Het IJsselmeer is het grootste meer van Nederland. Het wordt gebruikt voor visserij en tijdens de zomer zijn er veel watersporters te vinden. Het komt niet vaak voor dat het meer helemaal dichtvriest. Toch was dit de vorige en ook deze winter het geval. De scheepvaart ondervindt dan flink hinder van dit koude winterweer. Maar welke invloed kan deze voormalige zee tijdens de winter eigenlijk hebben op het weer?

De laatste weken kwam er steeds meer ijs te liggen op het IJsselmeer. Belangrijke vaarwegen (bijvoorbeeld Amsterdam – Lemmer) werden nog ijsvrij gehouden door ijsbrekers en dat leverde voor de scheepvaart dan ook weinig problemen op. Naarmate de winter vorderde, werd het ijsvrij houden van vaarroutes steeds moeilijker. Op zaterdag 9 januari kwam er een vaarverbod en mochten schepen alleen nog maar in konvooi achter een ijsbreker varen.

Kruiend ijs

Ook nu is er nog veel ijs aanwezig op de voormalige Zuiderzee. Wel heeft het ijs flink te lijden gehad van de huidige dooi. Het ijsdek is dan ook niet meer helemaal gesloten. Daarnaast is het ijs de laatste paar dagen gaan kruien. Dit betekent dat de wind vat heeft gekregen op grote ijsplakken, die daardoor zijn gaan schuiven en over elkaar zijn gaan liggen.

Dit ijs kan problemen veroorzaken. Het kruiende ijs kan dijken beschadigen en daarom zijn op een aantal plaatsen ijsbrekers te vinden. Ook is door het invallen van de dooi de lucht bij het meer erg vochtig. Het is al meerdere dagen achtereen voorgekomen dat het hierdoor de hele dag grijs was door hardnekkige mist en lage bewolking.

Meer invloeden van het IJsselmeer

Het IJsselmeer heeft dus een directe invloed op het weer op en rond het water. Maar de invloeden reiken eigenlijk nog verder dan de directe omgeving. Later in de zomer bijvoorbeeld, kan het inmiddels flink opgewarmde water regen- en onweersbuien verder doen activeren. Bij een zuidwestelijke stroming betekent dit dat de buien ten zuidwesten van het IJsselmeer eerst minder actief worden. Boven het meer krijgen ze een nieuwe impuls en vervolgens kan Friesland weer de volle laag krijgen. Maar hoe zit dit nou in de winter?

Zoals eerder beschreven is het IJsselmeer nu bevroren, maar we beginnen met het beschrijven van de gevolgen van een ‘open’ meer voor het weer. In de winter is het water vaak warmer dan de lucht erboven. Hierdoor ontstaat er boven het IJsselmeer gemakkelijk mist. Bij een vaak droge oostenwind is het dan op veel plaatsen zonnig, maar niet in het oosten van Noord-Holland. Die regio krijgt te maken met grijs weer.

Tijdens een zachte winter, koelt het water van de voormalige Zuiderzee niet sterk af. Steekt er dan een oostenwind op, dan betekent dit dat op veel plaatsen de temperatuur omlaag gaat. Maar niet in West-Friesland (het oosten van Noord-Holland). De lucht boven het water warmt dan eerst op, waardoor het in deze regio eerst een tijdje zachter is dan in de rest van het land. Deze situatie doet zich vooral voor in het najaar en aan het begin van de winter.

Dichtgevroren IJsselmeer

Naarmate de winter vordert, vriest het IJsselmeer steeds verder dicht. Dit heeft zijn invloed op de gebieden er omheen. Als voorbeeld nemen we wederom West-Friesland. Bij een oostelijke stroming kan het bevroren water niet meer fungeren als een extra impuls voor neerslag. Buien en sneeuwstoringen zullen dus niet langer extra activeren.

Ook wat de temperatuur betreft treedt er een significantie wijziging op. Normaal gesproken is bij een oostenwind het in West-Friesland zachter dan in de rest van het land. Door het ijs wordt dit echter anders. De lucht wordt boven het IJsselmeer niet meer opgewarmd door het anders relatief warme water. Hierdoor wordt het in de gebieden aan de westkant van het meer kouder dan anders. Je kan als het ware stellen dat de weerstations in deze omgeving een soort landstations worden, daar waar je ze normaal ziet als zeestations.

Bronnen: Meteo Consult & de Volkskrant.

Foto voorpagina: Thijs Spijker.