Gisteren scheerde Fay over de Dominicaanse Republiek en Haiti. Gevolg: minimaal 5 doden, grote verwoesting en ongeveer 12.000 mensen zonder dak boven hun hoofd. Wat een kracht heeft zo'n storm! En dat allemaal met als grondstof: het warme zeewater. Een gewoon lagedrukgebied haalt zijn energie ergens anders vandaan.

Cuba krijgt Fay over zich heen
Vanochtend vroeg kreeg het zuidoosten van Cuba te maken met Fay. Rondom Guantanamo werd 38 knopen gemeten als doorstaande wind (is windkracht 8, stormachtig), en de windstoten gingen tot 45 knopen, oftewel 85 km per uur. Momenteel glijdt Fay langs de zuidwestkust van Cuba en verwacht wordt dat deze om 16.00 uur vanmiddag, onze tijd, weer de Cubaanse kust optrekt en dan inmiddels windkracht 9, storm, heeft bereikt. Boven Cuba zal iets van de kracht verloren gaan, maar eenmaal opnieuw boven de Golf zwelt de storm verder aan. Verwacht wordt dat maandagochtend om 04.00 uur (onze tijd) windkracht 10, zware storm, wordt bereikt en dat tijdens de nacht naar dinsdag, als Fay op de westkust van Florida arriveert, deze in sterkte is toegenomen tot orkaankracht. De nu verwachte windsnelheden voor dat moment bedragen 70 knopen.

Waar haalt ‘ie zijn kracht vandaan?
Een orkaan, en wat daaraan voorafgaat: tropische storm, is een lagedrukgebied zonder fronten. Opvallend is dat de kracht vanaf ‘onderen’ komt. Oftewel van de oceaan. Dit soort tropische systemen ontwikkelt zich dankzij warm zeewater, veelal boven 27 graden. De motor van de orkaan zit dus onderin. De motor van een lagedrukgebied bevindt zich juist bovenin de atmosfeer: namelijk koude lucht.

Gevuld met kou
In afbeelding 3 en 4 hiernaast, zien we respectievelijk de temperaturen op 500 hPa bij Fay en bij het lagedrukgebied dat zich momenteel ten westen van Ierland bevindt. 500 hPa ligt bij het lagedrukgebied op zo’n 5500 meter hoogte. Bij Fay ligt dat punt nog iets hoger. We zien dat het lagedrukgebied op de Atlantische Oceaan in de hogere luchtlagen gevuld is met extra kou. De temperatuur die daar in de kern wordt gegeven bedraagt rond -18 graden. In de omgeving van het lagedrukgebied is het al snel 6 graden minder koud. De ‘trek’ komt bij het lagedrukgebied dus van boven. Dat moet ook wel, de oceaan is hier een stuk kouder dan in de Golf van Mexico.

Gevuld met warmte
Terug naar Fay. Op afbeelding 3 zien we dat de temperaturen op 5 a 6 kilometer hoogte uiteraard een stuk hoger liggen dan boven de Atlantische Oceaan. De warmte van de Cariben werkt ook hogerop in de atmosfeer door. Toch kunnen we de kern van de orkaan vinden. Boven het zuidoosten van Cuba is het namelijk een fractie warmer dan in de omringende gebieden. Op 500 hPa is het daar rond -4 graden, tegen -6 elders. Een tropische storm is namelijk een zone waarin warme lucht omhoog wordt gezogen. De motor is het warme zeewater. De kracht wordt dus van onderaf gehaald. Warme vochtige lucht gaat in ziedende vaart opwaarts. Condenserende waterdamp veroorzaakt extra warmte en zo wordt een storm geleidelijk ook hogerop in de atmosfeer zichtbaar.

Fay is 'maar' een storm
Bij een goed ontwikkelde orkaan is dit proces nog veel beter zichtbaar dan nu bij de tropische storm. Fay is nog niet volledig tot stand gekomen en bovendien, in haar gang over de bergen van de Dominicaanse Republiek, deels uit elkaar geslagen. Bij hevige orkanen kan het verschil in temperatuur op 5 a 6 kilometer hoogte, wel groter zijn dan 5 tot 10 graden in vergelijking met de omgeving.

Bronnen: Meteo Consult, NOAA