Nieuwe hogedrukblokkade op komst

Het wil maar niet lukken met de echte herfst. Nieuwe hogedruk is vanaf volgende week aan zet. Toch tekent zich een wilde en warme decembermaand af.

Het is een tijdje geleden, maar dit weekend en ook de eerste twee dagen van de komende week staat het weer bij ons eindelijk weer eens onder invloed van een lagedrukgebied. Vooral zaterdag, zondag en maandag kunnen storingen onze omgeving bereiken, dinsdag valt nog een laatste bui. Daarna bouwt zich een nieuwe hogedrukblokkade op en lijkt het lange tijd droog te blijven.

Op de heel lange termijn begint zich het beeld van een ongewoon warme decembermaand af te tekenen, met mogelijk enkele stormen en een sterk wisselvallig weerbeeld. Vervolgens staat ook een koudere tweede helft van de komende winter nog steeds voorzichtig in de steigers.

Droogte dit jaar hét thema
Droogte is toch wel het belangrijkste thema dit jaar. Kijken we naar de vijf hoofdstations van Nederland (De Bilt, Den Helder, Vlissingen, Eelde en Maastricht) dan is er in 2018 tot nu toe gemiddeld bijna 485 millimeter regen gevallen, tegen ongeveer 651 millimeter normaal. Dat is een verschil van 166 millimeter. Het jaar 2018 staat hiermee op een 6e plaats op de lijst van droogste jaren tot nu toe (1976 voert de lijst aan, gevolgd door 1959, 1996, 1971 en 2003). Het verschil ten opzichte van het droogste jaar 1976 ibedraagt daarbij op dit moment zo’n 89 millimeter.

Hogedrukgebieden regeren 
Hogedrukgebieden een stevige greep op het weer bij ons, slechts af en toe afgewisseld door kortere periodes met depressieinvloed en wisselvalliger weer. In de lange termijn verwachtingen kwam dit patroon ook voortdurend terug. De recordlange positieve fase van de NAO-index (met lagedrukgebieden steeds boven de noordelijke delen van de Oceaan), de zuidwestelijke stroming op de Oceaan en de opstuwing van warmte in de bovenlucht, vanuit het gebied rond de Azoren naar het Europese continent, resulteerden in die ongeëvenaarde hogedrukproductie bij ons in de buurt.

Kwamen de hogedrukcellen in de zomer steeds vanuit het zuidwesten onze kant op (vanaf de Azoren, via Frankrijk en België zo naar het oostnoordoosten), inmiddels is de NAO-index neutraler geworden en bevindt de zuidrand van de lagedrukgebieden op de Oceaan zich een stuk zuidelijker dan eerst. Hierdoor is de wind boven het Europese continent nu eerder zuidelijk en komt de aanvoer van warmte op hoogte vanuit het zuiden. De hogedrukgebieden ontstaan daardoor nu steeds boven het continent.

Zeeën lijken bepalend
Voor het weer bij ons maakt het niet zoveel uit. Die hogedrukgebieden zijn nog steeds grotendeels de baas, slechts af en toe slagen lagedrukgebieden op de oceaan erin hun invloed tot over onze omgeving uit te breiden. Zoals dit weekend dus ook het geval is. De belangrijkste factor in het maar voortduren van het vaak droge weer in ons land lijken de zeewatertemperaturen op diverse plaatsen op het noordelijk halfrond te zijn. Ze laten de straalstroom in de buurt van Europa op zo’n manier golven dat die hogedrukgebieden bij ons in de buurt elke keer maar weer ontstaan.

Nieuwe hogedrukblokkade
Omdat de basis onder het weer van dit jaar al lange tijd behoorlijk duidelijk lijkt, is het interessant om te kijken hoe het verdergaat. Dat er in de loop van de volgende week een nieuwe hogedrukblokkade boven het Europese continent verschijnt, lijkt wel duidelijk. Terwijl de bovenluchten dan warm blijven, nemen aan de grond de kansen op mist en laaghangende bewolking toe. De temperaturen moeten dan geleidelijk terrein prijsgeven. De hoofdberekening van het Europese model van vrijdagochtend laat het tegen het volgende weekend zelfs behoorlijk koud worden door stralinsgkou in onze omgeving. In de nachten zou het volgens die berekening licht kunnen vriezen, overdag komt het kwik soms maar net boven nul.

Vanaf eind november anders?
De nieuwe 30daagse verwachting van het ECMWF laat deze stabiele periode ergens rond 27 november eindigen. Vanaf dat moment lijkt het wisselvalliger te worden, met een naar zuidwest draaiende wind, al is de spreiding in de berekeningen op dat moment natuurlijk nog groot. Voor het vervolg moeten we het van de verwachtingen voor de ultralange termijn hebben. Een paar sterke signalen zijn er dan, nog steeds samenhangend met de verdeling van zeewatertemperaturen, waarover we het eerder al hebben gehad. Maar ook de opkomende (MODOKI) El Niño, de bovenluchtrug die de afgelopen tijd boven de Beringzee aanwezig was en de fase van de zonnevlekkencyclus waarin we ons bevinden, geven sterke signalen.

Warme en onrustige december?
Vooral de decembermaand tekent zich stevig af. Het zou een ongewoon warme maand en wisselvalliger kunnen worden (met mogelijk warmterecords), door een sterke zuidwestcirculatie. Verder is er kans op enkele stormen. De januarimaand zou eerst ook nog een tijdje wisselvallig moeten verlopen, maar later in de maand lijkt het allemaal rustiger te worden. De kans op hogedruk boven Scandinavië wordt al groter. Voor februari is het signaal voor en noordelijk gelegen hogedrukblokkade relatief gezien nog steeds het sterkst. Het beeld van de afgelopen winter blijft zich ddaarmee opdringen.

Voorzichtig spoorboekje
Al met al lijkt het er dus nog steeds op dat het droge weer niet helemaal voorbij is. Een groot deel van de novembermaand kan erdoor gekenmerkt worden. Vervolgens zou het dus zo kunnen zijn dat de decembermaand een stuk wisselvalliger verloopt, met mogelijk een paar stormen en wellicht ongewoon hoge temperaturen. Daarna geleidelijk opnieuw een tendens naar hogedrukblokkades, dit keer boven het noorden van Europa. Mogelijk al in januari, waarschijnlijker in februari. Een zeer zachte eerste helft van de winter zou op die manier door een duidelijk koudere tweede helft kunnen worden gevolgd.

Bronnen: WCS, ECMWF, MeteoGroup.