Over sneeuw, sneeuw en een nacht met diepvrieskou

Vandaag de drie meest tot de verbeelding sprekende weerherinneringen van deze eeuw van Alfred Snoek.

Ook mij is gevraagd om mijn mooiste weer herinneringen op te schrijven. Ondanks dat ik ook wel kan genieten van zomerse onweersbuien, een heftige herfststorm of zomerse temperaturen vroeg in het voorjaar, gaat mijn voorkeur toch echt uit naar winterweer. Alle drie de gebeurtenissen spelen zich dan ook af in de winter.

Het stond al een tijdje op de kalender, een etentje met vrienden bij ons thuis op zaterdag 18 december 2010. Toen op vrijdag de eerste serieuze sneeuw viel, veranderde mijn woonplaats Houten in een prachtig kerstdecor. Mijn vriendin en ik wisten het zeker, het etentje zou in deze kerstsfeer zeer gezellig worden. De laatste voorbereidingen troffen we vrijdag en zaterdag. Het etentje zou de hele avond duren, dus we moesten nog het één en ander inslaan. Vooral zaterdag was het sfeertje bij de winkels ongekend. Er lag een aardig laagje sneeuw en een levende kerststal, een kerstkoor en een doorbrekend zonnetje zorgden voor een beeld dat we waarschijnlijk niet snel meer zullen zien.

Ondanks mijn vrije dag, was ik toch druk met het weer bezig. Als liefhebber van winterweer was ik erg benieuwd naar de sneeuwkansen. Een snelle blik op de weerkaarten deed me vermoeden dat vanaf de late avond toch al snel een centimeter op 5 kon vallen. Uiteraard belden sommige vrienden ook al naar me om te vragen of het wel verstandig was om de weg op te gaan. Aangezien iedereen aan het eind van de middag naar ons zou komen, gaf ik aan dat ze onderweg geen last van sneeuw zouden hebben. Omdat het behoorlijk laat zou gaan worden, en omdat er dan naar alle waarschijnlijkheid al wat sneeuw zou gaan vallen, had ik de tip meegegeven dat het verstandig zou zijn om slaapspullen mee te nemen.

Vanaf ongeveer 22:00 uur begon het te sneeuwen. Rond middernacht was de sneeuwval ronduit zwaar. In korte tijd lag er al ruim 5 cm. Even na middernacht zijn we naar buiten gegaan om te genieten van de sneeuw. We probeerden wat sneeuwballen te maken, maar doordat het echte poedersneeuw was, lukte dat amper. Rond 2 uur `s nachts zijn we gaan slapen. We keken allemaal nog even met verbazing naar de uitzonderlijk zware sneeuwval. De volgende ochtend, het was inmiddels droog en het vroor stevig, lag er inclusief de sneeuw van vrijdag precies 20 cm! Na een gezellig ontbijt was het tijd om de auto’s uit te graven. Het was een behoorlijke klus. 
Ik maakte ook maar alvast mijn auto en die van mijn vriendin sneeuwvrij, omdat we de maandag erop beiden vroeg op pad moesten voor ons werk. Aan het eind van de middag maakte we nog even een lange wandeling door de buurt, uiteraard met camera. De kerstkaart voor het jaar erop was uiteraard al gemaakt!

December 2012
Vooral de eerste helft van 2012 leverde met enige regelmaat sneeuw op in ons land. De stroming was noordwestelijk en de aangevoerde luchtmassa’s waren vaak net nog koud genoeg om vooral landinwaarts sneeuwval mogelijk te maken. In dit soort situaties valt er in het middelgebergte altijd veel meer sneeuw en regelmatig weet het sneeuwdek in de Ardennen, Eifel en het Sauerland flink op te stapelen. Toevalligerwijs hadden we als gezin een weekje vakantie geboekt op één van de vakantieparken aan de rand van Winterberg in het Duitse Sauerland. Als sneeuwliefhebber had ik een locatie op zo’n 700 meter hoogte geboekt en dat bleek een schot in de roos te zijn.

Voorafgaande aan ons weekje vakantie viel er al af en toe sneeuw en soms zelfs behoorlijk veel. Dooilucht maakte echter snel een einde aan de sneeuwpret. In het Sauerland was er van dooi nauwelijks sprake, zeker niet boven 500 meter, waardoor hier al enkele decimeters sneeuw lagen toen we die kant op reden. Toen we op vrijdagavond laat aankwamen, lag er een dik pak van zo’n 30cm. Het was lastig om goed bij ons vakantiehuisje te komen.

De eerste volle vakantiedag leverde mooi weer op. Veel zon, lichte vorst en een mooi pak sneeuw. De dagen erna hebben we de zon niet meer gezien. Met enige regelmaat viel er sneeuw. Vaak van een matige intensiteit, soms was de sneeuwval ronduit zwaar en was een bomenrij aan de overkant van het park (200m afstand) niet meer zichtbaar! Het sneeuwdek werd dikker en dikker want de temperatuur bleef continue onder nul. Begonnen we onze vakantieweek met een laagje van 30 cm sneeuw, in de loop van de week was het dek aangedikt tot 65 a 70 cm. Regelmatig kwamen er tractoren met winterbanden voorbij om de wegen op het vakantiepark weer begaanbaar te maken. In combinatie met soms een stevige noordwestenwind, was dit haast onbegonnen werk. Als sneeuwliefhebber heb ik me prima vermaakt, maar doordat er vrijwel continue sneeuw viel, konden we er niet echt op uit trekken deze dagen.

Op onze laatste vakantiedag viel er in de ochtend ook af en toe sneeuw. De temperatuur lag daarbij nipt onder nul en toen we winterberg verlieten en afzakten tot onder 500 meter hoogte, vielen er opeens grote vlokken natte sneeuw en nog geen 50 meter lager viel er enkel regen. Het sneeuwdek stelde vanaf 300m hoogte ook nog maar weinig voor. De keuze voor een vakantiehuisje op 700m hoogte was dus een schot in de roos!

Diepvriesnacht februari 2012
Het tiendaagse tijdvak van 2 tot 11 februari 2012 verliep zeer koud en staat op de 5e plek van koudste 10 daagse perioden voor de maand februari. Alleen in 1956, 1929, 1917 en 1954 was het kouder en dat zijn toch jaren die bij winterliefhebbers tot de verbeelding spreken. De koude periode in 2012 kenmerkte zich door 5 nachten waarin het ergens in Nederland kouder werd dan -18 graden. De koudste nacht was die van 3 op 4 februari. In Lelystad werd toen een minimumtemperatuur van -22.9 graden gemeten. Het is tot de dag van vandaag de laagst gemeten temperatuur in Nederland deze eeuw.

De zeer lage temperaturen kwamen tot stand door een combinatie van een vers pak sneeuw en de aanwezigheid van zeer koude lucht uit het noorden van Europa. De sneeuw viel op vrijdag 3 februari en was vanwege de vrieskou zeer luchtig. Terwijl er vaak maar 2 of 3 mm neerslag viel, lag er op veel plaatsen tussen 5 en 10 cm sneeuw. In de namiddag klaarde het vanuit het noorden op en in de nacht naar 4 februari kon het dan ook zeer koud worden. Ik had die zaterdagochtend een vroege dienst en moest er dus vroeg op uit. Het was inderdaad behoorlijk koud. In die dagen had ik overigens geen goed werkende thermometer in mijn achtertuin, dus ik weet niet precies hoe koud het was in mijn eigen woonplaats. De autothermometer gaf echter -15 a -16 graden aan en in het buitengebied tussen Houten (mijn woonplaats) en Odijk zakte de autothermometer naar -17. Uiteraard een waarde waar ik toch echt even een foto van moest maken. Overigens was het op dat moment waarschijnlijk nog echt wel een stukje kouder. De Bilt kwam op -19 uit en het dichtbij gelegen KNMI meetpunt Cabauw zelfs op -20.0 graden. Overdag was het prachtig winterweer en dat hield nog een week aan. Niet vreemd dat het daardoor nog geregeld tot zeer strenge vorst kwam in grote delen van het land en dat er sprake was van uitstekend schaatsijs. Zelfs de Elfstedenkoorts liep op, maar dat bleek vooral buiten Friesland te zijn. In Friesland lag veel minder sneeuw waardoor de nachtelijke vorst veel minder streng was en de aangroei van ijs net iets trager verliep dan in de rest van het land.

Bron: Alfred Snoek, MeteoGroup.