Februari was zeer zacht en bijzonder zonnig

Met landelijk 139 uur zon was februari slechts twee keer zonniger. Bovenaan staat vorig jaar, met 162 uur zon.

De laatste wintermaand is afgelopen, maar het leek wel alsof we al volop in de lente zaten. Met gemiddeld over het land 139 uur zon tegen 85 uur normaal was de maand sinds het begin van de landelijke zonmetingen in 1909 slechts twee keer zonniger. Vorig jaar was de zonnigste februari ooit gemeten met 162 uur zon. Na een frisse start verliep de tweede helft van de maand extreem zacht. Niet eerder telde februari zoveel lentedagen als dit jaar.

Vier keer werd de lentegrens van 15 graden overschreden in De Bilt, een record! Voorheen telden 1990 en 1998 in februari drie officiële lentedagen. Normaal komt het slechts eens in de vijf jaar tot een lentedag in februari. Maastricht telde zelfs negen lentedagen, ook een record voor het Limburgse weerstation. Het oude record was zes dagen boven 15 graden in 1920. Limburg telt eens in de drie jaar een februarilentedag. Wat dat betreft zijn we dus flink verwend.

De eerste lokale lentedag viel op 14 februari, toen het in Maastricht 15,4 graden werd. Het duurde niet lang of het eerste warmterecord van 2019 was een feit op 16 februari. Een dag later werden op veel plaatsen lentetemperaturen gemeten van 15 graden of meer, waaronder in De Bilt. Maastricht noteerde zelfs 18,1 graden. Het zachte weer ging gepaard met weinig wind en volop zon, zulke dagen zijn doorgaans uitzonderlijk in februari.

De koek was nog niet op, want de slotweek van februari grossierde in lentedagen. Het was officieel de warmste 25, 26 en 27 februari ooit gemeten met in De Bilt temperaturen van ruim 18 graden. Op 26 februari werd het zelfs 18,9 graden. Dit waren niet alleen de hoogste februaritemperaturen ooit gemeten, ook het winterrecord ging eraan. Het oude record vanaf 1901 was 17,3 graden op 28 februari 1959. Ook in de historische klimaatreeks van 1706 t/m 1900 vinden we geen hogere waarde terug (18,2 graden op 10 februari 1899). Dit geeft wel aan hoe uitzonderlijk de warmte is geweest. Door klimaatopwarming is tegenwoordig de warmste winterdag circa 1,5 graden warmer dan 50 jaar geleden. Mede daardoor kon de temperatuur op 27 februari in Arcen oplopen tot een recordhoge 20,5 graden, een zeldzaam vroege eerste lokale warme dag.

Niet eerder zoveel mooi-weerdagen
Het aantal mooi-weerdagen (dagen waarop het droog is, warmer dan gemiddeld en waarbij de zon meer dan de helft van de tijd schijnt) is in De Bilt op 12 uitgekomen tegen 2 normaal. Het oude record uit 1920 is daarmee verbroken, toen waren er 10 dagen met ‘mooi weer’. Rotterdam telde afgelopen februari zelfs 15 van deze dagen.

Alleen in de nachten merkten we dat het pas februari was. De heldere en nu nog relatief lange nachten koelden sterk af, waardoor het regelmatig tot nachtvorst kwam. Overdag kon de temperatuur soms meer dan 20 graden stijgen. Zo ging het kwik in het Drentse Eelde op 26 februari omhoog van -3,4 graden in de vroege ochtend naar 18,9 graden in de middag. Een verschil van 22,3 graden!

Op 8 na warmste februari
Terwijl de minima dus vaak dicht bij de normaal lagen (het vriespunt), was het overdag soms extreem warm voor de tijd van het jaar. De gemiddelde maximumtemperatuur van Eindhoven was 11,9 graden. Niet eerder had een weerstation zo’n hoge maximumtemperatuur over de maand februari. Het oude record was 11,8 graden, ook in Eindhoven in 1990. Dit komt overeen met het langjarig gemiddelde van de laatste dagen van maart.

Door de frisse nachten werd de gemiddelde maandtemperatuur nog enigszins omlaag getrokken. De maand komt op een negende plek uit in de top-10 warmste februarimaanden, met in De Bilt gemiddeld 6,1 graden tegen 3,3 normaal. Het vroor negen keer tegen 13 keer normaal, maar matige vorst (<-5 graden) kwam niet voor, normaal gebeurt dit vier keer. Ook ijsdagen, waarop het de hele dag blijft vriezen, kwamen niet voor tegen twee keer normaal. De laagste temperatuur werd 3 februari gemeten. De Bilt kwam op -2,7 graden uit en in Herwijnen (Betuwe) werd het nog wat kouder met -4,5 graden. De nacht daarop werd het op een onofficieel weerstation in Ruurlosebroek -4,5 graden. Eind van de maand werden in de omgeving van Apeldoorn boven de zandgronden nog iets lagere minima gemeten, maar tot matige vorst kwam het nergens.

Als we de maanden december en januari erbij pakken, komt de wintertemperatuur op 5,2 graden uit tegen 3,4 normaal. Daarmee staat ook de winter op een negende plek. Met een koudegetal van 12 punten in De Bilt valt de winter in de categorie ‘zeer zacht’. Afgelopen zes winters kwamen stuk voor stuk in de categorie ‘zacht’ tot ‘bijzonder zacht’ terecht, dat is sinds 1901 nog niet eerder gebeurd! Het oude record was vijf van deze winters op rij, tussen 2004 en 2008. In de vorige eeuw, voor de klimaatverandering, lag dit record nog op vier zachte winters op rij.

Regionaal toch een natte maand
Ondanks de droge en zonnige tweede helft van de maand, begon februari wisselvallig. Op de 10e was het kletsnat. Zo viel over 24 uur in De Bilt 30 mm en in Deelen 31 mm. Hendrik-Ido-Ambacht noteerde 34 mm, Nijmegen 35 mm, Houten en Odijk 37 mm, Nieuwegein 39 en Leiden 40 mm. In het noorden viel veel minder neerslag.

Over de hele maand viel gemiddeld over het land 46 mm tegen 55 mm normaal. Een strook over het midden van het land was vrij nat met 60-80 mm. Woudenberg was met 79 mm het natst. In het zuiden viel de normale hoeveelheid neerslag, al was het uiterste zuidoosten droog. Op de locatie van het inmiddels opgeheven weerstation Oost-Maarland viel 30 mm. Ook in het noorden was het vrij droog, met in Petten 29 mm. Ook in Groningen konden sommige waarnemers maar 29 mm aftappen.

Het is te hopen dat maart meer regen brengt, want het neerslagtekort is afgelopen winter niet verholpen. Landelijk viel 214 mm tegen 208 mm normaal. Normaal gaan we de winter uit met een neerslagoverschot van bijna 200 mm, er verdampt namelijk weinig in de wintermaanden. Aangezien we afgelopen najaar nog een neerslagtekort van ruim 300 mm hadden, is dit tekort deze winter niet weggewerkt en kunnen droogteproblemen zich dit jaar sneller voordoen.

Bron: Jordi Huirne, MeteoGroup