Regen voor de Rijn

Eindelijk, na lange tijd valt er in het stroomgebied van de Rijn weer eens flink wat regen. Goed nieuws voor de natuur en de binnenscheepvaart.

De extreem lage waterstand in de grote rivieren is nog steeds een zorg. Maar er komt regen aan. Komende week worden significante hoeveelheden neerslag in het stroomgebied van de Rijn verwacht. Tot nu toe viel er vooral aan de zuidkant van de Alpen regen. Dit water stroomt uiteindelijk via de Donau naar de Zwarte Zee. Met een eindelijk op stoom komende westelijke stroming botsen regenbrengende storingen komende week vooral regen tegen het westen en noorden van de Alpen. Ten zuiden van de Bodensee, waar de Rijn ontspringt, valt de komende 10 dagen meer dan 150 mm regen.  Ook verder stroomopwaarts in het grensgebied tussen Duitsland en Frankrijk worden neerslaghoeveelheden boven de 100 mm verwacht. En dat zet zoden aan de dijk!

Over dijken gesproken

Afgelopen week werden de dijken door de waterschappen nog volop gecontroleerd op scheuren en barsten. De droogte-inspecties waren zeer uitzonderlijk zo laat in het jaar. Maar na de lange droge zomer bleef het aanhoudend droog in de afgelopen herfstmaanden. In de laatste herfstmaand november viel in de Bilt slechts 35 mm. Normaal valt er in november 80 mm. Niet alleen het water in de rivieren staat extreem laag, ook de grondwaterstand in met name de op zand gelegen hogere delen van Oost- en Zuidoost Nederland is nog steeds extreem laag. Daardoor kunnen de dijklichamen zich niet volzuigen met water. Met name de veendijken zijn gevoelig voor uitdroging. Een te droge dijk kan gaan schuiven. Als er komende winter een hoogwatergolf komt, kunnen droge dijken dat minder goed weerstaan. 

Filevaren

Afgelopen weken was het druk op de grote rivieren. De lage waterstanden waren in het begin van de lange droge periode gunstig voor de binnenschippers. Omdat er minder lading per schip kon worden vervoerd, moet er vaker worden gevaren. De afgelopen weken was het echter zo druk op de Rijn, de Waal en de IJssel, dat er sprake was van ‘filevaren’. Industrieën die afhankelijk zijn van aanvoer van producten door schepen kwamen in de problemen. Ook de gewone consument heeft de gevolgen van het laagwater gemerkt. Vorige week konden diverse bezinepompstations niet meer leveren. Binnenvaartschepen konden de tankstations slechts amper bevoorraden.

Het tij is gekeerd

Afgelopen week kwam er een einde aan een lange en extreem droge periode. Blokkeerde hogedrukgebieden trokken naar Rusland, vanuit het westen zien we een hele trein met regenbrengende storingen op ons af komen. Zaterdagmiddag gaat het flink regenen, en zondag wordt vooral in de ochtend regen verwacht. Ook in het stroomgebied Rijn en in de Maas worden significante hoeveelheden neerslag verwacht. In de Maas is het waterpeil  door de regen van de afgelopen dagen inmiddels gestegen naar een normaal niveau. In de Rijn, de IJssel en de Waal is op dit moment nog steeds sprake van een verlaagde waterstand. 

De Rijn

De Rijn is met een lengte van 1300 km een van de langste rivieren in Europa. De bron ligt in de Tornasee bij de Zwitserse Oberalppas. Vanuit dit op 2 km boven de zeespiegel gelegen bergmeer stroomt de Vorderrhein als een beekje in oostelijke richting en wordt bij Rheinschlucht al een stevige waterloop. Bij Rheinenau voegt de Hinterrhein zich bij de rivier. Na de stad Chur draait de Rijn in een ruime bocht naar de Bodensee en stroomt van daaruit in westelijke richting naar Bazel. Daar begint de rivier aan een lange tocht door het grensgebied tussen Frankrijk en Duitsland om uiteindelijk bij Lobith ons land binnen te stromen.  Het water dat daar valt, stroomt uiteindelijk via kleine en grote stroompjes en beken naar de Rijn. Na een dag of 3 of 4 komt het water ook bij Lobith ons land binnen en zal de waterstand in de Rijn, de Waal en de IJssel gaan stijgen.

Langzaam herstel

De waterstand is echter zo laag, dat de hoeveelheden neerslag die in de komende 10 dagen vallen bij lange na niet genoeg zijn om het waterpeil van de grote rivieren weer volledig op niveau te brengen. Ook de extreem lage grondwaterstand, waardoor we bijvoorbeeld in het westen van het land nog steeds problemen hebben door verzilting, zullen ook niet in 2 weken worden aangevuld tot normaal. Maar de neerslag die de komende tijd valt, is een eerste aanzet. Overigens zijn de verwachtingen op langere termijn (4 weken vooruit) ook behoorlijk wisselvallig en nat. Misschien wordt december, de eerste wintermaand ook wel de eerste maand na lange tijd die te nat voor de tijd van het jaar zal verlopen. De komende 10 dagen valt er in ons land 50 tot 80 mm. Normaal valt er in de hele maand december 76 mm… 

Nat, maar ook zacht

Met zuidwestenwinden die van tijd tot tijd ook flink uithalen wordt niet alleen regen naar Europa gevoerd, maar ook zachte lucht.  Als het morgen, 2 december, in de Bilt warmer dan 12.8 graden wordt, hebben we voor de zoveelste keer dit jaar een record te pakken. Het dagrecord van 2 december staat scherp, in 1953 werd het in de Bilt 12.8 graden.  Ook in de Alpen is het boterzacht. De meeste neerslag valt in de vorm van regen, pas boven de 2000-2500 meter valt de neerslag in de vorm van sneeuw. 

Bronnen: MeteoGroup, RWS, LCW