Hoge concentraties fijn stof
In België is een smogalarm van kracht en hierdoor mag op de snelweg een aantal dagen niet harder worden gereden dan 90 kilometer per uur. Bron: www.verkeerscentrum.be.
Hier ziet u de gemeten concentraties van fijn stof om vanmorgen 10 uur. Bron: www.irceline.be.
Fijn stof kan schadelijk zijn voor de gezondheid. We kunnen het echter niet zien. Fijn stof heeft een diameter die kleiner is dan 10 micrometer. Hoe klein dat is, is goed te zien aan de vergelijkingen die in dit plaatje worden gedaan met een menselijke haar en met fijn strandzand. Bron: www.mmk.be.
Vanmorgen (maandag) om 6 uur was de concentratie fijn stof in het hele land te hoog. In Brabant werd zelfs meer dan 110 µg/m³ gemeten. Bron: RIVM.
Om 12 uur waren vooral in het noorden van het land de condities iets verbeterd. De komende dagen moet dit geleidelijk op steeds meer plaatsen gaan gebeuren. Bron: RIVM.
Hier ziet u de temperatuursopbouw van de atmosfeer boven Eindhoven van vanmiddag 12 uur. De inversie is goed te zien rond 500 meter hoogte. De rechter temperatuurcurve maakt ineens een sprong naar rechts. Bron: Meteo Consult.
Op het nieuws was gisteravond (zondag) en vanmorgen te horen dat in België een snelheidsbeperking op de snelwegen is ingesteld. Vanaf vandaag mag er een aantal dagen niet harder gereden worden dan 90 kilometer per uur. Er is daar een smogalarm van kracht en door middel van deze snelheidsbeperking probeert men de luchtkwaliteit niet verder te verslechteren. Hoe lang de maatregel van kracht blijft, is nog niet bekend.
Het smogalarm in België is afgekondigd omdat de Belgische lucht momenteel niet voldoet aan de Europese normen voor luchtkwaliteit. Er zit teveel fijn stof in de atmosfeer. Dit betekent dat er veel onzichtbare stofdeeltjes en druppeltjes in de lucht zitten. Bij het inademen kunnen deze in de longen terecht komen en dat is schadelijk voor de gezondheid.
Europese wetgeving luchtkwaliteit
Fijn stof wordt uitgedrukt in PM10 (deeltjes met een diameter die kleiner is dan 10 micrometer). De eenheid hiervan is µg/m³. Volgens de wetgeving van de Europese Unie mag het jaargemiddelde niet meer dan 20 µg/m³ bedragen. Per dag is het maximum vastgesteld op 50 µg/m³, al is het toegestaan om die norm 7 keer per jaar te overschrijden.
De metingen van vandaag geven aan dat men in België op veel plaatsen ruim boven deze norm zit. Op sommige plaatsen wordt zelfs meer dan 120 µg/m³ gemeten. Om die reden is er dan ook een smogalarm afgegeven bij onze zuiderburen. Tussen eind 2008 en nu is dat twee keer eerder gedaan.
Fijn stof en landsgrenzen
Landelijke overheden in Europa zijn zelf verantwoordelijk voor de wetgeving die ervoor moet zorgen dat de in de vorige alinea genoemde criteria gehaald worden. In België probeert men dit doel nu te bereiken door het bijstellen van de maximumsnelheid voor het autoverkeer. Vervelend is echter dan het nu in België aanwezige fijn stof voor een deel helemaal niet afkomstig is van de Belgen.
Het stof wordt namelijk meegenomen door de algehele stroming in de atmosfeer en kan dan ook afkomstig zijn uit andere landen. De laatste dagen is vanuit Centraal- en Oost-Europa met een continentale stroming veel vervuilde industrielucht aangevoerd. Door de weinige wind blijft dit fijn stof dus hangen boven België.
Ook in Nederland uitzonderlijk veel fijn stof
Ook Nederland heeft momenteel te maken met een verhoogde concentratie fijn stof. Op NOS teletekst is te lezen dat deze ‘matig’ is. Op de detailkaartjes van het RIVM kunnen we vervolgens zien dat ook wij de Europese grenzen overschrijden. In het noordoosten van ons land lopen de concentraties uiteen van 50 tot 75 µg/m³. Elders is de concentratie hoger, in het zuiden van het land soms zelfs meer dan 110 µg/m³. Deze hoeveelheden zijn uitzonderlijk hoog.
Een belangrijke factor voor deze slechte luchtkwaliteit is een boven de Benelux aanwezige inversie. Hierdoor is de luchtopbouw erg stabiel. Het fijn stof blijft dan ook ‘gevangen’ in de onderste lagen van de atmosfeer. Zonder deze inversie, in een onstabiele atmosfeer, vindt er wel menging tussen de verschillende luchtlagen plaats en is de lucht onderin schoner.
Tot snelheidsbeperkende maatregelen is het in Nederland tot nu toe nog niet gekomen. Hoewel, op sommige plaatsen geldt soms wel een afwijkende maximumsnelheid. Bij een aantal steden is deze vanwege de luchtkwaliteit niet hoger dan 80 kilometer per uur. Daarnaast wordt bij het openstellen van een spitsstrook de maximumsnelheid vaak ook terug gebracht van 120 naar 100 kilometer per uur.
Verwachting door de komende dagen?
De komende dagen lijkt de situatie in ons land wel langzaam te verbeteren. De wind krimpt namelijk iets en komt daardoor vanaf de Noordzee ten noorden van ons. Deze lucht vanaf zee is schoner dan de lucht vanaf het continent. Daarnaast wordt de lucht ontstabieler, waardoor er meer menging komt met de hogere luchtlagen en de concentratie fijn stof onderin de atmosfeer afneemt. De eerder genoemde inversie verdwijnt hierdoor. De verbetering zet het eerst door in het noorden van het land, maar in het zuiden (en ook in België) duurt dit iets langer.
Bronnen: RIVM, ECMWF, Wikipedia, NOS, Verkeerscentrum Vlaanderen, www.irceline.be, www.vlaanderen.be.
Foto voorpagina: www.vlaanderen.be.
