De oorsprong van deze zachte februaridagen

De zon heeft nog weinig kracht, toch wordt de temperatuur flink opgestuwd. We leggen het uit.

We bevinden ons middenin een rustige en behoorlijk zonnige periode. De nachten zijn fris tot koud en ‘s middags komt de temperatuur behoorlijk hoog voor deze tijd van het jaar. Het blijft natuurlijk wel februari, dus middagtemperaturen van 20 graden kunnen we niet verwachten. Daarvoor staat de zon niet lang genoeg en niet hoog genoeg boven de horizon. Het is namelijk de zon die de lucht op temperatuur brengt. We kijken naar de temperatuurgrafiek van een zonnige februari-dag.

Opvallend aan de temperatuur is de sterke dagelijkse gang. De temperatuur zet vanaf de late middag een sterke daling in, om vervolgens in de late avond en nacht rond dezelfde waarden te blijven schommelen. Zodra de zon boven de horizon verschijnt, komt er weer beweging in de temperatuur. Deze stijgt, om in de middag te pieken. Deze piek is tamelijk kortdurend, want vanaf de late middag vindt er weer een daling plaats.

Diepere blik op de temperatuurgrafiek
In onze wintermaanden zijn het vaak de onderste paar honderd meter die afkoelen, terwijl de lucht hogerop een stuk warmer is. Dat was afgelopen nacht ook zo. Afbeelding 2 toont de verticale doorsnede van de (verwachte) temperatuur in Centraal- Nederland (De Bilt). Aangezien afkoeling vanaf de grond plaats vindt (uitstraling), is het vlak boven de grond het koudst. In de grafiek is de temperatuur aan de grond teruggelopen tot iets boven nul. Het is de laagste temperatuur van de grafiek. Zou je opstijgen, dan zou je voelen dat het steeds wat warmer wordt. Op 300 meter was het vanochtend vroeg ongeveer 10 graden, daarboven zelfs nog een paar graden warmer. Vanaf 1 kilometer zakt de temperatuur juist weer.

Het is niet alleen de afkoeling die vanaf de grond plaats vindt, ook het opwarmen gaat via het aardoppervlak. Afbeelding 3 toont de verticale doorsnede van de temperatuur in De Bilt om 13.00 uur vanmiddag (een verwachte temperatuur dus). Hier zie je dat het op 300 meter nog steeds min of meer 10 graden is, en aan de grond is het op dat moment ook iets boven de 10 graden. De zon heeft de onderste paar honderd meter flink opgewarmd. De laag rond en boven 300 meter is overigens nog steeds warmer. Die warmere lucht werkt als een soort deksel op de pan. De lucht eronder kan niet mengen met die luchtlaag. Het betekent dat de zon dus ‘maar’ ongeveer 300 meter hoeft op te warmen. Zelfs half februari kan het dan 13 of 14 graden worden in het midden van het land. 

Inversie brengt zachte lucht
Een inversie (deksel) komt altijd voor bij hogedrukgebieden. Ook wij staan nu onder invloed van een hogedrukgebied. Dit heet ook wel een stabiele situatie. Als de situatie onstabiel is, dan zit er geen inversie en zal er veel eerder menging van luchtsoorten plaatsvinden. De warmte van de grond verdwijnt dan opwaarts en er moet veel meer zonlicht ingepompt worden om de temperatuur hoog te laten oplopen. In februari kom je in onstabiele lucht dan ook duidelijk lager uit voor wat betreft maximumtemperatuur.

Vanmiddag zal het een graad of 10 worden op de Wadden, 13 of 14 graden in centrale delen van het land en 15 of 16 graden in het zuiden en zuidoosten. In de Zuid-Limburgse heuvels is zelfs een lokale 17 graden mogelijk. Vanavond zal de temperatuur weer snel dalen, al lijkt het alleen nog zeer plaatselijk tot vorst te komen. De lucht wordt namelijk iets vochtiger en de temperatuursdaling wordt deels afgeremd doordat er condensatie optreedt. Plaatselijk zou het kortdurend ook wat nevelig kunnen worden.  Met morgen overdag ook enige sluierbewolking, gaat er aan die zijde van het etmaal ook wat van de temperatuurstijging af. Doordat de zon minder uitbundig het aardoppervlak verwarmt, zullen de maxima net een graadje lager uitkomen. Zondag ziet er juist weer milder uit. Allemaal dankzij de zon en de inversie op enige hoogte.

Bron: MeteoGroup