7 jaar geleden volop winterweer

Precies 7 jaar geleden was het volop winter, met vaak vorst en vaak sneeuwval. Verder kijken we naar de sneeuwkansen voor aan het einde van deze week.

Precies 7 jaar geleden was het volop winter, met vaak vorst en vaak sneeuwval. Verder kijken we naar de sneeuwkansen voor aan het einde van deze week.

Winter begon eind november
We schrijven vrijdag 26 november 2010. In ons weerdagboek dat ook anno 2017 nog keurig wordt bijgehouden, staat: "vandaag kunnen we beschouwen als de officiële start van de winter van 2010-2011. Allereerst heeft het vrijwel overal gevroren, alleen in Zeeland lukte dat op veel plaatsen nog niet. In Enschede was het het koudst met een minimumtemperatuur van -5,5 graden. Ook vielen een paar sneeuwbuien en de dag brak 'wit' aan in Zuid-Limburg, Groningen, Drenthe en Noord-Friesland. Op een enkele plaats lager 3 of 4 centimeter sneeuw. Overdag smolt de sneeuw langzaam, want dankzij een zonnetje en weinig wind steeg het kwik naar 1 tot 4 graden in de plus. Maar in vooral Drenthe was mist ontstaan die de hele dag bleef hangen en daar bleef het licht vriezen."

Winterse setting
Daarna werd het snel kouder. Op de weerkaarten van dat moment zagen we een krachtig hogedrukgebied boven Groenland met uitloper naar de Azoren. Bij ons was er sprake van een noordelijke stroming met in de hoge luchtlagen een gebied met vrieskou vanuit Scandinavië. Boven Spanje was de luchtdruk laag. Op 30 november lag het Groenlandhoog, minder krachtig, boven Noorwegen, terwijl boven het uiterste noordwesten van het Iberisch schiereiland een depressie aanwezig was. Dit leverde een ronduit winterse 'setting' op met bij ons een stevige, koude oostelijke stroming. In de hoge luchtlagen was er een 'tong' van vrieskou aanwezig, vanaf onze omgeving via Noord-Duitsland naar de Baltische Staten en zo verder naar Rusland, het oosten van Finland. Het was een uitbraak van Noordpoollucht, ofwel arctische lucht.
Echte transportkou. Dat konden we op 1 december merken, een woensdag.

Transportkou
In ons lief dagboek lezen we: "in de tweede helft van de nacht en in de ochtend kwam transportkou het land binnen. De werd met een een matige tot vrij krachtige en aan de Waddenzee harde noordoostenwind binnengeblazen. Op Vlieland een windstoot tot 47 knopen, stormkracht. De maximumtemperatuur werd aan het begin van de nacht al bereikt: -1,9 graden in Vlissingen, tot -5,7 graden te Enschede. In de loop van de nacht daalde het kwik, tot bij zonsopkomst vrijwel geheel het land -6 tot -8 graden noteerde met inbegrip van de kustregio's. In het noorden werd het -3 tot -6 graden. Overdag stegen de temperaturen nauwelijks. Ondanks dat De Bilt aan het begin van de nacht de relatief hoge maximumtemperatuur van -3,7 graden bereikte, was dit een verbreking van het dagrecord uit 1940 (-2,9C). Door de wind voelde het allemaal nog veel kouder aan, alsof het -15 graden was. De dag begon overigens met zonneschijn, het zuiden had echter al meer bewolking en in het oosten en zuiden viel soms een vlok sneeuw. In de loop van de avond en nacht naar 2 december ging het vanuit het oosten en zuiden op steeds meer plaatsen licht maar aanhoudend sneeuwen..."

Op donderdag 2 december kwamen we uit een vorstnacht, met alleen op Terschelling geen matige vorst. Overdag sneuvelde een maximumtemperatuurrecord (dagrecord) en bovendien was het het laagste maximum zo vroeg in het seizoen sinds 1901. Uitzonderlijk koud kortom. En Noordzeesneeuwbuien zouden in de namiddag en avond op de westelijke Wadden lokaal zo'n 15 centimeter sneeuw (!) achterlaten, gemeten tot de volgende vrijdagochtend. Het verschil met woensdag was de gevoelstemperatuur, doordat de wind wegviel naar zwak tot matig, was het voor het gevoel minder koud dan woensdag.

Meer sneeuw
Vrijdag 3 december begon in vooral delen van Brabant en Gelderland met lokaal -12 graden en Westdorpe in Zeeuws-Vlaanderen rolde met een minimum van maarliefst -12,7 graden uit de bus. In het noord(west)en vielen diverse sneeuwbuien, in de rest van het land klaarde het op met lokaal nevel en mistbanken. Later in de middag en begin avond viel met name in en rondom Rotterdam een aantal flinke sneeuwbuien en deze kwamen in de vorm van een lijntje binnenzetten. Vooral daar ontstonden dan ook een paar langere files door de overlast. Vrijwel overal zou het een ijsdag worden. Alleen op Texel werd het nipt boven nul, namelijk +0,1 graad.

Zaterdag 4 december volgde vanuit Zeeland sneeuwval. Lokaal viel een pak, veelal 5 tot 10 centimeter sneeuw,  maar er waren ook plaatsen zoals Krommenie waar in korte tijd 17 centimeter sneeuw viel. De sneeuwzone trok in de loop van de dag langzaam naar het oosten en noordoosten. Ook hier viel veel neerslag. Schiphol en Rotterdam airport gingen dicht en het verkeer, vooral de treinen, ondervonden veel hinder van de sneeuwval. In de loop van de middag werd het in het westen droog. De sneeuwzone ging aan minder koude lucht vooraf, het werd maximaal 1 graad in Zeeland, maar in het noordoosten bleef het licht vriezen. De wind was stevig, aan zee soms hard, 7 Bft en dit leidde tot sneeuwophoping...De tweede dooi-aanval kreeg in de avond zijn beslag. Opnieuw ging het flink sneeuwen, maar wel bij verder stijgende temperatuur. Al voor middernacht ging de sneeuw in Brabant en Zeeland dan ook over in regen. In het midden sneeuwde het toen nog door, al kwam ook daar het kwik al iets boven 0. De foto's bij dit verhaal zijn trouwens allemaal van 4 december, vandaag precies 7 jaar geleden dus.

Dooi met Sinterklaas
We pakken de draad op bij 5 december en lezen het volgende in het weerdagboek. "Uiteindelijk ging het overal in de loop van de nacht dooien. Maar niet voordat het sneeuwdek op veel plaatsen tot in de dubbele cijfers was opgelopen. In Limburg viel eerst maar weinig. Maar overdag bleef de neerslagzone tot de late middag over het zuidoosten hangen. Vooral in Zuid-Limburg ging het dan flink sneeuwen bij temperaturen van +0C. Elders was er sprake van lichte dooi, in het oosten werd het 1 tot 3 graden en verder westwaarts 3-6 graden. In de middag brak in het midden en noorden de zon soms heel aardig door, terwijl het Waddengebied een paar regen- en hagelbuien kreeg. De 2 dooiaanvallen hadden behoorlijk wat neerslag opgeleverd, lokaal bijna 20 millimeter. Het leek er echter op dat stuifsneeuw sommige metingen heeft beïnvloedt." Tot zover het dagboek van 5 december...

Afwisseling van luchtsoorten
De dagen daarna zou het langzaam minder koud/minder winters worden met op en rond 11 december geen nachtelijke vorst meer. Dit was echter niet de opmaat naar een wisselvallige en zachte periode. Nee. In de loop van 12 december viel de vorst weer in. In de nacht naar 13 december kwam het alweer tot matige vorst op veel plaatsen. Hiermee begon echter dan weer geen echte vorstperiode, want de dooi deed al vrij snel toch weer een (goede) poging, zo hadden we op 16 december maximumtemperaturen tussen 1 a 1,5 graden tegen de oostgrens en bijna 6 graden aan de westkust. Ook dit zou tijdelijk zijn. Want toen kwam vrijdag 17 december...

Weer- en verkeersalarm
Die dag werd een bijzondere weerdag. Vanaf de Noordzee trokken in een lijnvorm tientallen sneeuwbuien via de westkust binnen. In de ochtend viel vooral in Zeeland 25 cm sneeuw, daarna schoof deze sneeuwbuienlijn langzaam wat verder naar het noorden toe en viel ook op veel plaatsen in de Randstad zo'n 10-30 cm! Ook in de provincie Utrecht viel veel sneeuw en de bekende verkeersaders slibten toen ook daar al snel dicht. De sneeuw reikte tot in Gelderland, Overijssel, Flevoland en Drenthe. Er viel 1-10 cm. In de middag gaven de collega's van het KNMI een weeralarm voor vooral de zuidwest- en westkust en het midden. Later volgde ook een verkeersalarm en werd aangeraden niet de weg op te gaan. Tegen 17.00 uur lag in Alkmaar 20 cm sneeuw, in Heemskerk 18 cm en in Amsterdam bijna 20 en in Amstelveen ruim 23 cm. Op veel van die plaatsen sneeuwde het toen nog steeds. Bijna overal bleef het licht vriezen. De wind was veranderlijk, later vormde zich een klein lagedrukgebied boven Den Helder en werd de wind in het noorden zuidelijk tot zuidoostelijk. Langs de kust trok de wind met het arriveren van de sneeuwbuien vanaf de Noordzee flink aan, soms tot 7 Beaufort. Elders was de wind veelal matig.

Laagste temperaturen op 21 december
Om het verhaal vandaag op weer.nl nog enigszins binnen te perken te houden, volstaan we voor de resterende dagen van de maand met de volgende 2 alinea's. Het was nog een tijd overwegend winter(s)weer met de laagste temperaturen op 21 december. Minimum van -16,3 graden in Herwijnen en Lelystad kwam uit op bijna -17 graden! Maar op veel plaatsen kwam het tot strenge vorst. Overdag ging het uiteindelijk een beetje dooien in Limburg en Zeeuws-Vlaanderen, Beek haalde tijdelijk 2,2 graden boven nul. Ten noorden van de grote rivieren was het in het westen -1 tot -2 graden, in het oosten -3 tot -4 en in het noordoosten nog kouder. Nieuw Beertha kwam pas rond 15 uur boven de -9 (!) graden uit.

Vrijdag 24 december werd een dag met 'sneeuwchaos' in vooral het zuidoosten; Limburg, Achterhoek en Twente hebben meer dan 15 cm sneeuw gekregen. Vooral in Limburg was het bar en boos en vrachtwagen werden daar geweerd vanwege de vele sneeuwhopen. In Limburg liep het sneeuwdek her en der tot meer dan 40 cm op! Een straffe noordenwind bracht sneeuwduinen teweeg die soms meer dan een meter hoog waren. Kerst was een witte kerst. Gedurende de laatste dagen van 2010 werd het langzaam minder koud met neerslag, ook her en der ijzel en lokaal hardnekkige (dooi)mist.

Sneeuw op komst?
Tot slot werpen we nog even een blik op het heden en de nabije toekomst. Krijgen we dit jaar nog sneeuw? ;-) Op korte termijn is het verre van winters. Het is vrij zacht momenteel, lokaal 11 graden. Het ziet er naar uit dat het tot en met donderdag vrij zacht blijft (voor deze tijd van het jaar) met wolkenvelden, soms de zon met tot en met woensdag weinig of geen regen. De weerkaarten laten een westelijke stroming zien met hoge druk boven het zuiden van Europa met name Spanje en depressie-activiteit op de noordelijke Atlantische Oceaan.

Op donderdag staat een koufront op het programma behorende tot een stormdepressie die (nog altijd) de te verwachten koers Schotland-Noorwegen heeft. Dan wel regen, en de wind neemt woensdag al toe, maar de meeste wind volgt op donderdag met langs de kust 7 tot 8 Beaufort. Dit is vlak voor het koufront uit. Nog zuidwestenwind. Na koufrontpassage stroomt lucht afkomstig van de Noordpool binnen met westen- tot noordwestenwinden en volgen winterse buien vanaf zee. Het wordt dan vrij guur met een daling van de temperatuur tot ongeveer de norm voor deze fase van december. De lucht komt voor een groot deel over de relatief warme Noordzee naar ons toe. Een vorstperiode wordt het zeker niet. Bij opklaringen kan het, vooral als de wind wegvalt in de donkere uren en bij zonsopkomst landinwaarts wel een graadje gaan vriezen. En in de sneeuwpluim zijn er duidelijk signalen voor sneeuwval bij de buien. De grootste kans op 'droge' sneeuw is voor de hogergelegen gebieden van ons land. Zo is de kans op sneeuwval in De Bilt voor zaterdag 5%, zondag (later) 30%. De getallen zijn voor Maastricht anders met de sneeuwkans voor zaterdag 65% en zondag 50%. Het zal van meer details afhangen wat er precies gaat gebeuren, maar in grote lijnen kunnen we zeggen dat er een op zijn minst licht winters weertype aan komt.

Bronnen: MeteoGroup, Wetterzentrale, foto-archief, weerdagboek.