Regen in zuiden Spanje en Portugal, ijskoud Ojmjakon

Hoewel de regen in het zuiden van Spanje en Portugal met gejuich is ontvangen, ontspoorde wel een trein. In Ojmjakon was het recordkoud voor november in deze eeuw.

Terwijl vandaag de koudste lucht uit deze korte, vrij koude periode over Nederland trekt, hebben het zuiden van Spanje en Portugal eindelijk enige verlichting gekregen in de grote droogte, die daar al enkele jaren aanhoudt. Gisteren viel er (veel) regen. Zoveel dat een trein, die van Malaga naar Sevilla onderweg was, uit het spoor liep. Er vielen daarbij diverse gewonden.

Op de weerkaarten zien we al een tijdje een hogedrukgebied op de Oceaan. Lagedrukgebieden voelen zich thuis boven Scandinavië. Tussen het hogedrukgebied en de lagedrukgebieden in is een flinke hoeveelheid kou in de bovenlucht vanuit het Poolgebied naar het zuiden gestroomd. Een deel van die koude lucht is in de buurt van de Canarische eilanden terechtgekomen waar zich een lagedrukgebied heeft gevormd. Het was uiteindelijk dit lagedrukgebied dat vanuit het zuidwesten een regengebied het zuidelijke deel van Spanje en Portugal heeft laten binnentrekken.

Meer dan 100 millimeter
De regen begon in het zuidwesten, in het gebied rond Cádiz, Jerez de la Frontera en Sevilla. Uiteindelijk is daar meer dan 100 millimeter omlaag gekomen. Hoewel het er al zo lang droog was, was de toevloed aan regenwater voldoende voor overstromingen, onder meer omdat enkele rivieren meteen buiten hun oevers traden. Het water stroomde in het in die streken vlakke land op diverse plaatsen min of meer ongeleid in de rondte en verzwakte ook het talud waarop de spoorlijn tussen Malaga en Sevilla ligt. Hier en daar werd het spoor overstroomd, verzakte het en bleef van de spoorbaan niet meer dan een soort slalomroute over die over hele stukken scheef lag.

Nu worden de (afgezien van de hogesnelheidslijnen) veelal verouderde spoorwegen in Spanje niet heel veel bereden. Omdat ze lang niet altijd in de buurt van een weg liggen, maar vrij vaak eenzaam door het uitgestrekte binnenland gaan, had eigenlijk niemand in de gaten dat het spoor er zo slecht aan toe was. Toen de dieseltrein de plek des onheils eenmaal bereikt had, was er dan ook geen tijd meer om te remmen. De trein ontspoorde, kwam deels naast het spoor terecht, met diverse gewonden als gevolg. De schade was groot. Het zal dagen duren voordat die hersteld is.

Regen met gejuich ontvangen
Afgezien van het treinongeluk, werd de regen met gejuich ontvangen. Bijna geheel Andalusië, ook de verwoestijnde gebieden ten noorden van Almeria, kregen tientallen millimeters in de meter, vaak tussen 50 en 75 millimeter. Hoewel de bodem nog totaal verdroogd was, kwam een klein deel van het regenwater ook al in de stuwmeren terecht, die daardoor een licht herstel vertonen. Veel belangrijker is het water dat in de bodem wegzakte. Het zorgt ervoor dat de oogst van de wintergewassen, die nu op de velden staan, waarschijnlijk voor een belangrijk deel is veiliggesteld.

Een definitief einde aan de droogte betekent de regen in het zuiden overigens niet, omdat een relatief klein deel van Spanje en Portugal ermee te maken hebben gehad. Het midden en noorden, waar de droogste gebieden van dit moment liggen, heeft helemaal niets gekregen. En omdat een echte weersverandering (de regen is inmiddels weggetrokken) voorlopig duidelijk niet aan de orde is, duurt de kritieke situatie van dit moment op de meeste plaatsen gewoon voort.

Bij ons  nog even koud
Intussen houdt het koude weer van dit moment in Nederland nog een paar dagen aan. Vandaag passeert de koudste lucht en vallen vooral in de kustgebieden winterse buien. In de oostelijke helft van het land is het eerst overwegend droog, maar kan later op de dag ook een enkele winterse bui voorkomen. Na een nacht met lichte vorst, lijkt het morgen op de meeste plaatsen droog te blijven met een afwisseling van wolken en zon. Er waait dan een zwakke tot matige noordoostelijke wind en de temperaturen komen net als vandaag niet veel hoger dan tussen 3 en 5 graden.

Ook in de nacht naar zaterdag wordt lichte vorst verwacht, plaatselijk kan het kwik dan tot 3 of 4 graden onder het vriespunt dalen. Zaterdag overdag komt vanuit het westen zachtere lucht dichterbij. Eerst is het nog droog met in het oosten nog af en toe zon, later neemt overal de bewolking toe en valt in het westen de eerste regen. Later op de dag of in de avond kan het in het oosten van het land ook even tot natte sneeuw komen die vrij snel in regen overgaat. Zondag lijkt een regenachtige dag te worden (dan kan het 10 graden worden) en voor de nieuwe week zien de verwachtingen er wisselvallig uit. Of het koud of zacht zal zijn (of beide) is nog niet duidelijk.

Ojmjakon ijskoud
Voor wat de ontwikkeling van de winter betreft (op de kaart boven dit verhaal is dat mooi zichtbaar) is het westen van Europa op dit moment één van de weinige gebieden in de wereld waar de temperaturen lager dan normaal zijn. Zoals zo vaak is het de kleur rood die op de kaart regeert. Dat geldt feitelijk voor vrijwel het hele poolgebied. De luchtdruk is daar relatief hoog en houdt de afkoeling die je normaal in deze tijd van het jaar ziet wat tegen. Het noorden van Canada, geheel Groenland en het noorden van Siberië zijn op dit moment relatief gezien het warmst.

Kijk je naar het oosten van Azië, dan zie je daar een tweede gebied met duidelijk onder normale temperaturen. In de Russische stad Ojmjakon is het de afgelopen dagen korte tijd bijna -55 graden geweest. Dat was de laagste temperatuur van deze eeuw. Dat zijn wapenfeiten die we in het moderne weer niet meer zo vaak tegenkomen. Meestal gaat het om warmterecords. Inmiddels in de temperatuur in Ojmjakon weer wat opgelopen. Vanochtend vroor het er rond 40 graden.

Bron: MeteoGroup.