De Noordpool is in duisternis gehuld.

De omkanteling van ijssmelt naar ijsgroei is begonnen.

De Noordpool is in duisternis gehuld. Sinds begin oktober is het daar compleet donker. Zonder zoninstraling bouwt de kou zich op en kan het ijs weer gaan aangroeien. De omkanteling van smelt naar groei is begonnen.

Na afgelopen winter zag het er niet goed uit voor de Noordpool. Er was dramatisch weinig ijs aangegroeid en het smeltseizoen van de zomer moest nog beginnen. Toch leverde de zomer van 2017 geen compleet laagterecord op. Een stevige straalstroom rondom het Poolgebied wist de kou op de Noordpool enigszins nog bij elkaar te houden. Dat had ook zijn effect op ons weer. Door die positie van de straalstroom hadden we in Nederland tijdens de zomermaanden juist wisselvallig weer.

Complete duisternis
Nu is het er alweer volop winter. De Noordpool is een plek van extremen. Op 22 september dook de zon er onder de horizon, om daar de komende zes maanden te blijven. Het is nog een week of 2 ietwat schemerig geweest. Met de zon net onder horizon is er vlak voor zonsopkomst of net na zonsondergang, nog sprake van schemering. Inmiddels is op de Noordpool sinds de tweede week van oktober de echte duisternis ingevallen. Er wordt dan niet meer gesproken van twilight, ofwel schemering.

Zelfversterkend effect
Doordat de ijsbedekking op de Noordpool afneemt, kan de Noordpoolregio meer warmte absorberen. IJs is namelijk licht van kleur en weerkaatst zonlicht. Het donkere zeewater daarentegen neemt warmte op. Onder andere dat effect zorgt ervoor dat de Noordpool sneller opwarmt dan wat je op basis van de gemiddelde temperatuurstijging op aarde zou zeggen. September is de maand met het minste zeeijs, de maand na de zomer waarop de ijsbedekking elk jaar op een minimum uitkomt.

De helft minder zeeijs in dertig jaar tijd
De totale zeeijsbedekking in de jaren ’80 bedroeg in de septembermaanden ruim 7 miljoen vierkante kilometer. Inmiddels is dat teruggelopen naar circa 4 miljoen vierkante kilometer. Het jaar 2012 bracht het absolute laagterecord met zich mee met slechts 3,4 miljoen vierkante kilometer. Dat was nog maar de helft van wat we 30 jaar geleden zagen!

De Noordpool mag dan wel in duisternis gehuld zijn, het Poolgebied had afgelopen oktobermaand temperaturen van 2 tot 4 graden meer dan normaal. Dat heeft te maken met de Arctische Oceaan die warmte uitstraalt. Ook is er in de omringende poolgebieden wel nog sprake van zonlicht. Met een zuidelijke wind wordt de temperatuur van die regio’s ook aangevoerd richting de Noordpool. Ondanks de relatief ietwat te hoge temperaturen is het er toch nu al bitterkoud. De komende week is het in de omringende poolgebieden, Noord-Groenland bijvoorbeeld, gemiddeld zo’n -30 tot -35 graden. Ook Siberië heeft te maken met deze diepvriestemperaturen. Het is dus ook niet zo gek dat het ijs nu weer snel groeit.

Geen zeeijs meer op de Noordpool
Ondanks dat we gemiddeld gezien elk jaar steeds minder zeeijs overhouden, blijft de jaarlijkse cyclus doorgaan. En dat betekent groei in de winter, en een afname in de zomer. Afgelopen oktobermaand kwam er elke dag gemiddeld 94.000 vierkante kilometer ijs bij. Wanneer we de grafieken erbij pakken is het echter wel duidelijk. Het is niet de vraag of, maar wanneer het moment komt dat we dwars over de Arctische Oceaan kunnen varen. Dwars over de Noordpool.

Bron: MeteoGroup, PIOMAS, NOAA, ClimateReanalyzer, NSIDC