Zomer 2018 versus zomer 1976

Opvallende gelijkenis: ook in het droogste jaar -1976- waaiden de winden vaak uit de noordelijke hoek.

Sinds het neerslagtekort in Nederland de grens met de vijf procent droogste jaren heeft overschreden, zoemen her en der vergelijkingen met 1976. Dat is het jaar waarin het groeiseizoen, van april tot en met september, het droogst is verlopen sinds 1901. We zien ook momenteel droge velden, gele graslanden en oplopende risico’s voor natuurbranden. Met in het achterhoofd dat de weerprognoses voorlopig geen neerslag laten zien, kijken we op deze nieuwspagina’s een paar keer naar 1976. We trappen af met een blik op de windkaarten.

Eind juni: hittegolf
De junimaand van 1976 had meerdere gezichten. Het begon uitermate bescheiden met middagtemperaturen die in het begin van de maand nauwelijks boven 14 of 15 graden uitkwamen. Daarna was een piek met een paar hete dagen, een terugval naar schappelijke temperaturen en vervolgens vanaf 23 juni het begin van een landelijke hittegolf. Deze duurde tot en met 9 juli en De Bilt haalde 24 tot en met 28 juni tropische temperaturen en daarna van 2 tot en met 6 juli opnieuw. De wind zat in de hoek tussen noordoost, oost en zuidoost. In het eerste juliweekeinde was de wind even zuidoost en daarmee piekte de temperatuur in het hele land, ook in de kustgebieden. De hoogste middagwaarden waren voor het zuidoosten, met Maastricht-Stad op 36,8 graden.

De hoge tot zeer hoge temperaturen bleven tot en met de zestiende juli, daarna stortte de middagwaarden tijdelijk in, met bijvoorbeeld op 21 juli in De Bilt een bescheiden 16,8 graden en de dagen daarna veelal middagtemperaturen rond 20 graden. Het was een wisselvallige periode met bij tijden buien. De natste dag was de 21e, met op een aantal plekken meer dan 30 millimeter neerslag.

Augustus 1976
Na een koele en wisselvallige start komt de zomer terug en is het vele dagen achtereen boven 25 graden. Dertigers worden in Centraal-Nederland nauwelijks meer gehaald, alleen op 25 augustus komt De Bilt nog aan 30,4 graden. Een tweede hittegolf is dan ook niet aan de orde.

Dat de temperaturen niet uit hun dak gingen, maar wel zeer geregeld zomers uitpakten, had alles van doen met een hogedrukzone boven Scandinavië. In Afbeelding 2 is te zien waar dat hogedrukgebied zich rond 10 augustus bevond (en dat bleef min of meer zo de rest van die maand). Er viel geen regen, bij een af en toe vlagerige noordoostenwind. Net als momenteel, voerde ook die lucht droge en heldere lucht aan naar ons land. Er was uitbundige zonneschijn én er waren koele nachten. Zie hier nog een vergelijking met de huidige warmte. Afbeelding 5 toont de bescheiden minimumwaarden voor het noordoosten, Eelde.

Gevolgen warme en droge zomer van 1976
De zomer van dit jaar kenmerkte zich niet alleen door veel zon en weinig regen, maar ook door de gevolgen ervan die steeds nijpender werden. Zo ging water op rantsoen en kwam het op de Veluwe tot een paar grote bosbranden. Verder had de landbouw veel last van het watergebrek. Ook in de ons omringende landen hield de droogte huis. Op de Britse eilanden spreekt bijna iedereen nog met respect over de zomer van 1976. Van noord naar zuid was het gras bruin en mensen moesten naar tankwagens om aan drinkwater te komen.

Of het in Nederland dit jaar zover komt, is natuurlijk nog de vraag. Wel was de junimaand alvast droger dan toen. Dit is overigens vaker voorgekomen. Ook vorig jaar, afbeelding 6, zaten we in juni op de lijn van vijf procent droogste jaren, maar volgde eind juni een weersomslag en we eindigden nog in de helft van natste jaren. 

Bronnen: MeteoGroup, De Weerspiegel, weerstatistieken.nl, VWK web., KNMI.