In Spanje en Portugal nu eindelijk zomer

De drukverdeling in Europa gaat op de schop. Wordt het bij ons koeler, in Spanje en Portugal begint nu eindelijk de zomer.

Op deze site was het zondag al te lezen, maar na een lange periode met stabiel en warm weer (gegenereerd door een geblokkeerde luchtdrukverdeling boven Europa) worden de bordjes verhangen. Voor ons betekent dit een einde aan de warmte, voor het zuidwesten van Europa een einde aan de moesson daar. In Spanje en Portugal kan de zomer nu echt beginnen.

Castellbo, een heel klein stadje in de Catalaanse Pyreneeën in het noordoosten van Spanje. Hier wonen 52 mensen. Er is een camping, een restaurant en een hostal. Toeristen kunnen er een appartement huren, bovenop de puntige heuvel in het dal, waarop het stadje ligt. Castellbo is zo’n Märklin stadje, midden in het groen. Er stroomt een beek onderlangs, onder een oude Romeinse brug door. Het stromende water kun je bijna overal in het stadje horen.

Kasteel
Het is de laatste week van mei. Na een bewolkte start met regen probeert de zon voor eerst deze dag door de wolken heen te prikken. Je voelt de straling meteen, zo sterk is de zon in deze tijd van het jaar wel. We lopen door de steile straatjes, begeleid door een hond die het leuk vindt om tijdens ons rondje door het stadje mee te lopen. Het is stil, in de straatjes en bij de afgesloten kerk. Alleen bij de ruïne van het oude kasteel op de top van de heuvel is er enige activiteit. Hier worden een paar weggetjes aangelegd die het toeristen makkelijker moeten maken om het kasteel te bekijken. We klimmen er heen. Er wappert een Catalaanse vlag. Met ster, want ook hier zijn ze in de ban van de onafhankelijkheidsstrijd die hier al jaren gaande is. Hoog in de lucht vliegen gieren over.

Terrasje
Het rondje door Castellbo is snel gedaan. Even later staan we alweer op de brug en kijken uit over het intens groene dal. De hellingen om ons heen staan vol met bos. Overal hoor je vogels. De beek onder ons staat nokkievol en stroomt hard. Honderd meter verderop wordt een terrasje op straat gezet. We vragen of we wat kunnen drinken. Loop maar naar binnen, zegt een oude man. Dan kun je wel wat bestellen. We lopen een donkere herberg in met kleurloze schilderijen aan de muur. Je ruikt er hoe lang het etablissement er al is. Het beetje licht dat er is, komt via het enige raam aan de voorkant naar binnen. Op de achtergrond horen we een telefoongesprek. Even later loopt de eigenares binnen. Ze begroet ons hartelijk en stuurt ons naar het terras. Ze komt eraan.

Raar weer
Terug weer buiten zit de oude man overduidelijk op zijn praatstoel. We vragen hem wat over het stadje en over het weer van de laatste tijd. Het is raar, zegt hij. Normaal is het in Spanje in het zuiden heet en in het noorden koel, maar sinds vorig jaar zie je die verschillen niet meer. Gisteren nog was het geen 25 graden in het zuiden, en dat eind mei! Hij heeft gelijk, want we zijn al bijna drie weken onderweg (waarvan twee in het zuidelijke Andalusië) en we zijn wat temperaturen betreft nog geen enkele keer boven 23 graden uitgekomen. Verder valt op dat elke dag buien vallen.

Droogte jaren 90
Tot eind februari was het in Spanje en Portugal ongekend droog. Het waterpeil in de stuwmeren was tot het niveau teruggevallen van de grote droogte die het zuidwesten van Europa in de jaren 90 in de greep had. In 1995 was de situatie in Spanje zo slecht dat water in grote gebieden op rantsoen was. Een snelle verwoestijning van het land lag op de loer. Dat het uiteindelijk niet zover kwam, had met de bij ons koude winters van 1996 en 1997 te maken. Terwijl bij ons toen een koude oostelijke wind waaide met vorst en schaatspret tot gevolg, brachten storingen die het gebied van de Middellandse Zee werden ingeduwd in Spanje en Portugal steeds weer regen. Zoveel, dat alle tekorten in een mum van tijd waren aangevuld. Al dat extra water van toen leverde een lange periode zonder al te grote problemen op. Een periode die met korte onderbrekingen tot enkele jaren geleden aanhield.

Nieuwe droogte
Heel geleidelijk zette daarna een volgende droogte in. Het regende nog wel in de winter, maar niet meer genoeg om de tekorten van de zomer helemaal weg te werken. Het waterpeil in de stuwmeren begon aan een geleidelijke daling. Eind vorig jaar kwam de bodem in zicht. En toen het dit jaar aan het einde van de februarimaand nog steeds niet serieus geregend had, was het tijd om grover geschut in stelling te brengen. De droogteregelingen werden weer van stal gehaald.

Veel regen
Precies op dat moment gebeurde er iets boven de Noordpool. De stratosfeer warmde er in een paar dagen tijd tientallen graden op. En dat maakte alles anders. Binnen de kortste keren werd het in ons deel van Europa alsnog winter (februari was een koude maand) en begon het in Spanje en Portugal te regenen. En hoe! In sommige delen in Andalusië viel in een paar weken tijd meer dan 2000 millimeter regen. Geen wonder dat de meeste stuwmeren zich behoorlijk snel weer vulden. Alleen in het zuidoosten, in de buurt van Murcia en Valencia houdt de droogte nog aan.

Metamorfose
De metamorfose is indrukwekkend. Waar in Spanje we ook weer reden, het was groen en overal stroomden de rivieren weer. Stuwmeren, waar de laatste jaren nog maar weinig water in stond, hebben zich weer flink gevuld. En dat is te zien, want bomen die op de natte bodem waren gaan groeien, staan nu in het water. En delen van de meren, die voor andere doelen in gebruik waren genomen (iets wat in Zuid-Europa vaak gebeurt) hebben hun oude functie terug gekregen.

Achter
‘De natuur ligt een maand achter’, zegt de oude man in Castellbo. Hij weet het aan de hand van de paddestoelen die hij ieder jaar zoekt. ‘Normaal was ik nu al een paar maanden bezig. Maar dit jaar begint het pas een beetje. Het lijkt heel erg op de jaren 70. Toen was dat ook steeds zo’.  

De zomer begint
Een paar wespen zweven rond onze tafel en kondigen toch iets van zomer aan. We staan op en gaan weer naar het hotel, om de volgende twee dagen naar het warme Nederland terug te rijden. Inmiddels zijn we een paar weken verder. In Nederland is het warm gebleven, in het zuidwesten van Europa nat en relatief koud. Pas nu wordt de Europese atmosfeer opnieuw verbouwd. En wordt het bij ons koeler en ook wat wisselvalliger. Terwijl in Zuidwest-Europa eindelijk de zomer begint.

Bron: MeteoGroup.