,  die werd veroorzaakt omdat er over de Pyreneeën heen een straffe noordelijke wind stond, die door de, haaks op de stroming staande bergketens, aan de lijzijde tot golving was gebracht. We merkten nu wat voor een klappen het kan maken als je met rond 800 km/uur dwars door zo’n ‘luchtgolf’ heenvliegt.

Wolkenmuur

Wat later arriveerden we boven de Pyreneeën. Tijdens en in de week na Pasen was er heel wat sneeuw gevallen en nu was duidelijk te zien dat er tot op lagere hoogtes nog sneeuw lag. Snel werd daarvan een paar foto’s geschoten, want met die noordelijke wind was het duidelijk dat zich aan de noordkant van de bergketens een wolkenmuur moest ophouden. Op de foto’s 2 en 3 hiernaast doemen die wolken dan ook al in volle glorie op aan de rechterkant en zodra de Spaans-Franse grens op grote hoogte was gepasseerd, was het ruim tien minuten lang alleen maar wolken die we zagen.

De piloot had overigens gelijk gekregen. Al vlak voor de bergen was het gedaan met de turbulentie, en de verdere vlucht verliep spreekwoordelijk ‘zo glad als een eitje.’

Buien van boven bezien

Wat verder naar het noorden begon de bewolking opnieuw te breken en was het duidelijk dat Frankrijk zich in koele, polaire lucht bevond. Het gesloten wolkendek viel uiteen in talrijke, meest vrij kleine Cumuluswolken, maar op regelmatige afstanden waren deze wolken tot buien uitgegroeid. Het waren niet van grote zomerse exemplaren, maar meer de kleinere broertjes en zusjes die meer passen bij het winterseizoen. Toch waren de aanbeelden van ook deze buienwolken onmiskenbaar en zodra we er eentje op een aanvaardbare afstand (niet te ver af, maar ook niet te dichtbij) passeerde, werd deze op de kiek gezet (zie foto 4 hiernaast).

Even later vlogen we pal over zo’n aambeeld heen. Zelf zaten we op 12 km hoogte en was het te zien dat de bovenkant van de bui hooguit 2 km lager onder ons voorbijschoof. Aan de noordkant van de bui gekomen, was duidelijk de donkere slagschaduw onder de bui op de grond te zien en net zo duidelijk was het dat de lucht rondom de bui daalde, waardoor zich daar een heldere, onbewolkte strook bevond. Pas op enige afstand rondom deze buienwolk werden opnieuw kleinere stapelwolken gevormd (zie foto 5).

Uitsneeuwende hoge bewolking

Wat verder noordwaarts, werd de lucht kennelijk iets stabieler en de wolken daarom kleiner. We vlogen op een gegeven moment wel vlak boven een aantal banden met hoge, Cirrus-achtige bewolking. Omdat we er, in tegenstelling tot op de grond,  nu veel meer van opzij, in plaats van de onderkant tegenaan keken, was duidelijk te zien dat de ijskristalletjes die Cirruswolken hun typische ‘windveer’ uiterlijk geven, wel degelijk lichte neerslag is die uit deze wolken valt (zie foto 6). Lager in de atmosfeer verdampt deze neerslag in de droge en zeer koude lucht.

Wolkenstraatjes

Boven Noord-Frankrijk was van buien geen sprake meer. De stapelwolkjes werden kleiner en vriendelijk van karakter. Heel fraai was op een gegeven moment te zien hoe deze stapelwolkjes langs zogenaamde ‘straatjes’ werden gerangschikt. Ook vanaf de grond zijn deze wolkenstraten soms goed zichtbaar, maar dan moet men wel een redelijk onbelemmerende blik op de hemel kunnen werpen. Vanuit de lucht waren deze wolkenstraatjes in ieder geval goed zichtbaar (foto 7).

Land- en zee-effect

Tijdens de vliegtocht over België was het beneden in het algemeen iets meer dan half bewolkt. Boven Zeeuws-Vlaanderen vlogen we het Nederlandse luchtruim binnen en kregen we wederom zicht op de kust. Heel mooi was hier te zien dat de stapelbewolking alleen boven land en boven een zeer smalle strook water langs het strand werd gevormd. De temperatuur was kennelijk boven land ver genoeg opgelopen (het was rond 13 uur) om daar de vorming van de stapelwolken mogelijk te maken. Boven volle zee was de lucht kouder en de hemel volmaakt helder gebleven, zie foto 8.

Even later vlogen we over Zeeland verder noordwaarts en zagen Vlissingen en Middelburg en kort daarop Neeltje Jans en de stormvloedkering liggen. Een paar minuten later doken we boven Zuid-Holland een meer gesloten wolkendeken in, maar niet alvorens we vlak daarvoor eerst de monding van de Nieuwe Waterweg, Den Haag, Scheveningen en zelfs de pier konden ontwaren. Een kleine tien minuten later landden we veilig op Schiphol. Aldus hadden we een vliegtochtje meegemaakt tijdens welke we ons niet hoefden te vervelen!

Bron: Meteo Consult. Foto’s: Tom van der Spek.