Vorige week viel op het (internet)nieuws te lezen dat meteorologen in verwarring waren gebracht omdat er een wolk was waargenomen en gefotografeerd, die men met behulp van het huidige classificatiesysteem voor wolken niet juist kon benoemen. Bij het bewuste artikel was ook de foto afgedrukt waarop die merkwaardige wolken waren te zien (zie hiernaast).

Tegenwoordig is bijna iedereen in bezit van een digitale fotocamera en/of een mobieltje waarmee ook foto’s gemaakt kunnen worden. Daarmee slaagt bijna geen atmosferisch verschijnsel erin om aan de aandacht te ontsnappen. Dat is positief, maar er dreigt ook een gevaar. Over die gevaren zullen we het in het onderstaande artikel hebben.

Een nieuwe wolk?

De kiem voor dit verhaaltje werd gelegd door de ontdekking van de foto die hiernaast ook is weergegeven. Het plaatje is geschoten in Cedar Rapids, in Iowa, USA en laat inderdaad een zeer opmerkelijke wolkenlucht zien. Zoals een meteoroloog zei: “Het lijkt op een woelige oceaan, van onderen bezien.” Bij het zien van dit plaatje worden meteen een paar vragen opgeworpen. Om te beginnen, is het onbekend wanneer de foto is genomen. De compositie is mooi, met nog veel huizen op de voorgrond. Op zich is dat verdacht. Als de maker het oogmerk had om de merkwaardige lucht te fotograferen, waarom heeft hij zijn camera dan niet nog wat nadrukkelijker richting de hemel gericht? Ook is er slechts één foto bekend, genomen op deze plek en van dit verschijnsel. Is het logisch dat verder niemand de moeite heeft genomen om hiervan óók foto’s te nemen en deze in te sturen? Kortom, toont de foto wel wat er écht was te zien?

De werkelijkheid mooier maken…

De digitale fotografie heeft de laatste jaren een enorme vlucht gemaakt. Voor het vergaren van nieuws is dat een zegen. Nog nooit was het zo makkelijk om gebeurtenissen om ons heen in een beeld te vangen en voor altijd vast te leggen. De digitale techniek maakt het ook mogelijk eenmaal geschoten beelden naderhand te bewerken. Zolang deze bewerkingen tot doel hebben om niet helemaal gelukte foto’s te verbeteren om zo de werkelijkheid zo goed mogelijk weer te geven, is er niets aan de hand. Er gluurt echter een duidelijk gevaar om de hoek. De diverse fotobewerkingsprogramma’s zijn zo geavanceerd, dat bijna alles achteraf kan worden aangepast. Het risico bestaat dat de fotograaf in zijn enthousiasme te ver doorslaat en uiteindelijk een fraai plaatje uit zijn computer weet te toveren, maar dat het uiteindelijke resultaat weinig meer met het werkelijke beeld, zoals een waarnemer dat ter plekke met zijn eigen ogen kon zien, heeft te maken. Het resultaat is dan meer kunstzinnig en surrealistisch geworden en geeft de werkelijkheid niet meer weer. De indruk bestaat dat de maker van de foto uit de inleiding van dit verhaal, bewust of onbewust, ook zijn foto heeft ‘opgepoetst’. Daarin is hij zeker geslaagd, want het eindresultaat is prachtig! Uit het oogpunt van zuivere nieuwsgaring is er echter reden om wat minder enthousiast te zijn…

Het effect van bewerkingen.

In de volgende foto’s hiernaast wordt een simpel voorbeeld gegeven van wat voor een invloed bewerkingen op een foto kunnen hebben. De eerste foto is gemaakt in Bennekom, op de middag van 4 mei van dit jaar, toen de lucht er tamelijk ‘woelig’ uitzag. De foto is simpelweg geschoten vanuit een open dakraam, met een relatief simpele digitale camera (geen spiegelreflex).

De eerste foto geeft het werkelijke beeld heel aardig weer. Omdat de zon niet scheen, waren de kleuren niet ‘hard’. Het contrast kon iets beter, maar het plaatje als geheel is geslaagd.

In de foto daaronder is het beeld een tikje donkerder gemaakt en ook iets verscherpt. Deze handelingen zijn in het algemeen toelaatbaar, bij foto’s die net niet helemaal goed zijn belicht en nét niet haarscherp zijn. Te zien is dat het effect desalniettemin al aanzienlijk is en zelfs bij deze geringe aanpassingen is de kans al groot dat men daarin te ver gaat. (foto 2). Het contrast in de wolkenlucht is dramatisch toegenomen en in feite al iets doorgeschoten, maar nog dicht bij de werkelijkheid gebleven.

Maar het kan erger. Bij foto ‘3’ is er nog eens extra aan het contrast gesleuteld en het resultaat is werkelijk een bizar woelige lucht, die men als zeer bijzonder zou kunnen omschrijven! Echter, zelfs voor lekenogen is te zien dat het in feite niet meer klopt. De kleuren gaan ietwat onnatuurlijk aandoen en ook de bomen en huizen op de voorgrond steken onwerkelijk scherp af tegen de lucht.

In foto ‘4’ is met de kleureninstellingen getracht het geheel opnieuw een wat meer natuurlijke tint te geven, wat gedeeltelijk is gelukt. Het eindresultaat geeft in zekere zin nog steeds hetzelfde beeld weer als op de eerste foto, maar toch is het verschil immens. Uit het oogpunt van weerberichtgeving zou men veel beter de eerste foto kunnen insturen, dan de laatste.

Tips voor onze vrijwillige waarnemers.

Meteo Consult ontvangt dagelijks tientallen (en soms wel honderden!) foto’s per dag, van diverse waarnemers kriskras door en land en soms van daarbuiten! Wij maken daar dankbaar gebruik van. Waarnemers die foto’s insturen, willen graag dat deze gebruikt worden, maar uiteraard komt slechts een zeer klein gedeelte daarvoor in aanmerking. Het is niet de bedoeling dat u uw foto’s daarom zover oppimpt, dat het kunstzinnige plaatjes worden. Een mooie locatie en/of een fraaie compositie zijn meegenomen, maar geen pré. Ook gewone, alledaagse plaatjes zijn soms meer dan welkom. Let wel op dat uw foto’s weer- of tenminste natuur gerelateerd moeten zijn. Dat lijkt een open deur, maar u moest eens weten hoeveel foto’s wij ontvangen van de verjaardagsvisite die al koffiedrinkend binnen op de bank zit… Niet ieder weertype is even fotogeniek, maar ook op een dag met een egale loodgrijze lucht, zijn best foto’s te schieten en zien wij deze graag.

Mocht u een serie foto’s hebben geschoten, pas dan al van te voren een strenge selectie toe en stuur alleen de in uw ogen meest relevante en/of meest geslaagde kiekjes door. Als u vijf vrijwel dezelfde foto’s instuurt, dan zal er toch maar hooguit ééntje van worden gebruikt. Ook heeft het niet zoveel zin om dezelfde foto’s dubbel (of zelfs vaker!) in te sturen. De meteorologen kijken steeds alle mappen door. Iemand die een plaatje zoekt uit Gelderland, zal in die map kijken, maar óók in de ‘actuele weerfoto-’, 'weer en verkeer'- en de ‘waarnemings’ map.

En dan het punt van bewerking. Het is prima dat u een foto die nét niet helemaal is gelukt, een klein beetje bijwerkt, waarbij de achterliggende gedachte niet moet zijn dat u bezig bent met een inzending voor een fotowedstrijd, maar dat u ons van (weer)nieuws wilt voorzien. Het is zeer aan te bevelen om de onbewerkte foto, samen met het bewerkte exemplaar in te sturen en bij de opmerkingen te zetten wat u precies heeft gedaan. Helaas ontvangen we wel eens, op zich heel aardige foto’s, die door een te ingrijpende bewerking achteraf er onnatuurlijk uit zijn gaan zien. Deze platen zullen door de meteoroloog meestal terzijde worden gelegd, en dat is jammer. Houd daarbij de getoonde voorbeelden in dit verhaal in het achterhoofd. Foto ‘1’ is prima, foto ‘2’ kan er nog net mee door, maar foto ‘3’ en ‘4’ zijn eigenlijk onaanvaardbare aanpassingen die meer kwaad hebben gedaan dan goed. Dit gezegd hebbende, hopen wij nog veel mooie plaatjes van u te ontvangen in de toekomst!

Bronnen: Meteo Consult, National Geographic News (NGN). Foto’s: NGN, Tom van der Spek.