Met de afgelopen dagen flink wat ruimte voor de zon begon bij veel mensen het lentegevoel alweer volop te kriebelen. Helemaal op plekken waar de wind ver te zoeken was, voelde je de kracht van de zon goed en met daarbij temperaturen die opliepen tot lokaal 6 graden leek de lente gevoelsmatig al steeds dichterbij te komen. Toch was dat niet overal in Nederland zo. In het zuiden van Limburg werd het donderdag namelijk niet warmer dan 1,5 graad en ook was de zon in die hoek van het land amper te bekennen. Een dikke laag bewolking met af en toe ook wat lichte sneeuw of motsneeuw kenmerkten daar de dag. Een groot, maar ook eigenaardig verschil met de rest van het land.

Al enkele dagen hebben we te maken met een hogedrukgebied ten westen van ons en af en toe heeft deze de neiging om iets verder naar het oosten uit te breiden. Op die dagen was er de afgelopen dagen flink wat ruimte voor de zon, maar schuift het hogedrukgebied net als vandaag – vrijdag - net iets verder westwaarts, dan krijgen wolkenvelden al snel de overhand. Gisteren lag een uitloper van dat hogedrukgebied deels boven Nederland en daarmee kwam vooral ’s middags toch geregeld de zon tevoorschijn.

Het zuiden van Limburg lag net aan de zuidelijke flank van deze uitloper en ook daar liep de temperatuur in de ochtend gelijkmatig met de rest van het land op tot aan het vriespunt. In de loop van de middag bewoog die rug, zoals we zo’n uitloper van een hogedrukgebied noemen, heel langzaam naar het noorden en daarmee kwam een deel van Limburg ineens in een stuk koudere lucht te zitten.

Koude lucht vanaf de Oostzee
Zoals eerder in deze rubriek geschreven is in deze winter een vrij groot deel van de Oostzee en de Baltische Zee dichtgevroren. De lucht die over deze ijsvlaktes heen waait, warmt niet op en met gisteren een noordoostelijke wind bleef het op diverse plaatsen in Duitsland dan ook de hele dag bijzonder koud met middagtemperaturen van 1 a 2 graden onder nul. Het zuiden van Limburg lag precies in het verlengde van deze strook koude lucht, waardoor de temperatuur gedurende de middag geleidelijk weer omlaag ging en zelfs weer even uitkwam onder het vriespunt.

Koude plaklaag
Bovendien ligt er op verschillende plaatsen in Duitsland nog een laagje sneeuw dat de opwarming van de lucht erboven niet ten goede komt. We hebben in zo’n situatie te maken met een zogeheten koude plaklaag. De koude lucht die boven de sneeuw hangt, is ‘zwaarder’ dan de relatief ‘warmere’ lucht daarboven en is daardoor dus vrij lastig in beweging te krijgen. De lucht die echter weer over die koude plaklaag heen waait, warmt daardoor ook bijna niet op.

Isolerende wolkenlaag
Een andere reden waardoor de lucht vrijwel niet opwarmde was de stratusbewolking – laaghangende aaneengesloten bewolking – die precies op de as van het hogedrukgebied hing. Zoals eerder beschreven lag deze grens in de middag precies over het zuiden van Limburg. Deze laag met bewolking werkt isolerend en de koude lucht die daaronder hangt, krijgt daardoor weer amper kans op te warmen.

Bovendien wordt door de bewolking ook de opwarming door de zon tegen gegaan. Wel komt er een beetje zonnestraling door de wolkenlaag heen en dat zagen we gisteren ook. In Brabant scheen de zon ’s middags geregeld en in de regio Maastricht was het de hele dag bewolkt, maar de hoeveelheid straling die opgevangen werd was vrijwel gelijk. Uiteindelijk werd toch bijna 5 graden verschil in de temperatuur gemeten. In Gilze-Rijen kwam de maximumtemperatuur uit op 5,9 graden en in Maastricht op slechts 1,5 graden.

Koude aanvoer
Het zuidelijkste puntje van Nederland lag gisteren dus simpelweg net op een andere (koude) lucht aanvoer route. Door het naar het noorden schuiven van die rug, kwam juist dit deel van het land in een koude luchtstroom vanaf de Oostzee die onderweg op geen enkele manier kans zag om op te warmen, terwijl de rest van het land uiteindelijk een aanvoer vanaf zee kreeg en dus veel warmer werd. De winter laat dus nog steeds af en toe van zich horen, al was het in dit geval zeer lokaal.

Sneeuwval
Winters was het gisteren in Zuid-Limburg niet alleen door de kou, maar ook door de (mot)sneeuw die er lokaal viel. Net als in Duitsland hing in Limburg ook een dikke laag met koude lucht boven het aardoppervlak en de relatief zachtere lucht die vanuit andere hoeken een poging deed om ook daar terrein te winnen, werd hierdoor iets omhoog gedrukt (koude lucht is zwaarder dan warme lucht). Hierdoor ontstonden er door lichte optilling net een paar buitjes en met die kou was dat vooral in de vorm van wat lichte sneeuw en motsneeuw.

Bron: Meteo Consult