Een lage gevoelstemperatuur, hoe komt dat?

Het was vandaag maar 4 of 5 graden, maar de wind maakte dat het nog veel kouder aanvoelde. Hoe komt dat eigenlijk?

Met minimumtemperaturen rond het vriespunt en een aardig sterke oostenwind voelde het donderdagochtend waterkoud aan. In de loop van de ochtend steeg het kwik overal tot boven het vriespunt, maar tot laat in de ochtend leek het voor het gevoel nog te vriezen. De gevoelstemperatuur, laten we deze eens wat nader bekijken.

De gevoelstemperatuur is een berekening gebaseerd op de combinatie van wind en luchttemperatuur. Stel dat het op Vlieland 5 graden vriest bij een windkracht 7, dan is het volgens de bekende JAG/TI-methode voor het gevoel -15 graden.

Eigen beweging meerekenen
Bij het berekenen van de gevoelstemperatuur wordt uitgegaan van een stilstaande situatie. Maar eigenlijk is dat vrijwel nooit het geval. De meeste mensen die zich buiten begeven als het koud is, hebben de voorkeur zich te verplaatsen, om zo snel mogelijk naar de plek van bestemming te komen en de warmte van binnensmuurs terug te vinden.

We kijken naar de gevoelstemperatuur tijdens beweging. Met de wind mee bewegen is natuurlijk minder koud. Daar gaan we verder niet aan rekenen. Spannender is het om de gevoelswaarden te calculeren bij tegenwind.

Eerst maar eens even de situatie dat veel mensen zich buiten begeven, op weg naar werk, school, winkelcentrum of anderszins. En de schaatsliefhebbers die, voor zover ze daar de mogelijkheid toe hebben, het bevroren sop kiezen.

Schaatsen tegen de wind in
Om met die laatste groep maar eens te beginnen – en dan gaan we uit van de gemiddelde recreatieve en ongetrainde schaatser – lopen de gevoelswaarden toch al behoorlijk terug. Gaan we uit van een windkracht 4, met daarbij, tegen de wind in een snelheid van 10 tot 15 kilometer per uur, dan komen de gevoelswaarden uit op -13/-14 graden.

Koude pizza?
Met de fiets ligt – tegen de wind in – de snelheid van de meeste mensen waarschijnlijk net een fractie hoger. Dat verschilt dus weinig voor het gevoel. Voor de paar brommer/scooterberijders die er zijn, is het wel andere koek. Tegen de wind in met 40 kilometer per uur, wederom uitgaande van windkracht 4, dan komen we aan de hand van de JAG/TI-methode uit op -16 graden.

Skiën op topsnelheid bij windkracht 7 en -20 graden
Tot slot de koudste van de eerdergenoemde buitenactiviteiten: skiën. Voor de skiërs onder ons: stel jezelf voor op een lange rechte brede blauwrode afdaling in de hogere delen van een skigebied. Vele recreatieve skiërs komen daarbij met gemak tot een snelheid van rond 70 kilometer per uur, of soms zelfs meer. Tel daarbij de windkracht 4 op dan komen we uit op een gevoelstemperatuur van bij benadering -18 graden. Dan gaan we uit van een temperatuur van -5 graden. Bij een wat meer extreme maar in de bergen met regelmaat voorkomende temperatuur van -15 graden liggen de waarden op -33 graden, en bij -20 graden op -39 graden. Bij -20 graden en windkracht 7 bij een daardoor wat lagere snelheid (zeg 50 kilometer per uur) bereiken we voor het gevoel de -40 gradengrens.

Luchtvochtigheid
Gevoelswaarden zijn overigens niet alleen afhankelijk van temperatuur en wind. De luchtvochtigheid speelt ook een rol. Bij vriesweer met wind en een extra lage luchtvochtigheid voelt het nog wat kouder aan dan anders al het geval zou zijn.

Overigens, was het vandaag voor het gevoel dus behoorlijk koud buiten de deur, vanaf morgen verdwijnen de lage gevoelstemperaturen weer voor even uit beeld. Achter een zwak front dat in de ochtend met wolkenvelden en misschien een spatje regen passeert, dringt met een naar zuidoost draaiende wind zachter lucht binnen. En dan is het met de kou echt even gedaan.

Bron: MeteoGroup.