Het regende records in 2018

De vele weerrecords in 2018 laten zien dat het klimaat van slag is...

Zo op het eind van het jaar is het tijd om terug te blikken. Met nog 3 weken te gaan kunnen we vaststellen dat 2018 het jaar van de weerrecords was. Het waren vooral datum-warmterecords. De meeste mensen in ons land houden van warmte. Warmterecords worden meestal positief ervaren.  Tegelijkertijd geeft het aantal warmterecords aan dat het weer van slag is. En dat is niet positief…. Misschien moeten we een ander woord bedenken voor een warmterecord? 

2018 recordwarm jaar?

Het regende weerrecords in 2018. Grote kans dat 2018 het allerwarmste jaar sinds de weermetingen gaat worden. Vandaag, 8 december, staat 2018 op de eerste plek met 11.8 graden, boven 2014 met 11.7 graden. Maar er kan in de komende 3 weken nog een wisseling van de wacht komen. Met name voor komende week is de temperatuurverwachting erg onzeker. 

Temperaturen komende week naar beneden

Dat kun je goed zijn in de pluimgrafiek. Duidelijk is dat de temperatuur we na een week met extreem zacht weer naar beneden gaat. In deze tijd van het jaar wordt het overdag een graad of 6 a 7 en daalt de temperatuur ’s nachts tot rond of iets boven het vriespunt. Tot en met dinsdag zien we vrijwel alle oplossingen dichtbij elkaar en is de temperatuurverwachting vrij zeker. Vanaf woensdag 12 december zien we de oplossingen uiteen waaieren en gaat het Amerikaanse model (blauwe lijn) weer omhoog terwijl het Europese model, het ECMWF (rode lijn) verder omlaag gaat met een dieptepunt op zaterdag 15 december met een maximumwaarde voor de Bilt onder het vriespunt!  

Sneeuw?

Overigens is het operationele model van het ECMWF wel een eenling…. Indien de oplossing van het ECMWF komende week het juiste scenario schetst, kunnen we wellicht vrijdag en zaterdag niet alleen neerslag in de vorm van regen, maar ook in de vorm van natte sneeuw verwachten.  In een vrij zuidelijke straalstroom zien we vrijdag 14 december de ontwikkeling van een diepe depressie met veel wind op het Kanaal in de nacht naar zaterdag ten zuiden van ons land over België en het noorden van Frankrijk naar Duitsland trekken. Ons land bevindt aan de koude kant van de depressie. Als er neerslag valt, kan dat (zeker in de avond en nacht) regionaal in de vorm van (natte) sneeuw vallen. De sneeuwpluim geeft voor diverse stations in ons land (met uitzondering van de kuststations Vlissingen en De Kooy) rond de 30 % kans op (natte) sneeuw aan. 

2018 recordzonnig jaar?

In dit jaar zien we niet alleen temperatuurrecords. 2018 wordt naar alle waarschijnlijkheid ook het meest zonnige jaar sinds het begin van de metingen. Op veel plaatsen in ons land staat 2018 al op de eerste plek, in de Bilt moet de zon dit jaar, dus de komende 3 weken, nog 9 uur schijnen.  Op het moment van schrijven staat 2018 met 2012.6 uur zon op de tweede plaats, onder 2003 met 20121.7 uur zonneschijn.  

Goed jaar voor zonne-energie, slecht jaar voor windenergie 

Heel veel mensen waren blij met de zon dit jaar, vooral de mensen die zonnepanelen op hun dak hebben! Het zonnige weer hebben we te danken aan hogedrukgebieden die de weerkaarten lange tijd hebben gedomineerd. Keerzijde is dat het in hogedruksituaties wat minder hard waait. In IJmuiden, het meest windrijke weerstation van Nederland, waaide de wind met gemiddeld 6.9 meter per seconde en hebben we bijna een laagterecord te pakken. Alleen in 2010 (6.7 m/s) en 2003 (6.6 m/s) waaide het nog minder hard. 

Droogte heeft meeste impact 

Als je aan 2018 terugdenkt, was het niet alleen zonnig en warm, maar vooral droog. Droogte heeft een behoorlijk impact gehad op onze samenleving. Vrijwel dagelijks was de droogte afgelopen zomer en herfst in het nieuws. Hoewel er sinds een week of twee eindelijk weer regen valt, zijn de problemen nog niet voorbij. De grondwaterstand in met name het zuiden en oosten van het land zijn nog steeds veel te laag. Na de recordlage waterstand van de rivieren, stijgt het waterpeil eindelijk weer, mede doordat er niet alleen in ons land, maar ook in het stroomgebied van de Rijn en de Maas weer regelmatig neerslag valt. Verwacht wordt, dat het waterpeil in de grote rivieren de komende weken weer op normaal peil komt.  Ook de droogte werd veroorzaakt door blokkerende hogedrukgebieden waardoor neerslag brengende storingen Europa lange tijd niet konden bereiken. De droogte werd door de zon die overvloedig scheen de hoge temperaturen. Regelmatig hebben we de neerslagtekortgrafiek van het KNMI laten zien tijdens het groeiseizoen waarin neerslag minus verdamping wordt weergegeven. Eind oktober (een maand na afloop van het officiële groeiseizoen) was het neerslagtekort gemiddeld in ons land bijna 300 mm, net onder het recorddroge jaar 1976. Overigens is 2018 wat betreft gevallen neerslag geen record droog jaar. Met slechts 387.3 mm neerslag blijft 1921 het droogste jaar sinds het begin van de metingen en staat de neerslagteller op moment van schrijven op 501.6 mm. 

Meer warmterecords in de komende jaren en eens in de 30 jaar zo’n droge zomer

Of het woord warmterecord moet veranderen of niet, duidelijk is wel dat 2018 een jaar is van extremen. In een opwarmend klimaat zullen extremen steeds vaker voorkomen. Vooral warmterecords zullen de komende jaren toenemen. Overigens, kan een kouderecord ook nog steeds voorkomen, maar veel minder vaak.  Wat betreft de droogte, is het minder duidelijk of dit door klimaatverandering komt. Onderzoekers bij het KNMI schrijven dat de kans op een droge zomer zoals die van 2018 tot nu toe niet is veranderd door het versterkte broeikaseffect. We kunnen de droogte er niet (gedeeltelijk) aan toeschrijven. Uit klimaatonderzoek blijkt dat het zuiden van Europa droger wordt en het noorden natter. Nederland zit daar precies tussenin en dat betekent dat het nog beide kanten op kan gaan. Wel blijkt uit recent onderzoek dat de kans op droogte toeneemt in de toekomst.  Zomers waarin het zo droog is zoals afgelopen jaar, komen eens in de 30 jaar voor. 

Komende nacht bliksemtest voor grootste kerstboom ter wereld

Tja, en hoe zit het dan met onweer? Onweer komt vooral in de zomer voor met als energiebron warme en vochtige lucht. In de extreem droge zomer zijn er veel minder van die buien gevallen en heeft het ook minder vaak geonweerd. Komende nacht kan het echter wel gaan onweren. Op nadering van een occlusiefront in combinatie met een koude lucht in de hogere lagen van de atmosfeer kan het tijdens buien even flink knetteren. Vanavond worden de lampen van de grootste kerstboom ter wereld op de Gerbrandytoren IJsselstein ontstoken. Vorig jaar werd de technische installatie van de boom door de bliksem getroffen. Met een nieuwe lampenset (ledlampen deze keer) wordt de 327 meter hoge zendmast van IJsselstein voorheen van Lopik meteen weer getest….

Bronnen: MeteoGroup, weergegevens, KNMI