Afgelopen maandag was het ‘blue monday’. De meest deprimerende dag van het jaar, aldus de definitie. Of het nou tussen de oren zit of niet, ook het weer was afgelopen maandag iets om niet vrolijk van te worden. Wat dat betreft dus echt een sombere dag. Maar waarom is het nu of in deze tijd van het jaar eigenlijk zo’n grauw weer?

Bij Meteo Consult houden wij dagelijks een soort weerdagboek bij. De eerste zin bij afgelopen maandag is een wel heel treffende samenvatting: ‘Volstrekt zouteloos weer vandaag’. En dat was het ook: de hele dag bewolkt, mistig en nevelig. Ook gisteren (dinsdag) wist de zon slechts zeer sporadisch een gaatje in het wolkendek te vinden.

Andere koek

De nieuwe werkweek is dus begonnen met twee echt grijze dagen. Dit in tegenstelling tot de zondag en de dag van vandaag (woensdag). Afgelopen zondag werd het in de loop van de dag vrij zonnig en vandaag weten opklaringen (en dus ook zonneschijn) vanuit het zuiden steeds verder noordwaarts op te rukken. En een beetje zon voelt dan al gelijk als een verademing.

Dat deze periode in de ogen van veel mensen een sombere is, zal voor een deel zeker ook met het weer te maken hebben. Dit kan immers een grote stempel op je humeur drukken. De termen herfst- en winterdepressie zijn hier een goed voorbeeld van. Maar waar komt dat grijze en grauwe weer vandaan?

Dooiaanval

Wie de actuele kaartjes met het huidige sneeuwdek bekijkt, ziet dat er hier en daar nog sprake is van sneeuwrestanten. Daarnaast ligt er op veel plaatsen nog ijs in sloten en plassen. Dat lijkt dus nog een beetje op winter, maar overdag dooit het over het algemeen flink. Normaal gesproken zou het in deze tijd van het jaar overdag zo’n 5 graden moeten zijn. In Rotterdam werd het gisteren (dinsdag) echter 7 graden en zondag werd deze temperatuur op veel meer plaatsen bereikt.

Wat dat betreft hebben we dus te maken met een serieuze dooiaanval. Hierdoor smelten de nog aanwezige sneeuw en ijs in rap tempo. Door dit smelten komt veel vocht vrij in de atmosfeer, waardoor de luchtvochtigheid toeneemt. Koude lucht kan minder vocht bevatten dan warme lucht. Als er dan ’s nachts een paar opklaringen zijn, daalt de temperatuur snel. Door dit kouder worden van de lucht neemt de hoeveelheid vocht in de atmosfeer verder toe en op een gegeven moment wordt de luchtvochtigheid 100 procent.

Dooimist en stratus

Vanaf dat moment kan de lucht niet meer waterdamp bevatten en treed er condensatie op. In de onderste lagen van de atmosfeer ontstaan dan nevel, mist en lage bewolking (ook wel stratus genoemd). Zoals al eerder gesteld, kan dat grijze spul de hele dag blijven hangen. En daar is een goede verklaring voor.

In deze tijd van het jaar staat de zon erg laag aan de horizon. De zonnestralen moeten dan ook een grote afstand door de atmosfeer afleggen, waardoor ze gemakkelijk teruggekaatst kunnen worden door bijvoorbeeld stofdeeltjes in de lucht. Daarnaast moeten de zonnestralen een veel groter oppervlak verwarmen, waardoor die opwarming een stuk minder effectief is dan in bijvoorbeeld het zomerseizoen.

En wanneer lost het wel op?

Van de zon moeten we het in deze tijd van het jaar dus niet hebben wat het oplossen van mist en stratus betreft. Er zijn blijkbaar andere dingen nodig om deze grijzigheid op te ruimen. Maar wat eigenlijk? Je moet dan bijvoorbeeld denken aan de wind. Als deze wind sterk aantrekt, veroorzaakt dat een doormenging van verschillende luchtlagen.

Aan de grond bevindt zich dan een koude luchtlaag, maar op enige hoogte is de lucht minder koud. Als deze lagen door elkaar gemend worden, wordt de lucht in de onderste delen van de atmosfeer warmer. Deze warmere lucht kan meer vocht bevatten, waardoor de luchtvochtigheid afneemt en de mist, nevel en bewolking verdwijnen.

Andere redenen

Daarnaast kan je denken aan het opsteken van een oostenwind. Vaak is zo’n aflandige droger dan een aanlandige wind, tenzij er in de gebieden ten oosten van ons ook sprake is van mist en stratus. Indien er zo’n droge oostenwind waait, neemt de luchtvochtigheid af met opnieuw het oplossen van het grijze spul tot gevolg. Daarnaast kan achter bijvoorbeeld een koufront ‘schonere lucht’ worden aangevoerd. Hiermee bedoelen we dat deze lucht achter het front minder vocht bevat, waardoor mist en bewolking veel minder persistent kunnen zijn.

Wilt u weten of we de komende dagen meer grijs en grauw weer kunnen verwachten? Bel dan eens de Meteo Consult weerlijn: 0900-9725 (€ 0,55 per minuut). Kies optie 1 voor de korte en actuele weersverwachting tot de volgende avond of optie 2 voor de uigebreide verwachting tot 5 dagen vooruit. Meer details over de verdere ontwikkeling van het winterweer kunt u beluisteren bij de lange termijn verwachtingen onder optie 5 en 6.

Bron: Meteo Consult.

Foto voorpagina: Gieny Boersma.