Sneeuwbuienfabriek

Donderdagochtend en vrijdagmiddag valt er plaatselijk natte sneeuw. Het valt volkomen in het niet bij een warmbloedige sneeuwbuienfabriek in Amerika die nu draait op volle toeren.

Vandaag kreeg een deel van Engeland te maken met zware overlast door hevige sneeuwval. Aan de achterzijde van de depressie die bij ons zuidenwind brengt met af en toe regen, kreeg men daar met een noordenwind een winterse verrassing. Het systeem trekt oostwaarts en dus komen wij ook nog even in de van oorsprong koudere lucht terecht. Maar uiteraard zit de Noordzee er nog wel tussen met zeewatertemperaturen van 7 tot 9 graden. Dat kan de neerslag een extra impuls geven maar de qua temperatuur toch al marginale sneeuwsituatie (in Engeland viel zware natte sneeuw bij temperaturen van 0 tot 2 graden) wordt er nog marginaler op. Dus in ons land wordt vanavond en vannacht voornamelijk neerslag in de vorm van regen verwacht. Morgenochtend maakt vooral de Ardennen wel kans op sneeuwval van betekenis. En daar kan Zuid Limburg wellicht net een wit staartje van meepakken.

Marginale sneeuwsituatie

Een volgende mogelijke en bovendien marginale sneeuwsituatie staat voor vrijdagmiddag op het programma. Na een frisse nacht met temperaturen rond het vriespunt steekt er op nadering van een storing overdag een waterkoude zuidenwind op. De neerslag bereikt als regen de kust maar als het systeem in de loop van de middag verder het land optrekt, kan er tijdelijk ook natte sneeuw vallen. Of het voldoende is om ergens nog wat wittigs op de grond tot stand te brengen, is vooralsnog tamelijk onzeker. Het zijn met recht marginale sneeuwsituaties die totaal niet zijn te vergelijken met de royale sneeuwsituaties van ruim 2 weken geleden. Als het even wit wordt moet je ook goed kijken want direct achter de storing gaan de deuren wagenwijd open voor een grote partij zeer zachte oceaanlucht. In het laatste weekend van 2017 stijgt het kwik tot boven de 10 graden. Zodat het toch al zeer warme jaar netjes in stijl kan worden afgesloten.

Lake-effect snow

Er zijn gebieden op aarde waar het uiteraard veel meer sneeuwt. Daarbij kunnen we uiteraard denken aan de bergen. Maar natuurlijk zijn er ook lager gelegen gebieden op aarde waar een zeer dik pak sneeuw zich iedere winter wel een paar keer laat zien. Bekend en misschien wel berucht zijn de zogenaamde ‘lake-effect snow’ situaties. Het gaat dan om gebieden waar ijskoude lucht vanaf het land over een grote plas relatief warm water wordt geblazen. Dat kan uiteraard een zee zijn, maar ook grote meren kunnen prima functioneren als een zeer goed geoliede sneeuwbuienfabriek. 

Grote Meren

Het mechanisme is vrij duidelijk en komt in de wintermaanden bijvoorbeeld vaak voor bij de Grote Meren in de Verenigde Staten. IJskoude diepvrieslucht stroomt met een noordwestelijke stroming uit over Noord Amerika. De lucht bevat vaak niet veel vocht. Het weerbeeld is boven het continent dan ook vaak vrij zonnig. De Grote Meren liggen vaak zeer goed gepositioneerd in de opmars van de koude poollucht. Maar het water van de meren is niet bevroren en zelfs relatief warm te noemen. Op dit moment worden midden op de meren nog watertemperaturen gemeten van een graad of 4.

Van stapelwolk naar sneeuwbui

Als de koude heldere lucht aan de westkant van de meren vanaf het diepgevroren land boven open water komt, wordt er al snel veel warmte en vocht aan de koude lucht toe gevoerd. Daardoor wordt de lucht gedwongen om op te stijgen. Er ontstaat fikse thermiek waarbij de opstijgende luchtbellen op hun weg omhoog weer snel afkoelen. Het toegevoegde vocht vanaf het wateroppervlak zal al snel condenseren. Op tientallen kilometers uit de kust, en soms zelfs nog veel dichtbij de kustlijn, vormen zich stapelwolken. Tijdens hun weg oostwaarts over het ‘warme’ water wordt er continu vocht en warmte toegevoerd. De stijgende luchtbewegingen gaan door en de stapelwolken groeien uit tot sneeuwbuien.

Sneeuwrecords

Aan de oostzijde van de meren valt de ene na de andere stevige sneeuwbui, net zolang als de west- of noordwestelijke stroming doorgaat. Omdat de wolken en buien zich altijd rangschikken in wolkenstraten en buienstraten, kan het gebeuren dat er plekken zijn onder een buienstraat waar het keihard blijft doorsneeuwen en zich al met al een absurd dik sneeuwdek kan vormen. Vanaf Kerstavond zien we dit nu gebeuren aan de oostkant van de Grote Meren. Er zijn sneeuwvalrecords gebroken. Plaatselijk is meer dan 1 meter sneeuw gevallen. Hoezo witte kerst!

Ouderwetse winters

Er zijn natuurlijk veel meer plekken op aarde waar ‘Lake-effect snow’ zich soms doet gelden. Berucht zijn de ijskoude noordoostenwinden die in de winter vanaf de Balkan de Adriatische zee bereiken. Aan de oostkant van Italië valt daardoor soms extreem veel sneeuw. In Japen was het verschijnsel gisteren ook actief. Soms is het uiteraard niet koud genoeg voor sneeuw tegen de tijd dat de buien de kustgebieden bereiken en vallen er vooral veel regenbuien. Dat is vaak ook het geval in ons land. Maar er zijn situaties dat we ook in Nederland konden genieten van fraaie ‘lake-effect snow’ situaties. Bijvoorbeeld in die ouderwetse winters waarbij er een ijzige noordoostenwind over ons land en dus ook over de Wadden waaide. In die gevallen kan er op de Wadden een dik pak sneeuw vallen terwijl er op ons vaste land geen vlokje valt. Maar het uiteraard wel koud is.