Septembervorst bijzonder

Het heeft op 30 september plaatselijk gevroren. Dat is best bijzonder en we blikken er kort op terug.

Op deze koele en buiige eerste oktoberdag, blikken we nog even terug naar het uitzonderlijke koude begin van zondag 30 september, waarbij het niet alleen aan de grond uitgebreid tot vorst kwam, maar lokaal ook op de normale waarnemingshoogte van anderhalve meter boven de grond, in de weerhut. En dat laatste is uitzonderlijk in de eerste herfstmaand.

September meer een zomermaand

Zeker deze eeuw ontpopt september zich vaker als een vierde zomermaand, dan dat de herfst al in volle hevigheid losbarst. En dat geldt vooral voor de temperatuur. Waren tot de jaren ’80 in de vorige eeuw zomerse dagen in september (in De Bilt) nog zeldzamer dan Elfstedentochten in de winter, tegenwoordig kijken we er al niet meer van op als de temperatuur in september tot 25 graden of daarboven oploopt. Deze eeuw is het in De Bilt al zeven keer voorgekomen dat september minstens drie zomerse dagen opleverde en de topper is september 2006 met maar liefst acht zomerse dagen, maar ook september 1999 had er acht! Slechts zes septemberdagen hadden sinds 2000 geen enkele zomerse dag, een minderheid dus.

Vorstdagen uiterst zeldzaam

Vorst aan de grond kan in vrijwel iedere maand voorkomen in ons land, al is dat in juli en augustus uiterst zeldzaam. In september, als de nachten snel langer worden, komt dat al wat vaker voor, maar vorst op de normale waarnemingshoogte van anderhalve meter, is nog uiterst zeldzaam. Des te opvallender is dat in De Bilt op de ochtend van 30 september een minimumtemperatuur van -0,1 graad werd gemeten. Sinds 1901 is dat daar pas de zevende vorstdag in september. In totaal hebben slechts zes septembermaanden in De Bilt vorst opgeleverd, want in 1928 waren dat er twee. De laatste keer dat het in De Bilt in september vroor, was in 1971. Dat was ook meteen de vroegste vorstdag na de zomer aldaar, want op 16 september 1971 lag de minimumtemperatuur op -0,7 graden.

Twente nog kouder

Uiteraard is De Bilt niet de koudste meetpost in ons land. Heeft het in De Bilt na 1950 dus slechts in twee septembernachten gevroren, in Twente lukte dat in hetzelfde tijdvak in acht septembernachten. Op 30 september werd het daar -1,5 graden, een waarde die daar ook in een septembernacht in 1969 werd bereikt. Alleen in 1965 werd het daar nog kouder, met -3,5 graden op de 20e, maar september 1969 leverde daar wel drie vorstnachten op. Dit jaar had september er twee, best wel bijzonder dus.

Voorlopig geen vorst meer

De nachtelijke vorst behoort voorlopig tot het verleden. Komende nacht al dringt er zachtere lucht op. De minimumtemperaturen zullen de komende nachten veelal tussen 5 en 10 graden gaan uitkomen en zeker in een brede kuststrook geregeld in de dubbele cijfers vertoeven. Aanstaande vrijdag is het zelfs opnieuw een beetje nazomers, als bij vrij veel zonneschijn het kwik in de middag in het zuidoosten opnieuw 20 graden zal aantikken.

Bronnen: MeteoGroup, KNMI, mscha.