De meteorologische zomer van 2008 is bijna achter de rug en deze zal als een duidelijk te warme zomer in de klimaatboeken gaan verdwijnen. De indruk van de mensen is echter heel anders. Daar zijn meerdere oorzaken voor aan te geven, die we hieronder zullen aanstippen.

Het ideale zomerweer…

Voor veel mensen hoeft het echt niet zo warm te worden, om van een geslaagde zomer te kunnen spreken. Een zonnetje, niet al te veel wind en ’s middags een graadje of 24, en menige Nederlander is tevreden. Een groot pluspunt daarbij is wel dat het in dat geval ook ’s avonds nog lang aangenaam blijft, met temperaturen rond 20 graden of iets daarboven.

We zien hier al meteen waar het hier aan schort. Wordt het ’s avonds al snel kil en/of valt er een regenbui, dan zal de waardering voor zo’n dag al snel een stuk lager uitvallen.  Uiteraard is er ook een groep mensen voor wie het niet zonniger en warmer kan zijn en die het liefst bij ’30-graden-plus’ op het strand liggen bakken.  Maar er zijn ook zon- en warmtehaters, die het huidige weer wel prima vinden. Hoe dan ook, een flinke meerderheid houdt toch het meest van tamelijk zonnig zomerweer, waarbij een wolkje en een buitje op zijn tijd, best wel mag, als die bui maar niet al te lang duurt en bij voorkeur in de nacht valt.

Alle maanden van dit jaar te warm?

Toch zal de zomer van 2008 als een warme in de klimaatboeken verdwijnen. Sterker nog, alle maanden van dit jaar zijn tot dusver warmer verlopen dan de geldende norm van 1971 tot en met 2000. De grootste afwijkingen werden geconstateerd in de maanden januari en mei, met in totaal ruim 115 en 92 graaddagen in de plus (ruim 3 en bijna 3 graden per dag dus), maar ook februari was nog meer dan twee volle graden warmer dan de norm en juni was meer dan één graad warmer. In juli bedroeg de afwijking naar boven ruim 20 graaddagen, in april 18 en de kleinste positieve afwijking werd in maart geconstateerd, 4.5 graaddagen, slechts iets meer dan 0.1 graad per dag.

In augustus stond de teller tot gisteren nog net in de min, maar klimatologisch bezien zijn de laatste vier augustusdagen verreweg de koelste van de maand en gaat de temperatuur tegen die trend in, juist de komende dagen flink oplopen. Uiteindelijk zal de maand als geheel dus tóch met een kleine plus worden afgesloten.

Het probleem van deze zomer.

Kijken we naar het gehele zomerseizoen, dan moeten we constateren dat vooral de maanden mei en juni zeer geregeld hoge temperaturen opleverden. In De Bilt kwam mei zelfs tot 19 dagen met een maximumtemperatuur van tenminste 20 graden, een evenaring van het record uit mei 1917! Op negen dagen werd het 25.0 graden of warmer, aanzienlijk meer dan de norm van drie dagen, maar ook in juni en juli lag het aantal warme en zomerse dagen hoger dan de norm.

Het ‘lelijke eendje’ van deze zomer, en dat hebben we de afgelopen jaren wel eens eerder gezien, is augustus gebleken. Dat deze maand als geheel als ‘net te warm’ in de klimaatboeken zal verdwijnen, komt vooral door de relatief hoge nachttemperaturen en niet zozeer door de kwikstanden in de middag en aan het begin van de avond. De gemiddelde minimumtemperatuur zal bijna anderhalve graad boven de norm uitkomen, terwijl we overdag wat tekort zijn gekomen. Op nogal wat dagen werd het maximaal tussen 18 en 23 graden, maar echte zomerse dagen bleven zeer schaars, tot en met vandaag wist het kwik in De Bilt alleen maar op 6 augustus tot boven de 25 graden op te lopen. In een gemiddelde augustusmaand weet het kwik op zeven dagen de 25 graden te halen of te overschrijden.

En daar wringt de schoen. Overdag viel de temperatuur wat tegen en dat gold zeker voor de hoeveelheid zonneschijn. Er zijn deze maand heel wat tamelijk bewolkte dagen geweest en ook belangrijk, een geheel droge dag hebben we deze maand ook vrijwel niet meegemaakt. Tot en met gisteren had De Bilt slechts 132 uren met zon geregistreerd en zelfs als we er vanuit gaan dat daar deze maand nog 18 uren bijkomen om de 150 vol te maken, dan nog komt augustus 2008 net in de top 20 van meest sombere augustusmaanden terecht. Wat dat betreft vormden de laatste dagen een dieptepunt met een grauwe wolkendeken en soms wat miezerregen. Zo leek de herfst al vroeg begonnen te zijn. Die lekkere zomeravonden, die konden we in deze augustusmaand voornamelijk in onze dromen beleven.

Hoewel we met een totaal van 67 of 68 warme dagen deze zomer bepaald niet slecht wegkomen, is het dus best begrijpelijk dat we in de beleving van veel Nederlanders een matige zomer achter de rug hebben, want juist in de vakantieperiode viel het weer tegen.

Zomers slotakkoord?

Op de valreep lijkt echter het laatste weekend van augustus en dus van de meteorologische zomer, belangrijk hogere temperaturen op te gaan leveren. De wind draait naar het zuidoosten en voert warmere lucht aan, waarin het kwik naar 25 tot 30 graden gaat oplopen. Het hierboven genoemde probleem zal echter ook dan gelden. Zaterdagochtend zal wellicht beginnen met nevels en laaghangende bewolking en pas later in de ochtend breekt de zon door. Zondag komen in de namiddag vanuit het zuidwesten alweer de eerste onweersbuien opzetten. Ook nu lijkt een langdurige stabiele (na)zomerse periode niet in het vat te zitten en gaan de temperaturen, zodra september op de kalender is verschenen, alweer omlaag.

En zo blijft het dus een beetje sukkelen en is het zaak om de betere momenten, die er ongetwijfeld ook zullen zijn, te plukken. Wie weet breekt er later in september toch nog een mooie, stabiele periode aan, de zogenaamde ‘oude wijven zomer.’ De liefhebbers van zon en warmte moeten daar hun hoop dan maar op vestigen.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, weerwoord. Foto’s: Tonnie Papen (voorpagina), KNMI, Corina Magielse, Ton Maas.