Sterkste cycloon in 60 jaar

Tropische cycloon Gita is de sterkste cycloon in 60 jaar die over de eilandengroep Tonga in Polynesië trok.

Tropische cycloon Gita trekt momenteel over de eilandengroep Polynesië, met de afgelopen dagen en ook vanochtend nog windsnelheden tot rond 230 kilometer per uur. Daarmee valt deze cycloon in de vierde categorie op de schaal van Saffir Simpson, de op één na zwaarste categorie. Afgelopen weekend trok Gita over de eilandengroep Tonga en liet daar een spoor van vernieling achter. Voor die omgeving was het de zwaarste cycloon in ongeveer 60 jaar.

In de zuidelijke Stille Oceaan, ten oosten en noordoosten van Australië en Indonesië, liggen talrijke eilanden verdeeld over drie grote eilandengroepen; Micronesië, Melanesië en Polynesië. Vanuit Australië gezien, is Polynesië de grootste en meest oostelijk gelegen eilandengroep, waaronder ook Nieuw-Zeeland en Hawaii vallen. Kleinere eilandengroepen, waaronder de Cook Eilanden, de Paaseilanden, Samoa, Tuvalu en Tonga vallen ook onder de grote noemer Polynesië. Bijna allemaal tropische en paradijselijke eilanden met parelwitte stranden, omringd door azuurblauw zeewater. 

Spoor van vernieling
De eilandengroep Tonga ligt circa 2000 kilometer ten noordoosten van Nieuw-Zeeland en cyclonen komen in er relatief weinig voor, helemaal cyclonen van deze categorie. Zondag 11 februari was het echter raak. Het oog van tropische cycloon Gita trok, met daar omheen gemiddelde windsnelheden rond 195 kilometer per uur, circa 30 kilometer ten zuiden van het belangrijkste en dichtstbevolkte eiland Tongatapu langs. Op dit eiland ligt ook de hoofdstad Nuku’alofa. Een spoor van vernieling is zichtbaar op het eiland, waarbij het ook tot overstromingen kwam en vele huizen beschadigd zijn.

Fiji eilanden
Momenteel trekt de cycloon ten zuiden van de Fiji Eilanden langs, op ruim 700 kilometer van het eiland Kadavu. De gemiddelde windsnelheden liggen nog steeds rond 195 kilometer per uur, met soms uitschieters tot 230 kilometer en zelfs windstoten tot 270 kilometer per uur. Vooral die meest zuidelijke eilanden krijgen hier nog wel een flinke windvlaag en een paar stevige buien van mee, maar daarna draait Gita geleidelijk zuidwaarts de open zee op en zwakt dan ook meteen iets af.

Grote gevolgen
Zo’n cycloon is vooral voor dit gebied gevaarlijk. Sommige eilandjes liggen slechts enkele meters boven zeeniveau en met de stijgende zeespiegel door klimaatverandering, is de kans dan ook vrij groot dat een deel van de eilanden overspoeld zal worden. Sinds de begin jaren negentig stijgt de zeespiegel daar jaarlijks zo’n 6 millimeter. De gemiddelde globale zeespiegelstijging ligt tussen 2,8 en 3,6 millimeter per jaar. Het gaat daar dus veel sneller dan elders op de wereld. Komen daar nog eens een hele stevige wind, veel regen en hele hoge golven overheen, dan zijn de gevolgen groot.

Sanba
Iets noordelijker trekt momenteel tropische storm, Sanba. Een stuk minder actief van cycloon Gita, maar met alsnog gemiddelde windsnelheden rond 75 kilometer per uur en windstoten tot 100 kilometer per uur. Sanba ligt deze dinsdag net ten noorden van het Filipijnse eiland Mindanao en trekt westwaarts richting het eiland Palawan. Het geheel trekt vervolgens al afzwakkend de Zuid-Chinese zee over naar Vietnam, maar dan is het volgens de laatste berekeningen nog slechts een reguliere depressie, met nog wel flink wat regen daar.

Stralend winterweer
Bij ons is het momenteel juist erg rustig winterweer, met zowel dinsdag als woensdag flink wat zonneschijn. In de nacht naar donderdag arriveert vanuit het westen een storing en volgt regen, in het binnenland overgaand in (natte) sneeuw. In het oosten en noordoosten kan de sneeuw ook even blijven liggen, maar meer dan een centimeter wordt niet verwacht. Ook donderdagochtend sneeuwt het langs de oost- en noordoostgrens nog een beetje, maar met middagtemperaturen die oplopen tot een graad of 6 in Groningen gaat dit snel over in regen. In het zuidwesten van het land kan het zelfs 10 graden worden, met donderdagmiddag alweer volop zonneschijn. Ook vrijdag en zaterdag schijnt de zon weer volop en is het droog. Het wordt overdag dan een graad of 8 en in de nachten blijft het vooral landinwaarts licht vriezen. Aan de kust is het over het algemeen iets minder koud.