Alkmaar 77 mm regen door o.a. kustconvergentie

Ofwel: 77 liter water op iedere vierkante meter gisteren. Een combinatie van factoren leidde hiertoe, waaronder kustconvergentie.

Alkmaar: 77 millimeter regenwater gisteren. Ofwel: 77 liter water op iedere vierkante meter en dat in 1 dag tijd. Ook andere plaatsen in Noord-Holland kregen tientallen millimeters regen te verwerken. Een combinatie van factoren leidde hiertoe, waaronder zogeheten kustconvergentie.

Op de weerkaarten van nu en de eerstkomende dagen zijn oceaandepressies leidend voor het Nederlandweer. Hierdoor vertoeven wij in een zuidwestelijke stroming met aanvoer van regenfronten en - verspreid in het land - buien. De lucht boven ons is onstabiel (ook wel: instabiel). Gisteren, woensdag, was de lucht het onstabielst...Soms is het ook wel droger herfstweer met opklaringen, zoals deze donderdag. Maar gisteren trokken geclusterde buien over met name delen van Noord-Holland. De clusterbuien werden een groot regengebied met daarin intensieve neerslag. Met name de regio Alkmaar kreeg de meeste regen te verwerken dus. 

Koude bovenlucht en relatief warm zeewater

Op 5,5 kilometer hoogte kon de temperatuur gisteren behoorlijk dalen, tot min 28 graden op enig moment. Het zeewater is rond een graad of 15 en dat speelde ook een rol bij de buienvorming boven zee. Door het/dat grote verschil in temperatuur tussen het aardoppervlak en de lucht hoog in de atmosfeer, stijgt lucht snel op en worden gemakkelijk wolken en buien gevormd. Zuidwestelijke winden voerden de 'zeebuien' aan.

Extra effect: kustconvergentie

Dan heb je ook nog het bijkomende effect van kustconvergentie. Kustconvergentie wordt veroorzaakt doordat de aangevoerde lucht boven land meer weerstand ondervindt dan boven zee. Deze toegenomen weerstand zorgt er in eerste instantie voor dat de luchtstroom zodra deze boven land komt, wordt afgeremd. Hierdoor neemt de windsnelheid wanneer de lucht verder landinwaarts stroomt snel af. De afname van de wind veroorzaakt een overschot aan lucht op de plek waar de windsnelheid afneemt. Het "te veel" aan lucht kan alleen maar naar boven. Stijgende lucht koelt boven in de atmosfeer waar het kouder wordt af, condenseert en vormt wolken en buien. Door de grotere wrijving boven land neemt niet alleen de windsnelheid af maar ook de Corioliskracht (veroorzaakt door de draaiing van de aarde). Zuidwestelijke winden op zee draaien zodra ze op landen komen naar zuid tot zuidwest (krimpende wind). Op de plek waar de grootste verandering van windrichting plaatsvindt, ontstaat een convergentielijn, een lijn waarop de lucht stijgt. Zowel het afnemen van de windsnelheid ten gevolge van de weerstand, als het veranderen van de windrichting zodra de wind boven land komt dragen bij tot sterke stijgende luchtbewegingen. Stijgende luchtbewegingen leiden uiteindelijk tot de vorming van buien.

Verschillen in neerslag, lokaal al meer dan de maandsom
Dit alles is typerend voor een najaarsmaand als oktober en brengt de verschillen in neerslaghoeveelheden tussen de kustprovincies en het (uiterste) oosten en zuidoosten teweeg. Het is niet voor niets dat de regio Alkmaar gemiddeld de natste regio van het land is in oktober met zo'n 110-115 millimeter neerslag. De klimatologisch natste maand voor landinwaarts is december, met op de Veluwe 95 tot 100 millimeter. Overigens, op sommige plaatsen in Noord-Holland is in deze eerste 10 dagen van de maand nu al de 'normale' oktobersom of zelfs meer gevallen. Zie de kaart van het KNMI bij dit verhaal.