Noordzeelucht onderbreekt opmaat naar hittegolf

Over hittegolfdefinitie, het weer van de komende week én de kansen op een bui

Een landelijke hittegolf lijkt er toch niet te komen. Ons hoofdstation De Bilt raakt donderdag hoogstwaarschijnlijk niet aan de 25 graden en daarmee wordt de ketting doorbroken. Om aan de officiële definitie te voldoen, moeten we namelijk minimaal vijf dagen achtereen de 25 graden behalen (25 of hoger) en in die periode ook drie keer de 30 graden bereiken (30 of hoger). Het is de noordelijke wind die onze maximumwaarden tempert. En ook al lijkt het zaterdag wel weer tropisch te zijn, de hittegolfketen is dan al geëindigd.

Een definitie is handig en nuttig. Zo weet je dat elke hittegolf aan die definitie voldoet en kun je vergelijken. In ons land zijn er sinds 1901 26 hittegolven geweest. Daarvan waren er 19 in de periode vanaf 1975 en deze eeuw tot nu toe zijn er 10 geteld. De langste was in 1975 die duurde van 29 juli tot en met 15 augustus; 18 dagen.  Bijna gingen we daar vorig jaar overheen. Echt héél bijna. We hadden een hittegolf van 15 juli tot en met 27 juli, daarna was er 1 dag waarop De Bilt nét niet aan de 25 graden kwam, en vervolgens kwam er direct een tweede hittegolf van 29 juli tot en met 7 augustus. Het had een haar gescheeld of die onderbreking was er niet geweest, dit kwam doordat de maximumtemperatuur over een etmaal gaat en in UTC-tijd gemeten wordt.

De hittegolfonderbreking in 2018
Op de 27e juli werd het vorig jaar in De Bilt 35,4 graden. In de avond zakte de temperatuur. We wisten dat het de volgende dag relatief kil zou worden, waarschijnlijk net iets onder 25 graden. Maar aangezien de maximumtemperatuur over het hele etmaal geldt, maakt het niet uit of deze ’s nachts of overdag valt. Dus na die hete 27e zou het best nog in de nacht boven 25 graden kunnen zijn, waardoor de 28e ook nog een dagmaximum van minimaal 25 graden zou hebben. En dat was inderdaad het geval, ook aan het begin van de nacht was het nog boven de zomerse 25 graden. Maar een uurtje na middernacht niet meer. En laten we nu dus in UTC meten, wat betekent dat het om 00.00 UTC al 02.00 uur lokale tijd is. Aldus, kwam de maximumwaarde onder 25 graden uit en werd de keten verbroken.

Ineens zit je erin
Wat ook geinig is van een hittegolf, is dat je soms pas aan het einde weet dat je erin zit. Stel dat het twee dagen achtereen 32 graden is en daarna een week lang 25 tot 27 graden. Er vallen een paar buien, het is prima zomerweer, maar er zijn maar weinigen die het echt snikheet vinden. En dan ineens komt het nog een dagje boven 30 graden. En plots bevindt je je in een hittegolf van 10 dagen. Zo kan het lopen.

Vandaag en morgen heet
Deze maandagmiddag wordt het al op grote schaal meer dan 30 graden, ook aan zee, vanwege de aflandige wind. De wind wordt matig, maximaal 4 Beaufort, uit oost tot zuidoost. Lucht afkomstig vanuit Noord-Afrika stroomt via de Alpen over ons uit. Droge, hete lucht is het gevolg. Afgezien van velden met (soms dikke) sluierwolken is het zonnig zomerweer. Op dinsdag bereikt de hitte zijn hoogtepunt. Dan kan het vooral in het oosten en zuidoosten lokaal (en afgerond) 37 graden worden. De wind waait eerst nog uit zuidoostelijke richtingen, maar in de middag wordt een klein lagedrukgebied verwacht dat het windpatroon verandert, afhankelijk van zijn positie. Rond een lagedrukgebied waaien de wind tegen de wijzers van de klok in. Langs de zuidwestkust gaat de wind dan uiteindelijk van zee waaien. Wordt het hier eerst rond of boven 30 graden, als de zeewind invalt kan de luchttemperatuur tot 20 graden dalen en wordt het opeens koel of gewoon koud op het strand. Bovendien bestaat er later op de dag kans op laaghangende bewolking vanaf zee.

Lokale wolkbreuk niet uitgesloten
Het lagedrukgebiedje is in de hete lucht boven Frankrijk ontstaan en trekt vermoedelijk naar ons land. Hierbij ontwikkelen zich een paar onweersbuien, want de lucht wordt onstabieler door de nabijheid van het weersysteem. Ook kan convergentie optreden. Ofwel het samenkomen van de lucht op dat punt. Met stroming van zee en tegelijkertijd aanvoer van de lucht vanuit het oosten/zuidoosten. Convergentie kan zich dan voordoen in een smalle strook of in lijnvorm, de convergentielijn. De lucht kan hier maar 1 ding: omhoog. Er vindt (snelle) afkoeling en condensatie plaats: er ontstaat een wolk met een bui. En wat voor 1. Door het grote verschil in temperatuur tussen aardoppervlak en de bovenlucht kan in de namiddag een zeer lokale wolkbreuk ontstaan, met onweer en ook zijn hagelstenen en zware windvlagen mogelijk. Waar die stortbui precies gaat vallen, is nu nog ongewis. En, het moet gezegd: de kans is klein. Hou de lucht in de gaten, vooral in de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Brabant.

Woensdag tot en  met zaterdag
Met een noordelijke wind wordt minder warme zeelucht aangevoerd. Dit zullen vooral de kustprovincies goed merken, met daar een paar dagen achtereen maximumwaarden van 18 tot 23 graden. Bovendien kan de wind ook enige bewolking vanaf zee meebrengen, zowel over het noorden als over de westkust. Landinwaarts wordt het woensdag nog 25 tot 34 graden, de hoogste temperaturen voor Limburg, maar of die dertig op donderdag en vrijdag nog gehaald gaat worden?

Op zaterdag lijkt de wind tijdelijk weer naar het oosten te draaien, aflandig dus, en kan het weer flink opwarmen. Zowel zaterdag als zondag krijgen heel wat regio’s weer tropische temperaturen.  De dagen daarna is het weer een aanlandige wind. En neerslag? De kansen blijven voorlopig klein. Of zoals een collega in de weerkamer zojuist zei: "armetierig klein".

Bron: MeteoGroup