De ijzers kunnen uit het vet!
Volgens de berekeningen van het Europese model gaan de temperaturen komende week flink omlaag. Op veel plaatsen blijven deze overdag zelfs onder het vriespunt! De temperaturen lopen daarna wel langzaam op, maar ze blijven winters. De rode lijn geeft de hoofdberekening van het Europese model aan. De oranje lijn is de controle berekening, de grijze lijnen zijn de andere berekeningen en de paarse lijn is het gemiddelde van alle berekeningen.
De berekeningen van het Amerikaanse model ondersteunen deze verwachting. Ook hier gaat begin januari de temperatuur volgens een meerderheid van de berekeningen na een kort intermezzo opnieuw omlaag. Bron: meteociel.fr
De lage temperaturen worden veroorzaakt door de oostenwind, daarover zijn alle berekeningen van het Europese model het eens.
De verwachte windsnelheid in knopen volgende de berekeningen van het Europese model. In eerste instantie mag het niet te hard waaien. Als er eenmaal een laag ijs is ontstaan is een wat stevigere wind juist gunstig, want dan wordt de warmte die vrijkomt bij bevriezing sneller afgevoerd.
Over ruim een week kan er waarschijnlijk geschaatst worden op écht natuurijs.
De komende dagen wordt misschien wel de basis gelegd voor een Elfstedentocht.
De afgelopen jaren is er eigenlijk geen echte vorstperiode geweest. Soms kon er geschaatst worden op ondergelopen weilanden, maar van écht natuurijs is eigenlijk geen sprake meer geweest. Daar lijkt nu verandering in te komen.
De opeenvolging van zachte winters is verantwoordelijk voor een opeenstapeling van problemen voor veel ijsverenigingen. Leden lopen weg waardoor de inkomsten achteruit gaan, maar de vaste lasten gaan gewoon door en dat kan veel ijsverenigingen de kop kosten. De winterinval waar we tijdens de kerstdagen mee te maken krijgen kan de (tijdelijke) redding van veel ijsverenigingen betekenen.
IJsdagen op komst
In de nacht naar tweede kerstdag zet de vorstperiode volgens de huidige weerkaarten eindelijk in. In het hele land gaat het dan 1 tot 4 graden vriezen en de nachten daarna lijkt het alleen nog maar kouder te worden, met op veel plaatsen zelfs matige vorst. Overdag komt het kwik nog maar nauwelijks boven nul en daarmee zullen veel plaatsen in Nederland officieel met ijsdagen te maken gaan krijgen.
Met zulke koude weerkaarten gaat het hart van de schaatsliefhebber sneller kloppen en het lijkt erop dat we met deze vooruitzichten niet alleen op ondergelopen stukken land kunnen schaatsen, maar waarschijnlijk ook op plassen en meren. Misschien dat na 11 jaar er eindelijk weer eens genoeg ijs komt te liggen voor een echte Elfstedentocht, al zullen we daarvoor nog even af moeten wachten hoe lang de vorstperiode precies aan gaat houden. De basis voor de ijsvloer wordt de komende week in ieder geval gelegd!
Voorwaarden voor ijs
Het ontstaan van een ijslaag hangt samen met factoren als watertemperatuur, luchttemperatuur, waterdiepte, de stromingssnelheid van het water, windsnelheid, luchtvochtigheid en neerslag. Het voert te ver om al deze factoren uitgebreid te bespreken, maar we zullen de belangrijkste verder voor u toelichten.
Ten eerste moet niet alleen de temperatuur van de lucht onder nul gaan, maar ook de temperatuur van het water, wat door zijn samenstelling minder snel afkoelt. Verder bevriest het zoete water in Nederland niet precies bij nul graden, omdat dit water in sloten en meren geen zuivere vloeistof is. Voor de transformatie van water naar ijs moet de temperatuur eigenlijk enkele tienden van een graad lager zijn.
Rol van de wind
De wind is van grote invloed op de luchttemperatuur. De komende dagen wordt koude lucht vanuit het oosten aangevoerd en dat is een van de veroorzakers van de lage temperaturen. De wind speelt echter niet alleen een rol bij de temperatuur van de lucht, maar ook bij de vorming van ijs.
Voor het ontstaan van een laag ijs mag het water niet teveel in beweging zijn. Het is daarom ook belangrijk dat er in eerste instantie niet al teveel wind staat. Als het ijslaagje eenmaal is ontstaan is het aantrekken van de wind juist weer gunstig voor de vorming van ijs. Bij de vorming van ijs komt namelijk warmte vrij en deze warmte wordt dan door de wind sneller afgevoerd, waardoor het ijs beter aan kan groeien.
Een rekensommetje
Door het KNMI is een soort formule ontwikkeld waarmee de dikte van het ijs (met een afwijking van maximaal 10 procent) kan worden berekend. Elke nacht met minstens 5 graden vorst betekent dat de ijsdikte een centimeter toeneemt. Verder kan door middel van een simpel sommetje van de minimumtemperaturen de dikte van het ijs redelijk bepaald worden. Om dit te doen telt u over een week de minimumtemperaturen bij elkaar op en deze deelt u door 5. Het getal dat hieruit komt geeft ongeveer de dikte van het ijs aan. Wie deze berekeningen uitvoert met de verwachte minimumtemperaturen voor het oosten van het land komt op nieuwjaarsdag uit op een ijsdikte van bijna 8 centimeter!
Wilt u op de hoogte blijven van de laatste winterse ontwikkelingen op de weerkaarten? Bel dan de Meteo Consult weerlijn: 0900-9725 (€ 0,55 per minuut). Onder optie 2 vind u het uitgebreide weerbericht voor de komende 5 dagen. De verwachting tot 10 dagen vooruit kunt u beluisteren onder optie 5.
Bronnen: Meteo Consult, KNMI, meteonet.nl
Foto´s: archief.
