Een verhaal op deze site over de verplaatsing van een thermometer op het meetveld op het terrein van het KNMI in De Bilt naar een nieuwe locatie, tweehonderd meter verderop, heeft vorige week tot in politiek Den Haag aan toe opschudding veroorzaakt. Nu de rookwolken weer een beetje zijn opgetrokken, is het tijd voor enige reflectie en tevens om een aantal zaken nog wat nader op te helderen. In dit verhaal proberen we dat te doen, in een interview met Harry Otten, de oprichter van Meteo Consult dat nu deel uitmaakt van Meteogroup, het weerbedrijf waar nu in Europa 250 mensen voor werken.

De eerste die vorige week ons verhaal over de verplaatsing van de thermometer op het terrein van het KNMI in De Bilt, nadat het op deze site was verschenen, oppikte was een medewerker van Elsevier. Hij richtte het bericht naar eigen inzicht in en plaatste het op de site van het opinieweekblad. Het AD was de volgende die, na lezing van het stuk bij Elsevier, over het onderwerp besloot te schrijven. Een journaliste nam contact op met Meteo Consult en schreef op basis van dat contact en de informatie op onze site een verhaal dat ter goedkeuring nog aan de in het verhaal opgevoerde meteoroloog werd voorgelegd. De versie die vervolgens in de kolommen van de krant (na eindredactie) terechtkwam week qua toon sterk af van de versie die vanuit Wageningen was geautoriseerd en bevatte enkele feitelijke onjuistheden.

Hierna was het hek van de dam. Andere media namen het bericht van het AD, vaak zonder enige vorm van check of wederhoor, over en een hype was geboren. Voordat we het ons beseften was de thermometer in De Bilt het gesprek van de dag. Ook Harry Otten was verbaasd over het tempo waarin de thermometer van het KNMI het nieuws begon te beheersen.

Hoe kijk je terug op de gebeurtenissen van vorige week?

Harry Otten: ‘Allereerst wil ik zeggen dat het geenszins onze bedoeling is geweest om het KNMI met dit verhaal op wat voor manier dan ook te beschadigen. De enorme aandacht die er in de media aan het verplaatsen van de KNMI-thermometer is besteed, heeft ook ons verrast.’

Schrok je toen bleek dat een Kamerlid van de PVV vragen over de kwestie had gesteld aan Minister Cramer van Milieu. Hoe kijk je tegen deze actie aan?

Harry Otten: ‘Meteo Consult heeft geen politieke voorkeur maar is het geheel oneens met de reactie van de PVV dat klimaatverandering nonsens is. De klimaatverandering is wel degelijk aan de gang, zorgwekkend en wij zullen moeten ingrijpen. Laat ik daar vooral heel duidelijk over zijn. Het verplaatsen van een thermometer in De Bilt doet daar niets aan af.

Er zijn vragen gesteld of Meteo Consult nu wel of niet van tevoren op de hoogte was van het verplaatsen van thermometers. Hoe zit dat precies?

Harry Otten: ‘Uiteraard is het zo dat wij wisten dat het KNMI op andere plaatsen op het meetterrein in De Bilt metingen uitvoerde om uit te vinden of de oude locatie van de thermometer nog wel voldeed en ook dat een verplaatsing van het station op basis van deze metingen op enig moment kon plaatsvinden.

Als de thermometer dan wordt verplaatst, is het wel belangrijk om het precieze moment te weten. Het KNMI heeft dat niet gecommuniceerd, ook niet via het overleg met diverse weerbedrijven en onze meteorologen hebben het zelf uit moeten vinden. Dat was natuurlijk te betreuren en wij waren van mening dat de verplaatsing wel bekend gemaakt moest worden.

Het is bijvoorbeeld zo dat het KNMI in haar maandoverzichten De Bilt als referentie heeft genomen en is blijven nemen, vóór en na de verplaatsing. Voor de weergeïnteresseerde (en veel professionals) zijn de getallen dan niet meer zuiver vergelijkbaar.'

We wisten ook dat voor wetenschappelijke klimaatdoeleinden al een andere meetreeks was afgeleid, waarin meerdere stations in Nederland worden meegenomen. In ons artikel op www.weer.nl hebben we daar ook expliciet op gewezen. Desondanks is door anderen de suggestie gewekt dat de verplaatsing wel invloed had.

Hoe belangrijk is het voor de dagelijkse praktijk bij Meteo Consult dat er nu een ‘knik’ zit in de waarnemingen die uit De Bilt komen?

Harry Otten: ‘Meteo Consult gebruikt meetreeksen uit het verleden om haar verwachtingen op te ijken. Een plotselinge verandering wordt wel deels door de gebruikte methodes opgevangen, maar niet helemaal. Ook wij zullen in onze werkzaamheden dus rekening moeten houden met de veranderingen, veroorzaakt door de verplaatsing van de thermometer in De Bilt.’

Zijn er nog andere consequenties?

Harry Otten: ‘Voor de buitenstaander misschien niet zo veel, wat maakt een halve graad voor verschil, maar soms zijn er wel degelijk flinke consequenties. Een voorbeeld is de markt van weerderivaten waarin je, bijvoorbeeld in de energieproductie, weerrisico’s kunt afdekken door een soort van verzekering af te sluiten. In zo’n verzekering kun je afspreken dat als de temperatuur onder of boven een voor een bepaalde bedrijfstak kritische waarde komt, een bedrijf dat zo’n verzekering heeft afgesloten hiervoor een van tevoren afgesproken bedrag ontvangt. Daarbij is het natuurlijk wel zaak dat de temperaturen, op de stations waarnaar in het kader van de naleving van zo’n contract gekeken wordt, nauwkeurig en op een duidelijke manier worden gemeten.’ 

‘De bedragen die hiermee samenhangen kunnen in de miljoenen lopen. In de hele wereld gaan in deze handel ettelijke miljarden om. Bij energie gaat het vooral om temperatuur en sommige contracten kunnen al tot uitkeringen van miljoenen leiden bij een verschil van slechts enkele tienden van graden. Voor deze contracten worden vaak de belangrijkste weerstations in een land gebruikt en De Bilt is zo’n belangrijk station. De weerderivaten deskundigen maken zich vaak al zorgen over de ‘drift’ van een sensor in een thermometer en een verschil van meer dan een halve graad door een verplaatsing is voor sommigen van onze klanten uiterst belangrijke informatie.’

Hoe moet het nu verder?

Harry Otten: ‘Alle reacties hebben ons natuurlijk ook verbaasd en het is niet eens komkommertijd! Er is helemaal geen ‘oorlog’ tussen het KNMI en Meteo Consult, tenminste niet in onze beleving. Wel hebben we af en toe verschil van inzicht over de meteorologische markt en wat daartoe behoort. Daar zijn verschillende overlegstructuren voor beschikbaar, zoals de programmaraad van het KNMI. Goede onderlinge contacten zijn voor beide partijen van wezensbelang.’

Bron: Meteo Consult.