Veel bewolking, weinig zonloos

Zonloze dagen komen in Nederland weinig voor. Verder kijken we even naar de verwachting voor de eerstkomende dagen.

Zonloze dagen zijn schaars in ons land. Toch is de kans op grijze, bewolkte (donkere) dagen in het winterhalfjaar groot. Ofwel de spreekwoordelijke donkere dagen voor kerst. Verder kijken we even naar het weer van deze week en al een beetje naar de weersverwachtig voor de week erop. 

Licht wisselvallig begin van november
Het weer van de eerstkomende dagen is snel verteld. Ondanks de ligging van een hogedrukgebied dichtbij Nederland, is het de rest van deze week geen stabiel, zonnig weer. Maar heel nat en onbestendig is het ook niet. Licht wisselvallig kan de term zijn. En, zonloze dagen worden ook niet verwacht. Sowieso zijn zonloze dagen schaars voor Nederlandse begrippen. Wolkenvelden vanaf de Noordzee laten de rest van deze week af en toe opklaringen toe, zodat de zon nu en dan te zien is. Waarschijnlijk heeft de zuidelijke helft steeds meer opklaringen dan het noorden.

Ook morgen (dinsdag) de laatste oktoberdag lijken er weerbeeldverschillen te zijn tussen het noorden en zuiden. Waarschijnlijk vormen de grote rivieren de grens tussen bewolkt en licht regenachtig/druilerig weer in het noorden vanwege een warmtefront, en overwegend droog met af en toe zonneschijn in het zuiden. Morgen wordt het 10 tot 13 graden, de dagen daarna loopt het kwik in de middag overal tot boven de seizoensnormale waarde van 11,2 graden van de eerste novemberdecade op. Het wordt namelijk 12 tot 15 graden, en mede door de aanvoer van zachtere oceaanlucht verlopen de nachten minder koud dan afgelopen nacht, minimumtemperaturen landinwaarts zijn meestal 6-10 graden.

Vroege ochtendvorst aan de grond
Aanvoer van vrij koude lucht, brede opklaringen en weinig wind leidden afgelopen nacht vooral landinwaarts tot een vrij lage temperaturen, met in de vroege ochtend van deze 30 oktober lokaal vorst aan de grond op de Veluwe. Deelen meldde zich met een grasminimum van -0,2 graad, dus minimumtemperatuur op 10 cm onder nul. Voor dit weerstation was het de eerste keer dit seizoen met grondvorst. In Twenthe lukt het al eerder, namelijk op 9 oktober toen het hier op 10cm -1,2 graad werd. Vorst aan de grond is nu heel gewoon, en wordt de komende weken nog normaler. De komende nacht(en) verlopen echter niet echt koud. Maar volgende week kan het in de donkere uren weer meer afkoelen en ligt ook vorst op de normale waarnemingshoogte van 1,5 meter op de loer. Zie verderop.

Weinig zonloos
In deze fase van het jaar, zeker ook de komende maand november en in december, zijn grijze, bewolkte dagen - de spreekwoordelijke donkere dagen voor kerst - gebruikelijk. Soms kan het enkele dagen achtereen 'somber' zijn. Eén van de redenen hiervoor is vooral een weersituatie met rustig weer, in of vlak aan de rand van een hogedrukgebied, waarbij vochtige lucht zich ophoopt onder de zogeheten inversie. Dit is de luchtlaag onderin de atmosfeer waarin het warmer in plaats van kouder wordt met het toenemen van de hoogte. Deze situaties gaan hand in hand met mist en/of laaghangende wolken. Mist die bijvoorbeeld door afkoeling in de nacht is ontstaan, wordt door de zon in deze tijd van het jaar niet of nauwelijks meer weggebrand. Aanvoer van droge lucht zal er voor moeten zorgen dat het grijs oplost. Het normaal aantal dagen met geen zonneschijn is echter op 1 hand te tellen. Zelfs bij grijs en bewolkt weer kan het vaak toch nog (kortstondig) opklaren. De geluksopklaringen. In oktober zijn er in De Bilt gemiddeld genomen 5 zonloze dagen, in november 9 dagen, december telt 13 zonloze dagen en januari 12. In de gehele winterperiode zijn 32 zonloze dagen normaal.

Lange termijn kouder?
Misschien dat precies over 1 week, na het eerste novemberweekend, de autoruitenkrabber weer eens uit het dashboardkastje gehaald kan worden, al is de onzekerheid (uiteraard) nu nog wel groot. Maar vanaf zondag is een koudere noord-noordweststroming goed mogelijk. In dit geval wordt lucht afkomstig van de Noordpool aangevoerd. Dit kan vorst - stralingsvorst - met zich meebrengen, ook de eerste vorst van het seizoen op normale waarnemingshoogte. Vooral bij helder weer en weinig wind kunnen de nachttemperaturen flink zakken. De nieuwste hoofdberekening is overigens wel minder koud. Afwachten maar, en wordt ongetwijfeld vervolgd...

Bron: Meteogroup, klimaatatlas van het KNMI