Afgelopen zondag was er in Nederland sprake van matige tot bijna ernstige smog op het gebied van fijn stof. Dit betekent dat er meer dan 50 microgram aan deeltjes fijn stof per kubieke meter in de lucht aanwezig was. Hoewel we in Nederland ook zelf bijdragen aan de vervuiling van onze (en ook andermans) lucht, zijn we voor een groot deel afhankelijk van de aanvoer van lucht uit andere landen. Zeker met ongunstige aflandige winden krijgen we een hoop ‘vuil’  van over de grens voor de kiezen. 

Met winden vanaf zee hebben we in het algemeen lagere waarden vervuilende stoffen in de lucht. Ten westen van ons liggen alleen Groot-Brittannie en Ierland. De hoeveelheden fijn stof die door onder meer de industrie en het autoverkeer in de lucht terecht komen en die over ons land gevoerd worden, zijn bij westelijke winden daardoor relatief beperkt. 

Bij een aflandige wind, en zeker als deze uit het oosten of zuidoosten komt, is er een veel groter landoppervlak waar de lucht overheen strijkt voordat ze bij ons aankomt. Bij een ongunstige aanvoerlijn komt de wind over industriegebieden. Vroeger was het Ruhrgebied in het westen van Duitsland de dominante bron van smog in ons land. De (kolen)industrie aldaar is de afgelopen twintig jaar echter behoorlijk in elkaar geklapt. Niet goed voor de werknemers in die sector, maar voor onze lucht bij een zuidoostenwind een positieve ontwikkeling. Bovendien is de industrie ten opzichte van 20 jaar geleden een stuk schoner geworden. 

Dit geldt echter nog niet zozeer voor de industriegebieden in het voormalige Oostblok. Het oostelijk deel van Duitsland hoort hier natuurlijk ook bij, maar vooral landen als Polen hebben een niet al te schone industrie. Op het kaartje hiernaast is te zien waar de luchtdeeltjes van afgelopen zondag in Nederland vandaan kwamen: precies uit de richting van Zuid-Polen, een gebied met behoorlijk wat industrie.

Ook morgen verwacht het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) op enkele plekken in Nederland matige smog, al zullen de concentraties beduidend lager liggen dan zondag. De aangevoerde lucht komt opnieuw uit de omgeving van Zuid-Polen. Als lid van de EU en onder druk van diezelfde EU met haar strenge fijnstofnormen zullen Polen en ook landen als Tsjechië en Slowakije hun industrie de komende jaren schoner moeten maken. Tegelijkertijd wordt ook Nederland geacht schoner te worden, want ook wij produceren fijn stof die niet alleen bij ons, maar ook bij andere (vooral Duitsland) voor extra vervuiling zorgt. Bovendien hebben een flink aantal plekken in Nederland vooral ook last van de eigen uitstoot: bijvoorbeeld op locaties in de buurt van een aantal grote wegen in de Nederlandse steden waar de luchtvervuiling groot is.

Afbeelding homepage: Uitsnede foto Michel Olthof, Apeldoorn

Bron: Meteo Consult, RIVM, Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie