Low topped supercells met tornado in Duitsland

In Duitsland net over de grens met Limburg ontwikkelde zich woensdagnamiddag een tornado in een low topped supercell.

Het is niet zomaar een zware bui, maar een weersysteem op zich; de low topped supercell. Gisteren trok er een over Duitsland, net over de Zuid-Limburgse grens, en bracht een tornado voort.

Gisteren, woensdag, maar ook afgelopen zaterdag zijn plaatselijk zogeheten low topped supercells waargenomen in de zeer onstabiele lucht met vrieskou op (grote) hoogte. Dit soort buiensystemen gaan van hagel, onweer en soms felle rukwinden vergezeld. Ook een tornado is mogelijk. Maar niet vanzelfsprekend. Tot een tornado kwam het bij ons net niet, maar gisteren wel vlak over de Zuid-Limburgse grens in het plaatsje Roetgen in de Duitse Eifel. Roetgen ligt 15 kilometer ten zuidoosten van Aken. Grote schade was het gevolg van deze flinke tornado: 30 woningen werden beschadigd, daken werden afgerukt en tien woningen zijn onbewoonbaar geworden, zo lezen we op enkele Duitse mediasites. Een persoon raakte licht gewond. 


Supercells in zomer en winter
In de zomer zijn de supercells groter dan in de winter. Het is hoe dan ook een zeer goed georganiseerd systeem. Meest kenmerkend is de sterke stijgstroom in de bui die bovendien een roterend karakter heeft. Deze rotatie ontleent de bui aan het windprofiel in de atmosfeer. Verschillen in windrichting en windsnelheid met toenemende hoogte in de buienwolk zijn de basis van deze ronddraaiende beweging. Ofwel: windschering. Bovendien staat de stijgstroom in een supercell als het ware gekanteld naar de warme zijde van de bui. Een zeer kenmerkende eigenschap van de supercell is ook de koers. De supercell valt wat betreft trekrichting uit de toon. Het gros buigt met gemiddeld 20 tot 30 graden af van de koers van gewone buien. Overigens zijn er ook supercellen die juist met 20 tot 30 graden naar links afbuigen. Maar dat is een minderheid. Bovendien zijn dat buien die vaak een kortere levensduur hebben.

Hagel in de schoorsteen
De sterke stijgstroom in de gekantelde ‘schoorsteen’ waarin de warme vochtige lucht naar grotere hoogte wordt gejaagd, bevordert de vorming van grote tot zeer grote hagelstenen in de zomerse supercells. Hagelstenen van dit formaat kunnen uitsluitend worden veroorzaakt door een krachtige supercell. De meeste supercellen produceren (gelukkig) geen tornado. Voor tornado’s zijn windverschillen in de onderste kilometers van de atmosfeer van groot belang. 

Low topped supercell
De tornado van Roetgen kwam voort uit een low topped supercell. Het verschil tussen deze supercell en zijn 'zomerse' broer is dat de low topped supercell ontstaat in een koude bovenlucht en dat de zomerse supercell juist in zeer warme of hete lucht ontstaat, de warmte-onweersbuien. De low topped supercell kan makkelijker ontstaan, omdat deze een lagere wolkenbasis heeft en minder 'energie' nodig heeft. Op de regenradar kun je een low topped supercell zien in de vorm van een zogeheten hook-echo, haak-echo. Deze vorm verraadt een mogelijk aanwezige tornado, door de vorm van een staart met later een haak. Bovendien is een supercell te herkennen aan zijn trekrichting op de regenradar. Deze is namelijk net wat evenwijdiger dan de overige buien op de neerslagradar. Op onze radar was de supercell van Roetgen op deze manier echter nauwelijks te zien, helaas...

Koude bovenluchtbuien
Ook zondag en maandag is de bovenlucht weer koud genoeg voor een aantal buien met hagel en misschien een klap onweer. En mocht de windschering een grote rol gaan spelen, dan zijn ook dan lokaal supercells niet helemaal uitgesloten. Maar dat is nu niet met zekerheid te zeggen. Vanaf dinsdag wordt het naar verwachting aardig lenteweer. Een paar dagen droog en rustig inclusief zonneschijn en geleidelijke stijging van de middagtemperaturen. De nachten zijn eerst nog koud met kans op lichte vorst. Het stabiele weer komt door invloed van hoge luchtdruk, ook op bovenluchtniveau, waardoor stabiliteit van de atmosfeer plaatsvindt. De koude bovenluchten zijn we tegen die tijd kwijt.