De scholieren die deze week alweer naar school moeten, treffen het niet. Zowel vandaag (maandag) als morgen staat er veel wind. Eén van de redenen hiervoor is een zogenaamde stijgklap. We leggen het u uit.

De wind trekt vandaag en morgen soms aan tot stormachtig, windkracht 8. Dat is de reguliere wind, een gemiddelde over 10 minuten, maar de windstoten zijn nog een stuk krachtiger. Vandaag kunnen dergelijke windstoten in het hele land voorkomen en snelheden tot zo’n 80 kilometer per uur bereiken. Morgen doen windstoten zich vooral aan zee voor. Dan zijn ze mogelijk nog iets sterker, tot 100 kilometer per uur.

Het ontstaan van wind

Wind ontstaat door luchtdrukverschillen. Op aarde komen er zowel hoge- als lagedrukgebieden voor, maar de atmosfeer wil deze verschillen teniet doen. Het gevolg is dat er een wind gaat waaien van het gebied met de hoge luchtdruk naar het gebied met de lagere druk. De kracht die hier verantwoordelijk is noemen we de luchtdrukgradiëntkracht.

Deze wind waait echter niet in een rechte lijn tussen de verschillende drukgebieden. Er is een afwijking, die veroorzaakt wordt door de draaiing van de aarde. We noemen dit de corioliskracht. Als gevolg van deze kracht waait de wind ongeveer parallel aan de isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk). Op het noordelijk halfrond betekent dit dat de wind rondom een hogedrukgebied met de wijzers van de klok mee waait en rondom een lagedrukgebied tegen de draairichting van de klok in.

Er zijn echter ook nog andere krachten die een rol spelen. Zo waait het op grotere hoogte in de atmosfeer altijd harder dan direct boven het aardoppervlak. En boven land staat minder wind dan boven open water. Dit heeft te maken met de wrijvingskracht. Het aardoppervlak is namelijk niet glad, waardoor de wind aan de grond (en vooral boven bebouwd gebied) afgeremd wordt.

De laatste kracht die een rol speelt is de centripetaalkracht of de middelpuntvliedende kracht. Dit is een kracht die gericht is op de kern van een drukgebied. Rondom een hogedrukgebied betekent dit dat deze kracht bovenop de luchtdrukgradiëntkracht komt en het harder gaat waaien. Bij een lagedrukgebied vervangt de middelpuntvliedende kracht de corioliskracht voor een deel. Omdat de corioliskracht rechtstreeks verbonden is met de windsterkte, neemt de wind in deze situatie juist in kracht af.

Isalobarische effecten

Op nadering van een storing daalt de stand van de barometer. De luchtdruk gaat dus omlaag. Na passage van het slechtweergebied, stijgt de luchtdruk echter. Van het gebied met de luchtdrukstijging naar het gebied met de luchtdrukdaling gaat als gevolg hiervan een extra sterke wind waaien. Dit is een isalobarische wind, die we in de meteorologie ook wel een stijgklap noemen. De reeds bestaande wind wordt hierdoor versterkt en dit kan zo maar eens een hele Beaufort zijn.

Wilt u meer details over de wind? Bel dan de Meteo Consult weerlijn: 0900-9725 (€ 0,55 per minuut). Kies optie 1 voor de korte en actuele weersverwachting tot morgenavond of optie 2 voor de uitgebreide weersverwachting tot voor de komende 5 dagen. Voor watersporters is er een speciaal bericht te vinden onder optie 3.

Bron: Meteo Consult.

Foto voorpagina: Gerard Baukes.