Afgelopen vrijdagavond ging de Nederlandse speelfilm De Storm in première, onder regie van Ben Sombogaart. Het is de eerste (en langverwachte) film die over de watersnoodramp van 1953 gaat. En aanstaande dinsdag vindt in Nederland de première plaats van de Britse klimaatfilm The Age of Stupid.

De Storm

Het verhaal van De Storm draait om de Zeeuwse Julia, een jonge, ongehuwde moeder die gescheiden raakt van haar baby tijdens de watersnoodramp. Samen met luchtmachtsergeant Aldo gaat ze op zoek naar haar kind en is getuige van de enorme ravage die de storm in Zeeland heeft aangericht.

Waarom pas 56 jaar na ramp?

Dat er nu pas een film over is gemaakt, heeft volgens Ben Sombogaart twee redenen. Ten eerste is het heel ingewikkeld om die ramp zo realistisch mogelijk na te bootsen. Je moet, als je een geloofwaardig en grootschalig verhaal wil vertellen, laten zien hoe het water grote hoeveelheden land opslokt en daar heb je dure, speciale effecten voor nodig die pas de laatste jaren goedkoper zijn geworden. De tweede reden is, dat de watersnoodramp nog steeds erg gevoelig ligt in Zeeland. Het heeft zo’n grote invloed gehad op duizenden mensen die familielieden hebben zien verdrinken en huis en haard hebben verloren, dat mensen in dat gebied het nog steeds moeilijk vinden dat de hele geschiedenis weer wordt opgerakeld. De heersende mening in de getroffen gebieden was dat de ramp gezien moest worden als een straf van God. Zo was het, en daar moest je verder niet meer bij stilstaan; je had het te accepteren en verder gaan met je leven. Bij de oude mensen in Zeeland is dat gevoel er nog steeds en daarom vond niet iedereen het een goed idee dat er een dramatische film werd gemaakt. Aldus de regisseur. 

Creatieve vrijheden

Er was dan ook een evenwicht nodig tussen een realistisch beeld uit die tijd en een verhaal dat een groot publiek kan boeien, zonder de slachtoffers voor het hoofd te stoten. De makers hebben veel oude foto’s bekeken en aan de hand daarvan werden de sets opgebouwd, zodat alles er zo echt mogelijk uit kwam te zien. Een paar zaken zijn echter wel iets anders voorgesteld, om een interessant verhaal te kunnen vertellen. Zo konden er de eerste dag na de ramp helemaal geen helicopters opstijgen, wat wel in de film gebeurt. Maar het was wel noodzakelijk voor het verhaal. Ook was het onmogelijk om in februari 1953, toen het water drie of vier graden koud was, lang te overleven in het water. Maar de filmmakers laten de helden van het verhaal wel een tijdje in het water zwemmen op zoek naar het kind van Julia. Volgens Ben Sombogaart moet je jezelf dit soort creatieve vrijheden kunnen veroorloven om een goede film te maken.

Noorse woelmuis

De meeste opnames vonden in Zeeland plaats. Sombogaart had graag een kunstmatige dijk van tweehonderd meter in het Grevelingenmeer willen aanleggen, bij Battenoord, aan de overkant. De dijk moest aan twee kanten door water omgeven zijn, voor bloedstollende scènes van bijvoorbeeld een dijkdoorbraak en troosteloze rijen mensen, op de vlucht voor het woeste water. Maanden kostte de voorbereiding, alle vergunningen waren rond, de aannemer geregeld. Maar toen kregen ze opeens te horen dat de Noorse woelmuis gevaar zou lopen.... In plaats van Grevelingen werd het daarom de Potpolder, bij het Vlaamse Tielrode. In België worden woelmuizen namelijk anders gewaardeerd: als ‘waterkonijnen’ in de stoofpot. In de Vlaamse polder, die zonder morren onder water mocht worden gezet, heeft regisseur Sombogaart vele essentiële opnames kunnen maken, die herinneren aan beelden van de werkelijke ramp: de halfverdronken huizen en boerderijen, het dode, drijvende vee, de gevechten tegen het ijskoude water, de angstige mensen op de daken. Ook werd hier de kunstdijk gebouwd.

Klimaatfilm met boodschap

The Age of Stupid, gemaakt door de Britse regisseur Franny Armstrong (tevens klimaatactiviste), is een documentairefilm die 130 minuten duurt. Oscargenomineerde Pete Postlethwaite (speelde in the Name of the father en Romeo and Julia) is in 2055 de laatste man op een verwoeste aarde na een ecologische ramp. Hij kijkt terug in de beeldarchieven van 1950 tot 2008 en vraagt zich af waarom de klimaatverandering niet werd gestopt toen we de kans hadden. Het rampzalige verleden van Postlethwaite is onze toekomst, als we niet ingrijpen. Daarmee is The Age of Stupid vooral een film die beroep doet op ons verstand (de vergelijking met de film met Al Gore, An Inconvenient Truth, dringt zich op…); wij kunnen leren van de fouten van de generatie van Postlethwaite en het juiste doen. Met een indrukwekkende mix van echte en geanimeerde beelden confronteert hij de kijker met zes zeer persoonlijke verhalen vanuit alle hoeken op aarde: 

•  Fernand Pareau is een 82-jarige nog steeds werkzame Franse natuurgids die zijn geliefde gletsjer in de Alpen 150 meter heeft zien wegsmelten.

•  Alvin DuVernay helpt Shell bij het vinden van meer olie voor de kust bij New Orleans. Na de orkaan Katrina, die in 2055 bekend staat als de eerste uiting van klimaatverandering, redt hij meer dan honderd mensenlevens.

•  In India begint businesstycoon Jeh Wadia een low-cost luchtvaartmaatschappij die vliegen voor de allerarmsten mogelijk moet maken.

•  Layefa Malemi is Nigeriaanse. Ze leeft in absolute armoede in een streek waar Shell grote hoeveelheden olie wint. Layefa moet de vis na de vangst schoonmaken met waspoeder om de olievervuiling eraf te poetsen. Ze probeert geld te sparen om haar droom te verwezenlijken: arts en beroemd worden.

•  In Engeland probeert Piers Guy een windmolenpark te realiseren.

•  De 8-jarige Irakese vluchtelinge Jamila Bayyoud, haar moeder en haar broertje leven in de straten van Jordanië, omdat de vader is gedood en hun huis in Irak is verwoest tijdens de Amerikaanse invasie.

Bijeengebracht budget

Het budget van 520.000 euro voor deze film is bijeengebracht door een uniek systeem: 228 mensen, uiteenlopend van hockeyteams tot hele bedrijven, investeerden tussen de 580 en 41.000 euro en werden daarmee voor een deel eigenaar. De crew ook, waarvan sommigen al ruim vijf jaar voor een minimumloon werken. Zelfs Pete Postlethwaite werkte voor een minimumloon om deze film te maken.

Premières

De aftrap van de film vindt op 21 september plaats in New York. Daar spreekt Kofi Annan, doet Brad Pitt via de satelliet verslag uit New Orleans en komen er livebeelden van de Rainbow Warrior, het Greenpeace-schip dat naast een losgeslagen ijsberg vaart. Daarnaast geeft de band Coldplay een concert. De Nederlandse première volgt een dag later in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Groningen. In het Amsterdamse Tuschinski-theater wordt de groene loper uitgerold voor vele prominente gasten. De Nederlandse première wordt een spectaculair evenement met een aantal zeer ongebruikelijke en verrassende elementen.

Meer over klimaatverandering weten? Volg de workshop klimaatverandering bij Meteo Consult! 

Bron: filmtotaal.nl, duurzaamnieuws.nl, KNMI