Wintertje van korte duur

Het is de komende dagen koud in Nederland, bijna winters. Lang duurt het niet, vanaf zondag wordt het zachter en wisselvalliger. En wat broeit er boven de Noordpool?

De decembermaand is tot nu toe erg zacht verlopen, maar de komende dagen mogen we even aan de winter ruiken. Een lang leven is dit wintertje echter niet beschoren. Vanaf zondag alweer maakt zachtere lucht een einde aan het koudere weer en wordt het opnieuw wisselvalliger.

Blikvanger op de weerkaarten is een hogedrukgebied waarvan de kern boven Scandinavië ligt. Lagedrukgebieden zijn actief op de Oceaan en boven het zuiden van Europa. Bij ons waait hierdoor een oostelijke wind die geleidelijk in kracht toeneemt en koudere, vanuit het centrale deel van Europa afkomstige lucht aanvoert. Vooral tijdens opklaringen kan het daarin de komende nachten tot tussen 2 en 4 graden vorst komen. Overdag is dan de vraag of de temperaturen er nog in slagen om tot boven het vriespunt te stijgen.

Afgelopen nacht al vorst
De afgelopen nacht kwam het ook al op uitgebreide schaal tot lichte vorst. In Woensdrecht was het met -3,8 graden het koudst, aan de grond was Rotterdam met -5,9 graden winnaar. Eerst waren er brede opklaringen en ontstond plaatselijk mist. Later in de nacht dreven vanuit het oosten wolkenvelden binnen. Op de voorste begrenzing ervan ontstonden ook een paar buitjes die her en der de wegen nog even nat en soms glad maakten. Er werd op uitgebreide schaal gestrooid.

Vandaag westen meeste zon
Vandaag laat de zon zich in het westen het vaakste zien. Vooral in het oosten drijven ook wolkenvelden over. Het blijft op de meeste plaatsen droog. Er waait een zwakke tot matige oostelijke wind en de temperaturen stijgen vanmiddag tot ongeveer 5 graden.

Vanavond en de komende nacht worden in het hele land wolkenvelden verwacht. Nu en dan zijn er ook opklaringen en tijdens zulke opklaringen kan de temperatuur tot enkele graden beneden het vriespunt dalen. In bewolkte gebieden komt het kwik nauwelijks onder nul. Morgen overdag wordt de meeste zon in het zuiden en zuidwesten verwacht, de meeste wolken drijven over het noorden van land. Het blijft opnieuw op de meeste plaatsen droog en bij een oostelijke wind die wat sterker is dan vandaag komt het kwik op de meeste plaatsen niet veel verder dan rond 2 graden.

Ook vrijdag en zaterdag koud
Ook vrijdag en zaterdag zijn koude dagen. In de nacht naar vrijdag vriest het op veel plaatsen tussen 2 en 4 graden, in de nacht naar zaterdag kan het hel lokaal tot matige vorst komen met minimumtemperaturen tot -5 graden. Overdag blijven de temperaturen zowel vrijdag als zaterdag in het binnenland rond het vriespunt hangen, aan zee komt het kwik wel enkele graden boven het vriespunt uit. Interessant wordt het om te zien of het ergens in het land voor de eerste keer in het nieuwe seizoen al tot een ijsdag komt, een dag waarop de temperatuur het gehele etmaal beneden het vriespunt blijft. Dat dit ergens gebeurt, is in deze situatie niet helemaal ondenkbaar.

Vanaf zondag zachter
Zondag is het voorbij met het koude weer. Vanuit het westen dringt dan een volgende storing het land binnen. De bewolking wordt dikker en het gaat regenen. In het noordoosten is er eerst ook een kleine kans op (natte) sneeuw. Met een flink aantrekkende en naar zuidwest draaiende wind wordt dan zachtere lucht aangevoerd waarin de temperaturen alweer tot zo’n 6 of 7 en in de kustgebieden zelfs tot rond 10 graden kunnen oplopen. Daarna volgt wisselvallig en vrij zacht weer. Dus ook al is het de komende dagen koud in Nederland, de terugkeer van het zachte weer vanaf aanstaande zondag lijkt het zachte karakter van de decembermaand tot nu toe wel te bevestigen.

Opwarming stratosfeer?
Ondertussen worden de ontwikkelingen van de komende tijd in de stratosfeer boven de Noordpool met meer dan normale aandacht gevolgd. Vorig jaar al was een plotselinge opwarming van de stratosfeer er in februari de oorzaak van dat het in Nederland winters werd. De kou duurde tot begin maart, om halverwege de maartmaand nog even terug te keren. Al enkele dagen lang hinten modelberekeningen voor het einde van deze maand op een herhaling van zo’n plotselinge opwarming van de stratosfeer boven de Noordpool. Gebeurt dit inderdaad, dan raakt de poolwervel, de straalstroom op grote hoogte rond de Noordpool, in elk geval voor een tijdje verstoord.

Later in de winter kouder?
Ook op geringere hoogte in de atmosfeer, op het niveau waar ons weer wordt gemaakt, kan zo’n verstoring behoorlijke gevolgen hebben. Vaak zie je dat de weststroming, die Nederland in de winter aan zijn zachte weer helpt, in zo’n geval sterk wordt afgeremd. Noordelijke hogedrukgebieden maken dan veel meer kans en koude lucht uit het oosten kan ons makkelijker bereiken.

Had de stratosfeeropwarming gedurende de afgelopen winter meteen invloed op het weer bij ons, in andere gevallen moesten we nog 1 of 2 weken wachten voordat het effect ervan ook aan het aardoppervlak merkbaar werd. Maar met het oog op het verdere verloop van de winter van 2019 zou dit, als het ook echt gebeurt, wel een zeer interessante ontwikkeling zijn.

Bron: MeteoGroup.