Meiwintertje met sneeuw en vorst

Arctische lucht zorgt voor een meiwintertje in ons land. Voor het eerst in 40 jaar was het weer wit in mei met op het Drielandenpunt vanochtend 4 cm sneeuw. Komende nachten kan het licht vriezen.

Een beetje winter in mei. Voor het eerst in veertig jaar is er regionaal meisneeuw gevallen die bleef liggen. Komende nacht wordt het koud met op grote schaal vorst aan de grond. In het binnenland kan het regionaal zelfs op neushoogte een graadje vriezen! Dinsdag kan het opnieuw licht vriezen. Zomerplantjes en fruitbomen moeten worden beschermd. Mocht het in De Bilt tot vorst komen, dan is dat bijzonder. Daar komt het slechts eens per zes jaar voor. In de vorige eeuw kwam vorst in mei drie keer vaker voor dan deze eeuw.

Arctische lucht is uitgestroomd over Nederland en dat hebben we gemerkt. Afgelopen nacht en deze vroege ochtend was het plots een beetje winter in de Limburgse heuvels. Boven 250 meter hoogte viel smeltende sneeuw en werd het lokaal zelfs een beetje wit, zoals in Vijlen en Vaals. Op de Vaalserberg (Drielandenpunt, 322 meter hoogte) viel maar liefst 4 cm sneeuw! Meer sneeuw viel in de Hoge Venen, de Eifel en het Sauerland. Lokaal 10 cm.

In 2013 werden voor het laatst in mei sneeuwvlokken gezien, toen zelfs op 23 mei. Maar het laatste sneeuwdek was 40 jaar geleden! Op 4 mei 1979 lag er in de ochtend in het noorden en in de Limburgse heuvels 4 cm sneeuw. Het werd deze dag maar 6 tot 8 graden, daarmee is het nog steeds de koudste Dodenherdenking ooit. Bijzonder was de sneeuwval op Bevrijdingsdag 1957. In Vaals lag een sneeuwdek van 15 cm!



Gevoelstemperaturen net boven nul tijdens herdenking
Ook deze Dodenherdenking is het koud. Felle opklaringen en winterse buien wisselen elkaar af. Bij buien is kans op hagel, natte sneeuw en een klap onweer. Het is hooguit een graad of 10. Als het niet warmer wordt in De Bilt, is het sinds 1987 niet meer zo koud geweest op 4 mei.

De meeste buien verlaten vanavond ons land. Tijdens de Nationale Dodenherdenking kan een warme winterjas geen kwaad. Het is op veel plaatsen droog, in het oosten en zuiden is de kans op een winterse bui het grootst. Met 7 graden is het koud. De gevoelstemperatuur ligt door de koude wind maar enkele graden boven nul.

Koude nacht
Komende nacht wordt het koud met temperaturen dicht bij het vriespunt. Aan de grond vriest het op grote schaal. De laagste temperaturen worden verwacht boven de zandgronden van Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel, zelfs op normale waarneemhoogte (1,5 m) kan het afkoelen tot -1 graad. Aan het water is het enkele graden minder koud. Normaal is het begin mei ’s nachts 6 tot 9 graden. Het is raadzaam om zomerplantjes en fruitbomen te beschermen tegen de vorst.

In 2011 begon Bevrijdingsdag voor het laatst met vorst. In De Bilt lukte dit net niet, maar in het Drentse Eelde vroor het 3,2 graden. Tot woensdag blijft het koud in de nachten, vooral dinsdagochtend wordt opnieuw vorst verwacht in het binnenland, ook in de weerhut op 1,5 meter.

Hoe bijzonder is officiële meivorst?

Op gewone meethoogte (1,5 m) is vorst op ons landelijk hoofdstation tegenwoordig zeldzaam. Sinds 1980 gebeurde het alleen in 1981, 1982, 1996, 1997, 2016 en 2017. In totaal heeft het, sinds de start van de metingen in 1901, 69 keer gevroren in De Bilt in mei. Als we kijken naar vóór de jaren 80, dan vroor het gemiddeld genomen eens in de twee jaar. Sindsdien is dit eens in de zes jaar. Vooral in 1941 kwam het erg vaak tot meivorst. Zo vroor het in De Bilt op zes nachten. Het koudst was het in 1929, toen de temperatuur op 4 mei daalde naar -4,3 graden. Recordlaat vroor het op 28 mei 1961 met -0,2 graden.

Over alle KNMI-weerstations in ons land is vorst in mei veel minder bijzonder. Zo vriest het elke twee jaar wel ergens in ons land in de meimaand en vroeger gebeurde dit jaarlijks. Het kouderecord over alle weerstations staat op naam van Castricum. Daar werd het op 9 mei 1944 -5,4 graden, matige vorst! Verder werd het op 11 mei 1928 in Drenthe heel koud, weerstation Wijster noteerde -5,0 graden. In de koude meimaand van 1941 kwam het in het Achterhoekse Winterswijk tot acht nachten met vorst. Op 8 mei werd het -4,4 graden. Het Drentse Eelde noteerde zelfs elf keer vorst. Zelfs in juni kan het nog vriezen. Recordlaat gebeurde dat op 18 juni 1955 met in het Drentse Witteveen -0,8 graden. Nog iets later in het voorjaar, op 19 juni 1923, werd het in Den Helder -0,3 graden. Aan de grond kan het tot eind juli nog vriezen.

Bron: Jordi Huirne, MeteoGroup.